ฤฐstanbul seรงimlerinin yenilenmesi kararฤฑ, kฤฑrฤฑlgan olan Tรผrkiye piyasalarฤฑnda yeni bir dalgalanmaya neden oluyor. Merkez Bankasฤฑ dรผn 6,2 TL seviyesini aลan dolar kuruna karลฤฑ รถrtรผlรผ bir faiz artฤฑลฤฑna giderken, kamu bankalarฤฑ da 1 milyar dolarฤฑ aลan dรถviz satฤฑลฤฑ ile kurdaki ateลi soฤutmaya รงalฤฑลtฤฑ. Ancak alฤฑnan รถnlemlerin kurlara etkisi beklenen dรผzeyde olmadฤฑ.
Aram Ekin Duran imzasฤฑyla yayฤฑmlanan haberde DW Tรผrkรงe’ye konuลan uzmanlara gรถre, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn aldฤฑฤฤฑ รถnlemler Tรผrk Lirasฤฑโndaki deฤer kaybฤฑnฤฑ geriye รงevirmeye yetmeyecek. รรผnkรผ Tรผrkiyeโde ekonomik ve siyasi belirsizliklerin sรผrรผyor olmasฤฑ, uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarda “23 Haziran’dan sonra erken genel seรงim olur mu?โ sorusunu gรผndeme getirdi. Yaz ortasฤฑna kadar seรงim sรผrecinden รงฤฑkamayacak olan, sonrasฤฑnda ise siyasi belirsizliklerin artacaฤฤฑ รถngรถrรผlen Tรผrkiye’de ekonomik krizin derinleลmesinden endiลe ediliyor.
Dolar 7 ayฤฑn zirvesinde
Yรผksek Seรงim Kuruluโnun (YSK) ฤฐstanbul Bรผyรผkลehir Belediye Baลkanlฤฑฤฤฑ seรงimlerinin yenilenmesine karar vermesi sonrasฤฑnda, Tรผrk Lirasฤฑ (TL) 1 gรผnde yรผzde 2 deฤer kaybetti. Dolar kuru 11 Ekim 2018โden bu yana ilk kez 6 TL sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ aลarak, hฤฑzla piyasalar aรงฤฑsฤฑndan kritik seviye olarak belirlenen 6,2 TL seviyesini gรถrdรผ. Tรผrkiyeโnin kredi risk primi ise (CDS) 487 baz puan ile Eylรผl 2018โden beri en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ. Yurtiรงindeki riskler ile birlikte, ABD ve รin arasฤฑndaki ticaret savaลlarฤฑnฤฑn tekrar alevleneceฤine dรถnรผk beklentiler de piyasalara olumsuz yansฤฑdฤฑ.
Bu geliลmeler รผzerine Perลembe gรผnรผ harekete geรงen Merkez Bankasฤฑ (TCMB), 1 hafta vadeli repo ihalelerine bir sรผreliฤine ara vererek รผstรผ kapalฤฑ faiz artฤฑลฤฑ yapmฤฑล oldu. TL zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑn dรถviz tesis imkanฤฑnda azami oranฤฑnฤฑ yรผzde 40’tan yรผzde 30’a indirdiฤini de aรงฤฑklayan Merkez, yabancฤฑ para zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑ ise tรผm vadelerde 100 baz puan artฤฑrdฤฑ.
Peki Merkez Bankasฤฑโnฤฑn hamleleri, YSKโnฤฑn 23 Haziran kararฤฑ ile panikleyen uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโye bakฤฑลฤฑnฤฑ yumuลatabilir mi?
“TLโdeki deฤer kaybฤฑ kalฤฑcฤฑ hale geliyorโ
DW Tรผrkรงe’ye konuลan ฤฐstanbul Kรผltรผr รniversitesi ฤฐktisat Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. Sinan Alรงฤฑn, โYatฤฑrฤฑmcฤฑlar Nisan 2018โden beri Tรผrkiye yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ beklemeye aldฤฑ ve bu sรผre giderek uzuyorโ diyor. 24 Haziran 2018โdeki Cumhurbaลkanฤฑ ve milletvekili seรงimi sonrasฤฑnda gรถzlerin 31 Mart 2019 yerel seรงimlerine kilitlendiฤini hatฤฑrlatan Prof. Alรงฤฑn, โ31 Martโtan sonra artฤฑk seรงim sรผrecinin tamamen sona ereceฤi beklentisi vardฤฑ. Ancak yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn beklentileri, 23 Haziran kararฤฑ ile aฤฤฑr biรงimde bozuldu. ลimdi artฤฑk 23 Haziranโdan sonra bir erken seรงim olur mu ihtimali tartฤฑลฤฑlฤฑyorโ deฤerlendirmesinde bulunuyor.
Geรงtiฤimiz sรผre zarfฤฑnda Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Berat Albayrak tarafฤฑndan aรงฤฑklanan Yeni Ekonomik Programโฤฑn (YEP) da piyasalarda tatmin edici bulunmadฤฑฤฤฑna iลaret eden Alรงฤฑn, โGeldiฤimiz noktada, ฤฐstanbul seรงimlerinin yenilenmesi kararฤฑ Tรผrkiyeโde 4,5 yฤฑl seรงim olmayacak inancฤฑnฤฑ zedeledi. Bunun da etkisiyle 2018โin son รงeyreฤindeki kรผรงรผlmenin 2019โa da yansฤฑyacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyebilirizโ diye konuลuyor.
