ABD Merkez Bankasฤฑ’na (Fed) 2014 -2017 arasฤฑndaki zorlu geรงiล sรผrecinde kaptanlฤฑk yapan Yellen, koltuฤunu 3 ลubat itibariyle bankanฤฑn yeni baลkanฤฑ Jerome Powell’a devredecek.
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn kendisini yeniden baลkanlฤฑฤa aday gรถstermemesinin ardฤฑndan Fed’i Yรถnetim Kurulu’ndan ayrฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayan Yellen, aslฤฑnda dรผn biten Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi toplantฤฑsฤฑyla gรถrevini teknik olarak tamamlamฤฑล oldu.
Yellen’in 4 yฤฑl sรผren baลkanlฤฑk dรถneminde รถzellikle istihdam alanฤฑnda รงok iyi iล รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnen ekonomistler, Fed’in ilk kadฤฑn baลkanฤฑnฤฑn baลarฤฑlฤฑ bir miras bฤฑraktฤฑฤฤฑ konusunda hemfikir.
โYELLEN’ฤฐN PERFORMANSI TEK KELฤฐMEYLE MรKEMMELDฤฐโ
New York Fed’in eski Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Frederic Mishkin, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, uzun yฤฑllar birlikte รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ Yellen’in baลkanlฤฑk gรถrevini kusursuz yรผrรผttรผฤรผnรผ ifade etti.
ลu an Columbia รniversitesiโnde ekonomi dersleri veren Mishkin, โYellen’in performansฤฑ tek kelimeyle mรผkemmeldi. ABD ekonomisinin durumunu diฤer geliลmiล รผlkelerle karลฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑzda, Yellen’in ne kadar iyi bir iล รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrebilirsinizโ dedi.
Moody’s Analytics Direktรถrรผ Ryan Sweet ise Yellen’in รถzellikle iletiลim konusunda รงok baลarฤฑlฤฑ bulduฤunu belirterek, “Eฤer Fed’in geรงmiลe bakarsak, eski baลkanlardan Ben Bernanke ve Alan Greenspan’in piyasalarฤฑ alt รผst eden aรงฤฑklamalarฤฑ oldu ancak Yellen’in bรถyle bir hatasฤฑ olmadฤฑ” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
Fed’in Yรถnetim Kurulu’na 2010 yฤฑlฤฑnda Yellen ile birlikte atanan Sarah Bloom Raskin de Yellen’e tam puan verenler arasฤฑnda yer aldฤฑ.
Duke รniversitesi’nde รฤretim Gรถrevlisi olarak gรถrev yapan eski Fed Guvernรถrรผ Baskin, “Yellen zor bir dรถnemde รงok iyi iล รงฤฑkardฤฑ. Kesinlikle yaptฤฑฤฤฑ bir hatadan รถtรผrรผ yeniden atanmadฤฑฤฤฑ sรถylenemez” ifadelerini kullandฤฑ.
Peterson Uluslararasฤฑ Ekonomi Enstitรผsรผ Uzmanฤฑ Joseph Gagnon ise Yellenโin yeniden baลkan atanamamasฤฑnฤฑn altฤฑnda siyasi nedenlerin yattฤฑฤฤฑnฤฑ vurgularken, โEฤer Fed Baลkanฤฑ sadece ekonomiye bakฤฑlarak belirlenseydi, Yellenโin seรงilmesi garantiydiโ yorumunu yaptฤฑ.
Nobel รถdรผllรผ ekonomist Joseph Stiglitz ise geรงen yฤฑl verdiฤi bir mรผlakatta, Yellen’in para politikasฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ kabul etmesi ve gelir eลitsizliฤine yรถnelik ilgisi nedeniyle diฤer Fed baลkanlarฤฑndan ayrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtmiลti.
“Yellen, para politikasฤฑnฤฑn gelir eลitsizliฤine yรถnelik etkilerini kabul eden ilk merkez bankasฤฑ baลkanฤฑydฤฑ” deฤerlendirmesini yapan Stiglitz, Yellen’in Fed’deki ลahinleri dengelemekte de oldukรงa iyi bir performans gรถsterdiฤini sรถylemiลti.
Wall Street Journal’ฤฑn geรงtiฤimiz ay yaptฤฑฤฤฑ ankete katฤฑlan ekonomistlerin รงoฤu da Yellen’e โAโ, yani muhtemel en yรผksek notu vermiลti.
ฤฐลSฤฐZLฤฐK, YELLENโLE SON 17 YILIN EN DรลรK SEVฤฐYESฤฐNE GERฤฐLEDฤฐ
ABD ekonomisinin Yellen’in gรถrev sรผresince gรถsterdiฤi geliลme ve makroekonomik veriler de ekonomistlerin Yellenโin performansฤฑna yรถnelik gรถrรผลlerini destekliyor.
Yellen, Ocak 2014’te eski ABD Baลkanฤฑ Barack Obamaโnฤฑn atamasฤฑ ve Senato’nun onayฤฑyla Fed’in baลฤฑna geรงtiฤinde ABD ekonomisi, 2007-2009 finansal krizinin etkilerinden kurtulmaya รงalฤฑลฤฑyordu.
