Tรผrkiye Sigorta Birliฤi (TSB) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Can Akฤฑn รaฤlar, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) iliลkin, baลarฤฑlฤฑ รผlke รถrneklerinde, รงalฤฑลanฤฑn yanฤฑ sฤฑra iลverenlerin de katkฤฑda bulunduฤunu belirterek, “ฤฐลveren katkฤฑsฤฑnฤฑn iลverenlere ilave iล gรผcรผ maliyeti oluลturmadan kฤฑdem tazminatฤฑ kapsamฤฑnda geliลtirilecek bir modelle kurgulanmasฤฑ gibi รถnerilerimizi sektรถr olarak dรผzenleyici otoriteyle de paylaลtฤฑk. Bรถylelikle hem kamu maliyesine ek bir yรผk getirmeyecek hem de iลverenleri ekonomik olarak zorlamayacak bir model ortaya konulabileceฤini dรผลรผnรผyoruz.” dedi
รaฤlar, yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, BES’te otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnฤฑn 1 Ocak 2017โde baลladฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatarak, 2019 yฤฑlฤฑ itibarฤฑyla kademeli olarak yaklaลฤฑk 14 milyon รงalฤฑลanฤฑ BES ile tanฤฑลtฤฑracak olan bu uygulamanฤฑn Tรผrkiye’de sosyal gรผvenlik sistemini desteklemek yรถnรผnde baลlatฤฑlmฤฑล bรผyรผk bir proje olduฤunu belirtti.
Otomatik Katฤฑlฤฑm Sistemi (OKS) ile eylรผl itibarฤฑyla 5,2 milyon รงalฤฑลan ve 3,6 milyar TL fon bรผyรผklรผฤรผne ulaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ bildiren รaฤlar, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Sistemden รงฤฑkฤฑลlar yรผksek olmakla birlikte otomatik katฤฑlฤฑmdan sonra bireysel emeklilikte รผรงรผncรผ basamak dahil tasarruf edenlerin sayฤฑsฤฑ 12 milyonu aลarak sistemin tabana yayฤฑlmasฤฑna bรผyรผk รถlรงรผde hizmet etmiลtir. Ancak otomatik katฤฑlฤฑmda sistemden ayrฤฑlanlarฤฑn oranฤฑnฤฑn yรผzde 63 gibi รงok yรผksek bir seviyeye ulaลmฤฑล olmasฤฑ sistemin kurgusundaki temel eksikliklere iลaret etmektedir. Sistemin kรถklรผ revizyonu gerekmekte olup, otoriteyle รถnerilerimizi paylaลmฤฑล bulunmaktayฤฑz. Yeni yapฤฑlanma sรผrecinde otomatik katฤฑlฤฑma iliลkin yeni dรผzenlemeler bekliyoruz. Sistemde รงalฤฑลanlarฤฑn uzun sรผre kalmasฤฑ esas olup devam oranlarฤฑnฤฑn yukarฤฑya รงekilmesi, gerek emekliliฤe yรถnelik bireysel tasarruflarฤฑ gerekse milli tasarruf oranlarฤฑnฤฑ yรผkseltmek iรงin kritik รถnem taลฤฑmaktadฤฑr. Ancak cayma/ayrฤฑlma oranlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑya รงekilmesi iรงin sistemin revizyonu ลart.”
รaฤlar, sadece cayma oranlarฤฑna odaklanan bir analiz yapmanฤฑn otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnฤฑn getirdiฤi kazanฤฑmlara haksฤฑzlฤฑk edilmesine neden olduฤu aktararak, “รok kฤฑsa bir zamanda hayata geรงen otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnฤฑn 2 yฤฑldan az bir sรผre zarfฤฑnda 5 milyondan fazla รงalฤฑลanฤฑ sisteme dahil etmesinin de รถnemli bir kazanฤฑm olduฤunu belirtmemiz gerek. Hatฤฑrlanacaฤฤฑ รผzere, otomatik katฤฑlฤฑma iliลkin dรผzenleme Aฤustos 2016โda parlamentodan geรงerek yasalaลtฤฑ. 1 Ocak 2017 itibarฤฑyla da uygulama hayata geรงti. 4 aylฤฑk bir sรผrede tรผm alt dรผzenlemeler hazฤฑrlandฤฑ. Bu sรผrede uygulamanฤฑn anlatฤฑlmasฤฑ ve sistemin tanฤฑtฤฑm ve iletiลiminin yapฤฑlmasฤฑ iรงin gerekli vaktimiz olmadฤฑ. Yurt dฤฑลฤฑndaki baลarฤฑlฤฑ รผlke uygulamalarฤฑnda hem iลveren hem de รงalฤฑลanlarฤฑn sistem hakkฤฑnda bilgilendirilmeleri iรงin uzun bir hazฤฑrlฤฑk dรถnemi geรงirdikleri, bu รผlkelerin tanฤฑtฤฑm ve iletiลime bilhassa eฤildiklerini gรถrรผyoruz.” ลeklinde konuลtu.
