รin ve ABD arasฤฑndaki ticaret savaลฤฑ finans piyasalarฤฑnda sert hareketlere neden oluyor. Hafta sonu aรงฤฑklanan karลฤฑlฤฑklฤฑ vergiler, Asya piyasalarฤฑnฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ ile birlikte etkisini gรถsterdi. Cuma gรผnรผ 5.70 seviyesinden haftayฤฑ tamamlayan dolar/TL 6.40’a kadar yรผkseldi, euro ise 7 TL’yi geรงti. Yaklaลฤฑk 20 dakika sรผren yรผzde 10’un รผstรผndeki bu sert hareketten sonra fiyatlar dengelendi.
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump Cuma gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, รin’e misilleme olarak ABD’ye ithal edilecek tรผm รผrรผnlere ek gรผmrรผk vergisi getirileceฤini sรถyledi.
Trump’ฤฑn bu aรงฤฑklamasฤฑ รถncesinde Pekin de, รin’e ithal edilecek ABD รผrรผnlerine getirilen ek gรผmrรผk vergisini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
ABD ile รin arasฤฑndaki ‘ticaret savaลฤฑnฤฑn’ etkileri Pazartesi gรผnรผ iลlemlerin baลlamasฤฑyla Asya piyasalarฤฑna da yansฤฑdฤฑ. รin para birimi Yuan, Dolar karลฤฑsฤฑnda 2008’den bu yana en dรผลรผk seviyesine geriledi.
Yuanda sert satฤฑลlarฤฑn baลlamasฤฑ ve gรผvenli liman niteliฤindeki varlฤฑklara talebi gรผรงlendirmesi, TL’nin de Asya piyasalarฤฑnda Dolar karลฤฑsฤฑnda kaybฤฑnฤฑ beraberinde getirdi.
Piyasalarฤฑn en sฤฑฤ olduฤu gรผnรผn ilk saatlerindeki 20 dakika gibi kฤฑsa sรผrede yaลanan geliลmelerin etkisiyle dolar kuru 6.4050โe kadar yรผkseliล kaydetti. Euro ise 7 lira sฤฑnฤฑrฤฑna kadar tฤฑrmandฤฑ.
TL’nin seans iรงi Dolar’a karลฤฑ deฤer kaybฤฑ yรผzde 15’i aลtฤฑktan sonra kur gerilemeye baลladฤฑ ve yeniden 5,80’li seviyelerde dengelendi.
Dolar/TL Asya’da 5,80’lerden iลlem gรถrรผyor ve TL’nin Dolar karลฤฑsฤฑndaki gรผnlรผk deฤer kaybฤฑ da yรผzde 1’in altฤฑna inmiล durumda.
Ekonomistler ne diyor?
Bloomberg HT Genel Yayฤฑn Yรถnetmeni Gรถkhan ลen, Twitter hesabฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ yorumda Dolar / TL kurundaki dalgalanma ve Asya piyasalarฤฑyla ilgili ลu yorumu yaptฤฑ:
“รin ve ABD karลฤฑlฤฑklฤฑ yeni gรผmrรผk tarife zamlarฤฑ aรงฤฑklayฤฑnca Cuma S&P %2,6 dรผลmรผลtรผ. Gece Asya aรงฤฑlฤฑลฤฑ ile birlikte Yuan รin dฤฑลฤฑ iลlemlerde, 7,19’a kadar fฤฑrladฤฑ. Artan risk korunma ve spekรผlasyon ihtiyacฤฑ doฤurdu. Yรผksek faiz รถdeyen, riskli enstrรผmanlar seviye gรถzetilmeksizin satฤฑlฤฑr bรถyle durumlarda. Muhtemelen Tรผrk Lirasฤฑ da bu muameleyi gรถrdรผ ve gece bir anlฤฑฤฤฑna 6,39xx gรถrรผldรผ. ลimdi daha fazla iลlem geรงmesi ile piyasa sakinleลti ve TL 5,8040’ta. รin Yuanฤฑnฤฑn MB tarafฤฑndan 7,05xx’ten baฤlanmasฤฑ piyasayฤฑ rahatlattฤฑ. Olan bu.”
Ekonomist Murat Saฤman da Twitter hesabฤฑndan “Bunu tetikleyen ticaret savaลlarฤฑndan dolayฤฑ yuan ve yen’deki ciddi oynaklฤฑk ve geliลmekte olan รผlkeler arasฤฑnda riskli konumdaki Tรผrkiye’den pozisyon kapatma” yorumunu yaptฤฑ.
Dรถviz piyasalarฤฑndaki kฤฑsa vadeli dalgalanmalarฤฑ deฤerlendiren Uฤur Gรผrses, bazฤฑ panik yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn dolar almaya baลlamasฤฑyla sฤฑฤ piyasada fฤฑrlayan kurun stop-loss emirleri tetiklediฤini ve bu yรผzden kurun daha da yukarฤฑ gittiฤini belirtiyor.
‘Flash Crash’ nedir?
Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn Dolar karลฤฑsฤฑnda birkaรง dakika iรงerisinde 60 kuruล deฤer kaybedip yine sadece birkaรง dakikada Asya piyasalarฤฑnฤฑn aรงฤฑlฤฑลฤฑndaki seviyelerine gelmesi piyasa terminolojisinde ‘Flash Crash’ olarak adlandฤฑrฤฑlan fiyatlama hareketleriyle benzerlik gรถsteriyor.
‘Flash Crash’ ifadesi, bir varlฤฑฤฤฑn fiyatlamasฤฑnda dalgalanmanฤฑn รงok kฤฑsa sรผre iรงerisinde hฤฑzla artmasฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Bu ani piyasa hareketlerine รถzellikle 2000’li yฤฑllarฤฑn baลฤฑndan bu yana giderek daha yaygฤฑn biรงimde kullanฤฑlan piyasa algoritmalarฤฑnฤฑn yol aรงtฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Piyasa algoritmalarฤฑnฤฑn kฤฑsa sรผreli bir program hatasฤฑ sonucu herhangi bir varlฤฑktaki ‘Al’, ‘Sat’ emirlerinde anormallik olduฤunu varsaymasฤฑ durumunda ani yรผklรผ satฤฑล emirleri verebildiฤi biliniyor.
Gelen bir yรผklรผ satฤฑล emri, diฤer algoritmalarฤฑ da tetikliyor ve sรถz konusu varlฤฑฤฤฑn fiyatฤฑnda ani bir รงรถkรผล yaลanabiliyor.
Londra merkezli varlฤฑk yรถnetimi ลirketinden geliลen piyasalar stratejisti Tim Ash, TL’de yaลanan dalgalanmanฤฑn algoritma bazlฤฑ bir ‘flash crash’ gibi gรถzรผktรผฤรผnรผ ifade etti ve “Ancak TL’yi kฤฑrฤฑlgan kฤฑlan baลka nedenler de var. Arjantin’deki krizin bulaลma riski, genel riskten kaรงฤฑnma eฤilimi, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn politika seรงimlerinin piyasayฤฑ tedirgin etmesi gibi” dedi.