รlkede gayri safi yurt iรงi hasฤฑla 2013 yฤฑlฤฑnda sadece yรผzde 1,7 artmฤฑลtฤฑ. Amerikan ekonomisi, Fed’in tam istihdam ve yรผzde 2 enflasyon hedeflerinden de oldukรงa uzaktaydฤฑ.
ฤฐลsizlik oranฤฑnฤฑn yรผzde 6,7 – 6,8 civarฤฑnda seyrettiฤi รผlkede 11,5 milyon iลsiz kalmฤฑลtฤฑ ve krizin etkilerinin giderilmesi iรงin en az 8 milyon kiลiye istihdam yaratฤฑlmasฤฑ gerekiyordu. Ayrฤฑca, dรผลรผk รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑ, sorunlu krediler ve olumsuz uluslararasฤฑ geliลmeler para politikasฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ zorluyordu.
Fed’in dรผmenine bu ลartlar altฤฑnda geรงen Yellenโden faiz oranlarฤฑnฤฑ, piyasalara ve ekonomiye zarar vermeden ustaca artฤฑrmasฤฑ bekleniyordu. Yellenโin bu zorlu gรถrevi baลarabilmesi iรงin hem Fedโdeki โลahinleriโ dizginlemesi, hem de piyasalarฤฑ yavaล yavaล sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmaya hazฤฑrlamasฤฑ gerekti.
Yellen, baลkanlฤฑk koltuฤuna oturunca, Kongre’deki Cumhuriyetรงilerden gelen tรผm baskฤฑlara raฤmen Fedโin faiz oranฤฑnฤฑ, iลsizlik oranฤฑ en az yรผzde 6,5 civarฤฑna dรผลene kadar sฤฑfฤฑra yakฤฑn tutacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayarak piyasalarฤฑ sakinleลtirdi. ฤฐลsizlik oranฤฑ, Yellen’in baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑn ilk yฤฑlฤฑnda yaklaลฤฑk 3 milyon kiลiye istihdam yaratฤฑlmasฤฑyla yรผzde 5,6โya gerilemiลti. Yellen, bu olumlu geliลme ฤฑลฤฑฤฤฑnda tahvil alฤฑm programฤฑnฤฑ ekim 2014โte sonlandฤฑrmasฤฑna karลฤฑn faiz oranlarฤฑnฤฑ bir yฤฑl daha artฤฑrmamayฤฑ tercih etti.
Banka, tarihler 16 Aralฤฑk 2015’i gรถsterdiฤinde yaklaลฤฑk 10 yฤฑl aradan sonra faiz artฤฑrarak parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma dรถnemini baลlattฤฑ. Buna karลฤฑn, Yellen yavaล adฤฑmlarla ilerlemeye kararlฤฑydฤฑ. Banka ikinci faiz artฤฑลฤฑ iรงin tam bir yฤฑl daha bekledi. Yellen, bu dรถnemde รถzellikle ลahinler tarafฤฑndan รงok eleลtirildi.
TRUMP, YELLEN’ฤฐ SฤฐYASฤฐ DAVRANMAKLA ฤฐTHAM ETMฤฐลTฤฐ
Fed’in faiz artฤฑrmamasฤฑnฤฑ politik bulanlar da oldu. Bu isimler arasฤฑnda ABD Baลkanฤฑ Donald Trump da vardฤฑ. Seรงim kampanyasฤฑ boyunca Fed’in Obama yรถnetimini desteklemek iรงin faizleri dรผลรผk tuttuฤunu savunan Trump, Yellen’i siyasi davranmakla itham etmiลti.
Ancak ekonominin ลu an geldiฤi nokta Yellenโin sabฤฑrlฤฑ adฤฑmlarฤฑnฤฑn doฤru olduฤunu ortaya koyuyor. ฤฐลsizlik yรผzde 4,1 ile son 17 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine geriledi. Birรงok ekonomist tarafฤฑndan tam istihdam olarak kabul gรถren bu oran, Yellenโi 1970โten bu yana en dรผลรผk iลsizlik oranฤฑyla veda eden Fed Baลkanฤฑ yaptฤฑ.
Hala gรผcรผnรผ koruyan iล gรผcรผ piyasasฤฑ, Trump’ฤฑn ilk, Yellen’in son gรถrev yฤฑlฤฑ olan 2017’de 2 milyonu aลkฤฑn kiลiye istihdam yarattฤฑ.
Trump, hemen her gรผn รถvรผndรผฤรผ istihdam artฤฑลฤฑ ve dรผลรผk iลsizliฤi bรผyรผk รถlรงรผde siyasi davranmakla eleลtirdiฤi ve yeniden atamadฤฑฤฤฑ Yellen’e borรงlu…
BรYรME HIZLANDI, BORSA REKOR รSTรNE REKOR KIRDI
Fedโin Yellen liderliฤinde uyguladฤฑฤฤฑ kademeli sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma politikasฤฑ sadece iล gรผcรผ piyasasฤฑnฤฑ deฤil bรผyรผmeyi de gรผรงlendirdi.
