Bugรผnlerde birรงok vatandaล, piyasada dolaลฤฑmdaki banknotlarฤฑn โgฤฑcฤฑr gฤฑcฤฑr’ olduฤunu sรถylรผyor. ATM’den para รงekenler, nakit parayla alฤฑลveriล yapanlar, ellerine daha sฤฑk yeni basฤฑlmฤฑล 50, 100 ya da 200 TL’lik banknotlar geรงtiฤini sรถylรผyor.
Bu geliลmede, yรผksek enflasyonla birlikte paranฤฑn deฤeri azalฤฑrken piyasadaki TL banknot miktarฤฑnฤฑn (emisyon) patlamasฤฑ etkili oluyor.
Mart ayฤฑnda yรผzde 61,14 ile 20 yฤฑlฤฑn zirvesine ulaลan resmi tรผketici enflasyonunun gelecek aylarda yรผzde 70โlere ulaลmasฤฑ bekleniyor.
รnceki yฤฑllarda genelde kurban bayramฤฑ รถncesinde vatandaลlarฤฑn artan nakit talebiyle zirve seviyeleri gรถrรผp sonra gerileyen piyasadaki TL banknot miktarฤฑ, bu sene 20 yฤฑlฤฑn zirvesine yรผkselen enflasyonun etkisiyle bayramdan รงok รถnce rekoru gรถrdรผ.
Merkez Bankasฤฑ (TCMB) verilerine gรถre, 2021 yฤฑlฤฑnda 20 Temmuz’da baลlayan kurban bayramฤฑ รถncesinde 19 Temmuz’da piyasadaki toplam TL banknot miktarฤฑ 254,4 milyar TL ile rekor kฤฑrmฤฑล, eylรผl baลฤฑnda bu miktar 215 milyar TL’ye kadar gerilemiลti.
Ancak daha sonra parasal geniลleme ve enflasyon artฤฑลฤฑnฤฑn etkisiyle emisyon hacmi tekrar yรผkseliลe geรงti ve 25 Mart 2022 tarihinde 257,6 milyar TL ile yeni zirve gรถrรผldรผ.
Piyasadaki TL banknot miktarฤฑ, 7 Nisan’da da 257,1 milyar TL ile zirveye yakฤฑn seyrini sรผrdรผrdรผ.
Mart ayฤฑ itibarฤฑyla piyasada (tedavรผlde) 2 milyar 998 milyon adet TL banknot bulunuyor. Bunlarฤฑn 1 milyar 157 milyon adedini 100 TL’lik banknotlar oluลturuyor. Mart 2021’de piyasadaki TL banknot miktarฤฑ yaklaลฤฑk 912 milyon adetti.
Piyasada yaklaลฤฑk 537 milyon adet de 200 TL’lik banknot bulunuyor. 200 TL’lik banknot adedi Mart 2021’de yaklaลฤฑk 332 milyondu ancak enflasyonla birlikte satฤฑn alma gรผcรผ hฤฑzla gerilerken 200 TL’lik banknotlarฤฑn sayฤฑsฤฑ hฤฑzla arttฤฑ.
Oransal olarak piyasada en fazla artฤฑล da 200 TL’lik banknot adedinde kaydedildi.
Tedavรผle girdiฤi 2009 yฤฑlฤฑ Ocak ayฤฑ baลฤฑndaki 200 TL’nin satฤฑn alma gรผcรผ, Mart 2022’de 38 TL’ye dรผลtรผ. O gรผn 200 TL ile alฤฑnan bir sepet mal, bugรผn 1049 TL’ye satฤฑn alฤฑnabiliyor.
Piyasada Mart 2022 itibarฤฑyla yaklaลฤฑk olarak 414 milyon adet 50 TL’lik banknot, 256 milyon adet 20 TL’lik banknot, 330 milyon adet de 5 TL’lik banknot bulunuyor.
Yรผksek enflasyonun emisyon artฤฑลฤฑnda ana sebep olduฤunu belirten uzmanlar, yรผksek enflasyon ve dรผลรผk reel faizle baฤlantฤฑlฤฑ olarak hฤฑzla artan kredi hacminin de emisyonu artฤฑrdฤฑฤฤฑna iลaret ediyor.
Bayramฤฑn yaklaลmakta olmasฤฑnฤฑn da emisyon artฤฑลฤฑnda etkili bir alt faktรถr olabileceฤine iลaret eden uzmanlar, hฤฑzlฤฑ parasal geniลleme dรถnemlerinde yeni banknotlar daha รงok tedavรผle รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun da ortalama banknot รถmrรผnรผ azalttฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