1 Temmuz 2018โden itibaren sisteme giren 10-49 arasฤฑnda รงalฤฑลanฤฑ bulunan iล yerlerini KOBฤฐโlerin oluลturduฤunu belirten รaฤlar, otomatik katฤฑlฤฑm รถlรงeฤinin bรผyรผk iล yerlerinin sisteme alฤฑnmasฤฑyla baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, sisteme katฤฑlan iล yerlerinin her fazda biraz daha kรผรงรผldรผฤรผnรผ anฤฑmsattฤฑ.
รaฤlar, รถlรงek kรผรงรผldรผkรงe sisteme dahil olan iล yeri sayฤฑsฤฑnda belirgin bir azalma olduฤuna iลaret ederek, “Bu segmentte sisteme dahil olan iล yerlerinin oranฤฑ yรผzde 32. 2019โda 5-9 รงalฤฑลanฤฑ olan iล yerleri sisteme dahil olacak. OKS ile ilgili olarak revizyon yapฤฑlmamasฤฑ durumunda hem kรผรงรผk iล yerlerinin sisteme dahil olmalarฤฑ hem de halihazฤฑrda yรผzde 63โlerde seyreden yรผksek ayrฤฑlma oranฤฑ sorunlarฤฑ devam edecek, sistemin tabana yayฤฑlmak ve tasarruflarฤฑ artฤฑrmak gibi amaรงlarฤฑna hizmet edememesi riski doฤacaktฤฑr.” diye konuลtu.
Otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑ ile sisteme dahil edilen ancak cayan veya sistemden ayrฤฑlan รงalฤฑลanlarฤฑn 2 yฤฑlda bir iลverenleri aracฤฑlฤฑฤฤฑyla yeniden sisteme dahil edilmesine iliลkin bir dรผzenlemenin mevcut olduฤunu hatฤฑrlatan รaฤlar, “Re-enrolment olarak tanฤฑmlanan bu dรผzenleme ile sistemden ayrฤฑlan รงalฤฑลanlara emekliliฤe yรถnelik tasarrufa baลlamasฤฑ iรงin bir fฤฑrsat daha tanฤฑnmฤฑล oluyor. ฤฐลverenleri aracฤฑlฤฑฤฤฑyla รงalฤฑลanlarฤฑn yeniden sisteme dahil edilmesini iรงeren bu uygulama dฤฑลฤฑnda, sistemden cayan ve kendi isteฤiyle ayrฤฑlanlarฤฑn, isteฤe baฤlฤฑ, bireysel olarak sisteme girmeleri mevcut dรผzenlemelerde mรผmkรผn deฤil. Ancak buna iliลkin mevzuat deฤiลikliฤi รถnerilerimizi otoriteye ilettik. Bu konuda otoritenin de deฤiลiklik taslaklarฤฑ sektรถrรผmรผzle paylaลฤฑldฤฑ. Konuya iliลkin mevzuat deฤiลikliฤi beklentisindeyiz.” ifadelerini kullandฤฑ.
BES’TEKฤฐ BฤฐRฤฐKฤฐM 90 MฤฐLYAR LฤฐRAYA DOฤRU YรRรYOR
Can Akฤฑn รaฤlar, BES’in 7 Eylรผl itibarฤฑyla devlet katkฤฑsฤฑ fonlarฤฑ ile birlikte 86 milyar TL toplam fon tutarฤฑna, 7 milyon katฤฑlฤฑmcฤฑya ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“BES, tasarruf seviyesinin yรผkseltilmesi ve bireylere uzun vadeli, emekliliฤe yรถnelik tasarruf saฤlamak amacฤฑyla baลladฤฑฤฤฑ 2003 yฤฑlฤฑndan bu yana ekonomimize bรผyรผk katkฤฑ saฤlamaktadฤฑr. รzellikle yaลlanan nรผfus yapฤฑsฤฑ nedeniyle sosyal gรผvenlik sistemlerinin baskฤฑ altฤฑnda olduฤu tรผm รผlkelerde olduฤu gibi รผlkemizde de BES, tasarruflarฤฑn teลvik edilmesi anlamฤฑnda รถnemli bir araรงtฤฑr. Bireylerin emeklilik dรถnemlerine yรถnelik olarak tasarruf etmeleri, emeklilikte yaลam standartlarฤฑnฤฑ korumalarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan olduฤu kadar รผlke ekonomisi iรงin de kritiktir. Bireysel emeklilik sistemleri, sermaye piyasalarฤฑnฤฑn derinleลmesine katkฤฑda bulunarak ekonomiye uzun vadeli kaynak saฤlayan bir sistem olarak karลฤฑmฤฑza รงฤฑkmaktadฤฑr. Hฤฑzla bรผyรผyen ekonomilerde uzun vadeli kaynak ihtiyacฤฑnฤฑn, bireysel emeklilik fonlarฤฑ gibi uzun vadeli araรงlarla karลฤฑlanmasฤฑ spekรผlatif sermaye hareketlerinin piyasalar รผzerinde olumsuz dalgalanmalar yaratmasฤฑna da engel teลkil etmektedir.”