ABD ekonomisi, Yellen gรถrevine baลlamadan รถnceki yฤฑl yรผzde 1,7 geniลlemiลti. Bรผyรผme, Yellenโin Fedโe baลkanlฤฑk ettiฤi 2014-2017 arasฤฑnda yฤฑllฤฑk ortalama yรผzde 2,2โye yรผkseldi.
Ayrฤฑca, 2007-2008 krizi sonrasฤฑnda yere รงakฤฑlan hisse senetleri, Yellen dรถneminde yรผzde 58 ila yรผzde 80 arasฤฑnda prim yaparak tarihlerinin en yรผksek seviyelerine ulaลtฤฑ.
AA muhabirinin, Yahoo Financeโden derlediฤi verilere gรถre, Dow Jones Endeksi, Yellenโin gรถreve baลladฤฑฤฤฑ 3 ลubat 2014โten bugรผne kadar yรผzde 66 deฤer kazandฤฑ. Bu oranlar, Standard & Poorโs 500 ve Nasdaq Teknoloji endeksleri iรงin sฤฑrasฤฑyla yรผzde 58 ve yรผzde 80 oldu.
ENFLASYONDA HEDEFE ULAลILAMADI AMA KORKULAN DA OLMADI
Ekonomisinin dรถrt yฤฑllฤฑk baลkanlฤฑฤฤฑ sรผresince 9 milyon 500 bin kiลiye istihdam yarattฤฑฤฤฑ ve tam istihdama ulaลtฤฑฤฤฑ Yellen, enflasyonda aynฤฑ baลarฤฑyฤฑ gรถsteremedi.
Fed’in tercih ettiฤi enflasyon gรถstergesi olan kiลisel tรผketim harcamalarฤฑ (PCE) fiyat endeksi , Yellen gรถreve geldiฤinde yรผzde 1,5 seviyesindeydi. ฤฐstihdamdaki sฤฑkฤฑlaลmayla yรผzde 2โye doฤru yรผkselen enflasyon, 2015’te petrol fiyatlarฤฑnฤฑn yarฤฑ yarฤฑya dรผลmesiyle yeniden yรผzde 1,5 civarฤฑna geriledi.
Enflasyonun petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลรผn etkisinden kurtulmasฤฑ yaklaลฤฑk bir yฤฑl sรผrdรผ. Ocak 2017’de yรผzde 2’ye ulaลan PCE fiyat endeksi daha sonra dรผลรผลe geรงerek en son yรผzde 1,7 seviyesinde รถlรงรผldรผ.
Yellen, aralฤฑk ayฤฑnda dรผzenlediฤi basฤฑn konferansฤฑnda gรถrev sรผresince tamamlayamadฤฑฤฤฑ iลin enflasyonu yรผzde 2 hedefine dรถndรผrmek olduฤunu sรถylemiลti.
Buna karลฤฑn, Yellenโin izlediฤi kademeli sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma politikasฤฑnฤฑn enflasyonda ani bir artฤฑลa neden olacaฤฤฑ korkularฤฑ boลa รงฤฑktฤฑ.
รlkede enflasyon Yellen’in 4 yฤฑllฤฑk gรถrev sรผresi boyunca yรผzde 1,5-2,00 aralฤฑฤฤฑnda kalarak oldukรงa istikrarlฤฑ bir รงizgide ilerledi.
ABD BASINI YELLENโฤฐ รVGรYLE UฤURLUYOR
Ekonomik verilere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, Fed’in 104 yฤฑllฤฑk tarihindeki en baลarฤฑlฤฑ baลkanlardan biri olan Yellenโin yeniden baลkan atanmamasฤฑ birรงok kiลiyi hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤratmฤฑลtฤฑ.
Fed’in siyasetten baฤฤฑmsฤฑz bir kurum olarak gรถrรผldรผฤรผ รผlkede, Yellen’in ikinci kez baลkan atanmamasฤฑ, ABD tarihinde nadir yaลanan bir olay olarak kayฤฑtlara geรงmiลti.
Amerikan ekonomi basฤฑnฤฑ, Fedโe yarฤฑn veda edecek Yellenโi รถvgรผ dolu sรถzlerle uฤurlarken, ลu haber baลlฤฑklarฤฑ รถne รงฤฑktฤฑ:
– Yellen istihdamda mรผkemmel iล รงฤฑkardฤฑ – Bloomberg
– Yellen ‘in ayrฤฑlฤฑลฤฑ bรผyรผk bir kayฤฑp – Business Insider
– Ekonomistler, Fedโden ayrฤฑlacak Yellenโe yรผksek notlar verdi โ Wall Street Journal
– Yellen Fed’den iyi bir notla ayrฤฑlฤฑyor – CNN Money
– Yellen’in mirasฤฑ gayet iyi gรถzรผkรผyor- Marketwatch
