SESMฤฐR Baลkanฤฑ Orhan รkmen Ekonomide esneklik ve yapฤฑsal istikrar faktรถrlerinin etkinliklerinin, Tรผrkiye’nin dรถviz yaratma kapasitesini dรผลรผrรผcรผ yรถnde gรผรง kaybettirdiฤini belirterek, “Yerel paranฤฑn uluslararasฤฑ piyasalarda dรถvize dรถnรผลรผm gรผcรผ ve konvertibilite รถzelliฤi, รถnceki dรถnemlere gรถre yรผksek oranda erozyona uฤramฤฑลtฤฑr” dedi.
รkmen’in aรงฤฑklamalarฤฑ ลรถyle:
“Politik istikrar ve ekonomik istikrar gรผรงlendirilmeden yapฤฑsal istikrar saฤlanamayacaktฤฑr: Kurumlarฤฑn azalan derinliฤi, kรผresel entegrasyon eksikliฤi, jeopolitik riskler, kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla bozulan iliลkiler, bรถlgesel savaล ve istikrarsฤฑzlฤฑk, anayasal uyumsuzluklar Tรผrkiye’nin politik istikrarฤฑnฤฑ her geรงen gรผn zedelemektedir. Zenginlik, refah ve gelir seviyelerinde devam eden erimeler, ekonomik รผretim รงeลitliliฤin tฤฑkanmasฤฑ, demografik yapฤฑdaki avantajlarฤฑn azalmasฤฑ, iล piyasalarฤฑnฤฑn elastikiyetinin dรผลmesi ekonomik istikrarฤฑ zedelemektedir.
Tรผrkiye ekonomisinin kaybolan elastikiyet kabiliyeti geri kazanฤฑlmalฤฑdฤฑr. Finansal istikrar, parasal istikrar, dฤฑลsal istikrar, uluslararasฤฑ รถnemli kuruluลlarฤฑn ve kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn algฤฑlarฤฑ dรผzelmeden ekonominin esnekliฤi saฤlanamayacaktฤฑr.
Uzun vadeli plan ve programlarฤฑn yoksunluฤu ve negatif beklentiler ekonominin bir yฤฑllฤฑk perspektifindeki gรถrรผnรผmรผnde iyimserlik yaratacak ลekilde bertaraf edilmelidir.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn rezerv kayฤฑplarฤฑna raฤmen, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn artan dรถviz likiditesi dฤฑลsal istikrarฤฑ koruyabilecek bir tampon gรถrevi gรถrmektedir. Ancak, รถzel sektรถr ve hane halklarฤฑnฤฑn varlฤฑk borรง dengeleri ile รถdemeler dengesinin durumu dฤฑลsal istikrarฤฑ bozmaya devam etmektedir.
Yurt iรงi finans sistem, parasal istikrarฤฑ pozitif yรถnde etkilerken, sermaye piyasalarฤฑnฤฑn zayฤฑflฤฑฤฤฑ, para politikalarฤฑnฤฑn kredibilite zayฤฑflฤฑฤฤฑ ise tam aksine parasal istikrarฤฑ negatif yรถnde etkilemektedir.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn azalan kredibilitesiyle birlikte TL’yi zayฤฑflatan koลullar yeniden gรผรง kazanmaktadฤฑr.
TL’nin zayฤฑflamasฤฑ, enflasyonun ve dolarizasyonun artmasฤฑna, sermaye giriลlerinin durmasฤฑna yol aรงmaktadฤฑr: Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn azalan kredibilitesiyle birlikte TL’yi zayฤฑflatan koลullarฤฑn tekrar gรผรง kazanmasฤฑ ve artan enflasyon, sermaye giriลlerini azaltmaya, dolarizasyon eฤilimini yeniden artฤฑrmaya baลlamฤฑลtฤฑr.
Tรผrkiye’nin diล finansman ihtiyacฤฑ yรผksek olmasฤฑna raฤmen รผlke risk primini dรผลรผrรผcรผ politikalarฤฑn umursanmamasฤฑ bรผyรผk bir รงeliลkidir: Bรผyรผmesi dฤฑล finansman giriลlerine endeksli olan, Milli gelirinin %15’inden fazla bir tutarda dฤฑล finansman ihtiyacฤฑ iรงerinde bulunan ekonomiler, รผlke risk primini dรผลรผrecek, dรถviz kazanma kabiliyetlerini artฤฑracak รถnlemleri รถncelikli sฤฑraya almalฤฑdฤฑrlar. Tรผrkiye’nin diล finansman ihtiyacฤฑ milli gelirinin %30’ฤฑ civarฤฑnda olmasฤฑna raฤmen รผlke risk primini dรผลรผrรผcรผ politikalarฤฑn umursanmamasฤฑ bรผyรผk bir รงeliลkidir.
ABD ekonomisinde ve genel olarak da kรผresel ekonomilerde ortaya รงฤฑkan enflasyon risklerinin TL’nin deฤer kaybฤฑna sebep olmasฤฑ teorik aรงฤฑdan esasen bir tutarsฤฑzlฤฑktฤฑr. Zira kur seviyeleri son tahlilde รผlkelerin enflasyon oranlarฤฑ arasฤฑndaki farka dayanฤฑr. Ancak Tรผrkiye’nin politika riskleri ve bรผyรผme yรถntem ve tercihleri bu ekonomik kuralฤฑn รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ รถnleyerek TL’yi kolayca savunmasฤฑz bฤฑrakmakta ve bu tutarsฤฑzlฤฑฤa sebep olmaktadฤฑr.