Tรผrk Lirasฤฑโnฤฑn kademeli olarak deฤer kaybettiฤine de dikkat รงeken Prof. Alรงฤฑnโa gรถre, TLโdeki deฤer kaybฤฑ bir “sฤฑzฤฑntฤฑ”ya dรถnรผลmรผล durumda. Alรงฤฑn, bu durumu ลu sรถzlerle aรงฤฑklฤฑyor: โTLโde bugรผn yaลanan deฤer kayฤฑplarฤฑ, Aฤustos 2018โdeki Brunson krizi gibi deฤil. Artฤฑk bir sฤฑzฤฑntฤฑ gibi azar azar ama sรผrekli ve kalฤฑcฤฑ bir deฤer kaybฤฑ yaลanฤฑyor. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn attฤฑฤฤฑ adฤฑmlar da bu sฤฑzฤฑntฤฑyฤฑ รถnlemekte baลarฤฑlฤฑ olamฤฑyor, sadece bir miktar yavaลlatฤฑyor.โ
โTรผrk borsasฤฑ ilk kez Rusya’dan bile ucuzโ
Tรผrkiye piyasalarฤฑndaki kฤฑrฤฑlganlฤฑk, artฤฑk piyasa oyuncularฤฑ tarafฤฑndan daha yรผksek sesle dile getirilmeye baลlฤฑyor. Alnus Yatฤฑrฤฑm tarafฤฑndan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin hazฤฑrlanan bilgi notunda, โYSK รถzelinde deฤil de geniล anlamda yargฤฑ konusu Tรผrkiye iรงin ciddi sorun haline gelmektedirโ deฤerlendirmesinde bulunulurken, Dรผnya Adalet Projesi’nin Hukukun รstรผnlรผฤรผ Endeksiโne gรถre Tรผrkiye’nin 2014’deki 59’uncu sฤฑradan 2018’de 109’uncu sฤฑraya gerilediฤine dikkat รงekildi.
Bu dรถnemde TL’nin sรผrekli deฤer kaybettiฤi hatฤฑrlatฤฑlan bilgi notunda, “Tรผrk borsasฤฑ, Rus borsasฤฑnฤฑn da altฤฑnda bir deฤerleme ile iลlem gรถrmeye baลladฤฑ, ki bu hayal bile edilemezdi. Yani รงok ucuzuz ama bizim borsaya yatฤฑrฤฑma gelmiyorlarโ deฤerlendirmesi yapฤฑldฤฑ.
Borsa 87 binin altฤฑnฤฑ gรถrรผrse ne olur?
DW Tรผrkรงeโye konuลan Alnus Yatฤฑrฤฑm Araลtฤฑrma Mรผdรผrรผ Yunus Kaya, Tรผrkiyeโde borsanฤฑn 88 bin seviyelerinde olduฤuna dikkat รงekerek, โSon 20 yฤฑla bakฤฑldฤฑฤฤฑnda 87 bin seviyesinin รงok kritik bir eลik olduฤu gรถrรผlรผyor. En son 2008 krizi dรถneminde bu kadar alt eลikler gรถrรผldรผ. Borsada 87 binin altฤฑ gรถrรผlรผrse piyasa รงok ciddi bir krizi fiyatlฤฑyor demektirโ diyor.
ลu anda Tรผrk piyasalarฤฑnda fฤฑrtฤฑnanฤฑn devam ettiฤini, dolayฤฑsฤฑyla henรผz bir “hasar tespit” yapmanฤฑn mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Yunus Kaya, โBiz ลu an mรผลterilerimize โborsa seviyesini takip edin, 87 binin altฤฑ gรถrรผlรผrse kendinizi koruyunโ diyoruzโ ลeklinde konuลuyor.
“Tรผrkiye 2019’u da kaybettiโ
Tรผrkiyeโde faaliyet gรถsteren uluslararasฤฑ bir bankanฤฑn ekonomisti, adฤฑnฤฑn kullanฤฑlmamasฤฑ kaydฤฑyla DW Tรผrkรงeโye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, โTรผrkiye ekonomisi 2019 yฤฑlฤฑnฤฑ da kaybetti gibi gรถzรผkรผyorโ yorumu yaptฤฑ.
Kฤฑsa vadeli yatฤฑrฤฑm yapan uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar aรงฤฑsฤฑndan Tรผrkiyeโye iliลkin asฤฑl beklentinin “demokratik iลleyiล”ten ziyade “ekonomik ve siyasi istikrar” olduฤunu vurgulayan ekonomist, โKฤฑsa vadeli yatฤฑrฤฑmcฤฑ demokratik olmayan รผlkelere de gider. Rusya bunun en gรผzel รถrneฤi. Dolayฤฑsฤฑyla ลu anda Tรผrkiyeโye bakan yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin asฤฑl sorun belirsizlikโ diyor.
Uluslararasฤฑ pek รงok yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn 31 Mart sonrasฤฑnda kabinede รถnemli deฤiลiklikler beklediฤine iลaret eden ekonomist, ลรถyle konuลuyor: โรzellikle Hazine, Ticaret ve Tarฤฑm bakanlฤฑklarฤฑnฤฑn deฤiลtirilmesi bekleniyordu. Aรงฤฑkรงasฤฑ bu kadrolarla ekonomide mesafe kat edilemeyeceฤi dรผลรผnรผlรผyor. ลimdi yeni bir erken genel seรงim gรผndeme gelirse, piyasalar nasฤฑl tepki verir dรผลรผnmek istemiyorum.โ