BES ve otomatik katฤฑlฤฑmฤฑn desteklenmesiyle orta ve uzun vadeli kaynak oluลturulacaฤฤฑnฤฑ, รถzellikle altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn finansmanฤฑnda daha ucuz ve kaliteli kaynak saฤlanacaฤฤฑnฤฑ, reel sektรถrรผn orta ve uzun vadeli ihtiyaรง duyduฤu kaynakta dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑn azaltฤฑlacaฤฤฑnฤฑ, kur riskinin minimize edileceฤini anlatan รaฤlar, “BES ve OKS ile sistemde oluลan fonlarฤฑn derinliฤinin ve istikrarฤฑnฤฑn temin edilmesi ve emeklilik fonlarฤฑnฤฑn ihtiyaรง duyduฤu daha yรผksek getirili plasman yatฤฑrฤฑm imkanฤฑ saฤlanmฤฑล olacak, sermaye piyasalarฤฑnda derinlik saฤlanacak, sosyal gรผvenlik sistemindeki yรผk azalacak, yaลlanma olgusunun getirdiฤi yeni durum nedeniyle insanlarฤฑn uzayan รถmรผrde artan saฤlฤฑk masraflarฤฑnฤฑn ve yaลam standardฤฑnฤฑn karลฤฑlanmasฤฑnda ilave katkฤฑ saฤlayacaktฤฑr.” dedi.
รaฤlar, รผรงรผncรผ basamak emeklilik planlarฤฑna katฤฑlan yeni katฤฑlฤฑmcฤฑ sayฤฑlarฤฑnda son 2 yฤฑldฤฑr belirgin bir azalma gรถrรผldรผฤรผnรผ, 2016โdan bu yana sisteme dahil olan net katฤฑlฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑnฤฑn yarฤฑ yarฤฑya dรผลtรผฤรผnรผ, bu durumun otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑyla รงalฤฑลanlarฤฑn sisteme dahil olmasฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑna iลaret ederek, “รzellikle otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnฤฑn baลlanacaฤฤฑnฤฑn gรผndeme girdiฤi 2016โdan itibaren katฤฑlฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑndaki artฤฑลta hฤฑzlฤฑ bir dรผลรผล baลlamฤฑลtฤฑr. Bu yavaลlamanฤฑn temelini, bir yandan รผรงรผncรผ basamakta doyuma ulaลฤฑlmasฤฑ ama daha รถnemlisi otomatik katฤฑlฤฑm ile sisteme dahil olacak olan รงalฤฑลanlarฤฑn รผรงรผncรผ basamak emeklilik planlarฤฑna girmek yerine otomatik katฤฑlฤฑmฤฑ tercih etmeleri ve otomatik katฤฑlฤฑma giren bazฤฑ katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn ihtiyari BES’ten รงฤฑkmalarฤฑ oluลturmaktadฤฑr.” diye konuลtu.
SEKTรRDEN ฤฐลVEREN KATKISI รNERฤฐSฤฐ
TSB Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ รaฤlar, Yeni Ekonomi Programฤฑ’nda (YEP) otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnฤฑn yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlarak daha sรผrdรผrรผlebilir hale getirileceฤinin ifade edildiฤini sรถyledi. รaฤlar, otomatik katฤฑlฤฑmฤฑn yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda sektรถr olarak dile getirdikleri ve bu รงerรงevede yeni dรถnemde gerรงekleลtirilmesini bekledikleri dรผzenlemeleri ลรถyle anlattฤฑ:
“รncelikle otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑnda dรผnyadaki diฤer uygulamalarda kapsamฤฑ belirleyen en รถnemli faktรถrler, iลveren katkฤฑsฤฑ ve sistemde kalma zorunluluฤudur. รlkemizde otomatik katฤฑlฤฑm uygulamasฤฑ, uygulandฤฑฤฤฑ diฤer รผlkelerdekinin aksine, zorunluluk ve iลveren katkฤฑsฤฑ olmadan kurgulandฤฑ. Ancak bu รงalฤฑลanlarฤฑn istenen dรผzeyde sistemde kalmasฤฑna ve tasarruf etmesine yetmemektedir. Baลarฤฑlฤฑ รผlke รถrneklerinde, รงalฤฑลanฤฑn yanฤฑ sฤฑra iลverenler de katkฤฑda bulunuyor. Bu da sistemde devam oranlarฤฑ รผzerinde olumlu etki yapฤฑyor. ฤฐลveren katkฤฑsฤฑnฤฑn iลverenlere ilave iล gรผcรผ maliyeti oluลturmadan kฤฑdem tazminatฤฑ kapsamฤฑnda geliลtirilecek bir modelle kurgulanmasฤฑ gibi รถnerilerimizi sektรถr olarak dรผzenleyici otoriteyle de paylaลtฤฑk. Bรถylelikle hem kamu maliyesine ek bir yรผk getirmeyecek hem de iลverenleri ekonomik olarak zorlamayacak bir model ortaya konulabileceฤini dรผลรผnรผyoruz.”
