Avrupa, Ukrayna savaลฤฑ kaynaklฤฑ yaลanan enerji kฤฑtlฤฑฤฤฑnda yaklaลฤฑk 1 trilyon dolarlฤฑk enerji maliyetiyle sarsฤฑlฤฑrken son on yฤฑllarฤฑn en bรผyรผฤรผ olma potansiyeline sahip krizin yeni baลlฤฑyor olabileceฤi deฤerlendiriliyor.
Avrupa bu kฤฑล sonrasฤฑ Rusyaโdan รงok az ya da hiรง doฤalgaz tedarik etmeden gaz rezervlerini doldurmak zorunda kalacak ve bu durumun tanker taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑnda rekabeti yoฤunlaลtฤฑrmasฤฑ bekleniyor.
Bรถlge รผlkeleri sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤalgaz ithal etmek iรงin daha fazla tesisi devreye alsa da ABD ve Katar gibi รผlkelerin ek รผretim kapasitesinden saฤlanacaฤฤฑ hesaplanan doฤalgazฤฑn 2026 yฤฑlฤฑna dek hazฤฑr olmayacaฤฤฑ ve dolayฤฑsฤฑyla pazarฤฑn bu tarihe kadar sฤฑkฤฑลฤฑk kalmasฤฑ bekleniyor. Bu durum yรผksek enerji maliyetlerinde kaรงฤฑล olmayacaฤฤฑna iลaret ediyor.
Olaฤanรผstรผ hal yฤฑllarca sรผrebilir
Brรผkselโdeki dรผลรผnce kuruluลu Bruegel hรผkรผmetlerin saฤladฤฑฤฤฑ 700 milyar dolarฤฑn รผstรผnde yardฤฑm sayesinde iลletmelerin ve tรผketicilerin zararฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑndan kaรงฤฑnmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ ancak olaฤanรผstรผ halin yฤฑllarca sรผrebileceฤinin altฤฑnฤฑ รงiziyor.
รlkelerin faiz oranlarฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑ ve yavaลlayan ekonomilerin resesyon yaลanmasฤฑ muhtemel gรถrรผnรผrken milyonlarca haneye ve iลletmeye yapฤฑlacak yardฤฑmlarฤฑn uzun sรผre sรผrdรผrรผlmesi mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor.
S-RM Danฤฑลmanlฤฑk Direktรถrรผ Martin Devenish konuyla ilgili, โKurtarma paketleri, hibeler gibi tรผm faktรถrleri topladฤฑฤฤฑnฤฑzda gรผlรผnรง derecede bรผyรผk bir para ortaya รงฤฑkฤฑyor. รnรผmรผzdeki yฤฑl hรผkรผmetlerin bu krizi yรถnetmesi รงok daha zor olacakโ deฤerlendirmesinde bulundu.
AB รผlkelerinin yarฤฑsฤฑ belirlenen borรง limitlerini aลmฤฑล durumda
Avrupaโda hรผkรผmetlerin mali kapasiteleri hali hazฤฑrda zorlanmaya baลladฤฑ. Avrupa Birliฤiโne รผye devletlerin yarฤฑsฤฑnฤฑn borcu birliฤin sฤฑnฤฑr limit olarak belirlediฤi Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑlaโnฤฑn yรผzde 60 oranฤฑnฤฑ aลmฤฑล durumda.
Bloombergโin piyasa verilerini derleyerek ortaya รงฤฑkardฤฑฤฤฑ 1 trilyon dolarlฤฑk miktar, tรผketici ve iลletmeler iรงin enerji maliyetlerinin geldiฤi seviyeye dikkat รงekerken bu rakamฤฑn bir kฤฑsmฤฑ saฤlanan yardฤฑm programlarฤฑ ile dengelenmiลti. Bruegel, Uluslararasฤฑ Para Fonu (IMF) tarafฤฑndan bu ay yayฤฑmlanan bir raporda yer verilen talep ve fiyat artฤฑลฤฑyla tahminleriyle benzer bir รถngรถrรผye sahip olduklarฤฑnฤฑ belirtiyor.
Geรงtiฤimiz yaz rekor fiyatlara raฤmen yaลanan depolarฤฑ doldurma yarฤฑลฤฑ arz รผzerindeki baskฤฑyฤฑ ลimdilik hafifletmiล gรถrรผnse de dondurucu havalar bu kฤฑล Avrupaโnฤฑn enerji sistemine ilk gerรงek sฤฑnavฤฑnฤฑ yaลatacak. Alman enerji ลebeke otoritesi geรงtiฤimiz hafta yeterli gaz tasarrufu yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ ve tรผketim seviyeleri de dahil olmak รผzere beล รถnemli gรถstergeden ikisinin kritik seviyeye ulaลtฤฑฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Tasarruf tedbirlerine raฤmen 2023’te arzฤฑ aรงฤฑฤฤฑ 27 milyar metrekรผp olabilir
Kฤฑsฤฑtlฤฑ arz nedeniyle iลletmeler ve tรผketicilerden kullanฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltmalarฤฑ istenirken Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ ABโnin bu yฤฑl gaz talebini 50 milyar metrekรผp azaltmayฤฑ baลardฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. รte yandan bรถlge Rus arzฤฑnฤฑn sฤฑfฤฑra dรผลtรผฤรผ ve รin LNG ithalatฤฑnฤฑn 2021 yฤฑlฤฑ seviyelerine dรถndรผฤรผ bir senaryoda 2023 yฤฑlฤฑ iรงin hala 27 milyar metrekรผplรผk potansiyel bir aรงฤฑkla karลฤฑ karลฤฑya.
ฤฐsveรง bankasฤฑ SEB AB Emtia Baลanalisti Bjarne Schieldrop, โGaz arzฤฑ mutlak bir ihtiyaรง ve Avrupaโda muhtemelen yaygฤฑn ลekilde depolama รงabalarฤฑna ลahit olacaฤฤฑz. ABโde doฤalgaz stoklarฤฑnฤฑ doldurmak iรงin yarฤฑล baลladฤฑโ deฤerlendirmesinde bulundu.
Avrupa Komisyonu olasฤฑ bir arz krizini รถnlemek iรงin minimum hedefler belirlemiล durumda. Buna gรถre 1 ลubatโa kadar ฤฑsฤฑnma sezonunun sonuna kadar rezervlerin tรผkenmesi ihtimalinden kaรงฤฑnmak iรงin depolama tesislerinin en az yรผzde 45 doluluk seviyesinde olmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Kฤฑลฤฑn ฤฑlฤฑman geรงmesi durumunda ise hedef yรผzde 55 seviyesinin รผzerinde kalmak olarak belirlendi.
Asya’da soฤuk hava ve ekonomik toparlanma rekabeti kฤฑzฤฑลtฤฑracak
Avrupaโya LNG ithalatฤฑ rekor seviyelere ulaลฤฑrken Almanyaโda yeni yรผzen LNG terminalleri aรงฤฑlmaya baลladฤฑ. Hรผkรผmet destekli satฤฑn almalar sevkiyatlarฤฑn yรถnรผnรผ รinโden Avrupaโya รงevirmesine yardฤฑmcฤฑ olsa da Asyaโda mevsimin daha soฤuk geรงmesi ve Pekin yรถnetimin Kovid kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑ hafifletmesinin ardฤฑndan yaลanacak potansiyel bir gรผรงlรผ ekonomik toparlanmanฤฑn bunu daha da zorlaลtฤฑracaฤฤฑ deฤerlendiriliyor.
China National Offshore Oilโe baฤlฤฑ Institute of Energy Economicsโe gรถre รinโin 2023 yฤฑlฤฑ iรงin doฤalgaz ithalatฤฑnฤฑn bu yฤฑla gรถre yรผzde 7 daha yรผksek olacaฤฤฑ hesaplanฤฑyor. Kamu sahipli ลirket gelecek yฤฑl LNG tedarikini gรผvence altฤฑna alma รงalฤฑลmalarฤฑna baลlarken ek kapasite alฤฑmlarฤฑ iรงin Avrupa ile doฤrudan rekabete girmiล durumda. Bu yฤฑl รinโin gaz talebinde yaลanan tarihi dรผลรผลรผ kรผresel arzฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 5โine karลฤฑlฤฑk geliyor.
Bununla birlikte Avrupaโnฤฑn tek sorunu รinโden gelecek talep deฤil. Diฤer Asya รผlkeleri de daha fazla gaz tedarik etmeye hazฤฑrlanฤฑyor. Bu yฤฑl dรผnyanฤฑn en bรผyรผk LNG ithalatรงฤฑ รผlkesi olan Japonya, hรผkรผmetin alฤฑmlarฤฑ sรผbvanse etmesiyle birlikte stratejik bir rezerv oluลturmayฤฑ planlฤฑyor.
Kamu desteฤi sรผrdรผrรผlebilir deฤil
Bu yฤฑl Temmuz ayฤฑnda 345 euro ile zirve yapan Avrupa vadeli gaz fiyatlarฤฑ sonrasฤฑnda megavat-saat baลฤฑna 135 euro civarฤฑna geriledi. Bloomberg Economics Avrupa Baลekonomisti Jamie Rushโa gรถre fiyatlarฤฑn 210 euroya yรผkselmesi durumunda ithalat maliyetleri GSYฤฐHโnฤฑn yรผzde 5โine ulaลabilir. Uzmanlar bu senaryonun daha รถnce รถngรถrรผlen hafif resesyonu derin ekonomik gerilemeye dรถnรผลtรผrmeye ve hรผkรผmetlerin yardฤฑm programlarฤฑnฤฑ kesmesine sebep olabileceฤini belirtiyor.
Yรผksek enerji maliyetleri รถzellikle otomotivden kimyasallara kadar รงeลitli รผrรผnleri รผrรผtmek iรงin uygun fiyatlฤฑ enerjiye baฤฤฑmlฤฑ olan Almanya gibi รผlkeler iรงin ABD ve รin ile rekabet gรผcรผ yaลamasฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Almanyaโda dรผลรผk doฤalgaz fiyatlarฤฑnฤฑn mucidi olarak bilinen Massachusetts Amherst รniversitesi Ekonomisti Isabella Weber รถnรผmรผzdeki dรถnemle ilgili, โEnerji fiyatlarฤฑndaki sert artฤฑลฤฑn potansiyel olarak mรผthiล siyasi ve sosyal yansฤฑmalarฤฑ olacaฤฤฑ ve Alman ekonomisinin omurgasฤฑnda yaลatacaฤฤฑ ลok gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, Alman hรผkรผmetinin mรผdahale etmesi รถnemlidirโ deฤerlendirmesinde bulundu.
