Dรผnya medyasฤฑ bu hafta dรผnyanฤฑn ilk trilyon dolarlฤฑk ลirketinin haberlerini yaptฤฑ.
Apple, Perลembe gรผnรผ tek hisse fiyatฤฑ 205,05 dolara รงฤฑkฤฑnca tarihi bir eลiฤi geรงmiล oldu. ลirket sadece bir gรผn รถnce 2018’in รผรงรผncรผ รงeyreฤinde rekor gelir elde ettiฤini duyurmuลtu.
Ancak Amerikan teknoloji devi bu alanda bir ilk deฤil. Bu rekor piyasa deฤerine bir รin ลirketi 11 yฤฑl รถnce ulaลmฤฑลtฤฑ. Hatฤฑrlanmamasฤฑnฤฑn nedeni bรผyรผk bir รงรถkรผล yaลamasฤฑ olabilir.
รin’in dev petrol ลirketi PetroChina, Kasฤฑm 2007’de ลangay Borsasฤฑ’nda 13 basamaklฤฑ bir rakamla piyasa zirvesine ulaลmฤฑลtฤฑ. ลirketin piyasa deฤeri tam 1 trilyon dolardฤฑ.
Kimileri ise o dรถnem bu piyasa deฤerlendirmesine karลฤฑ รงฤฑktฤฑ. PetroChina’nฤฑn hisselerinin yalnฤฑzca kรผรงรผk bir kฤฑsmฤฑ halka aรงฤฑlmฤฑลtฤฑ ve รinli yatฤฑrฤฑmcฤฑlar sadece kendi รผlkelerinde hisse satฤฑn alabiliyorlardฤฑ. Ortaya sฤฑradฤฑลฤฑ bir arz-talep senaryosu รงฤฑktฤฑ. Ancak bunu takiben yaลanan รงรถkรผลรผn bรผyรผklรผฤรผyle ilgili kimsenin kuลkusu yok.
Sadece 24 saat iรงinde PetroChina, gezegenin en deฤerli ลirketleri ExxonMobil ve General Motors’un toplam sermaye miktarฤฑnฤฑ aลtฤฑ.
10 yฤฑllฤฑk kaybฤฑ 800 milyar dolar
Fakat aylar iรงinde PetroChina’nฤฑn hisseleri dรผลรผลe geรงti ve 10 yฤฑllฤฑk sรผrede kayฤฑplarฤฑ 800 milyar dolara ulaลtฤฑ. Bloomberg’e gรถre bu miktarla ฤฐtalya’daki tรผm ลirketleri satฤฑn almak ya da dรผnyanฤฑn รงevresini 100 dolarlฤฑk banknotlarla รงevrelemek mรผmkรผn.
O zamandan beri ลirketin deฤeri 400 milyar dolarฤฑn รผstรผne รงฤฑkamadฤฑ ve en son istatistikler 200 milyar dolarฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Yanlฤฑล giden neydi?
En basit yanฤฑtla; “Neredeyse her ลey”.
ฤฐlk olarak 1999’da kurulan PetroChina inanฤฑlmaz piyasa zirvesine ulaลtฤฑฤฤฑnda, petrol fiyatlarฤฑ artฤฑลtaydฤฑ ve รin borsasฤฑ adeta รงoลmuลtu.
2008 yฤฑlฤฑnda kรผresel mali krizi yaลandฤฑ ve petrol fiyatlarฤฑ dibe vurdu. Petrolรผn 2008’de 103 dolar olan varil fiyatฤฑ, 2016’da 37 dolara indi.
รin hรผkรผmetinin รผlkenin en bรผyรผk petrol ithalatรงฤฑsฤฑ olmasฤฑna karลฤฑn รงevresel endiลeler nedeniyle daha az mal yoฤunluklu kalkฤฑnma modelini benimsemesi iลleri daha da kรถtรผleลtirdi.
รrneฤin รin Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping, yakฤฑn dรถnemde รin’in elektrikli araรงlarda lider รผretici ve tรผketici olmasฤฑ iรงin hedeflerini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
2015’te รin’de borsa balonu patlayฤฑnca bunun artรงฤฑ etkileri ve tรผrbรผlansฤฑ yaklaลฤฑk 8 ay sรผrdรผ.
Suรง sadece dฤฑล faktรถrlerde deฤildi. 2013 yฤฑlฤฑnda PetroChina, รผst dรผzey yรถneticilerinden Liao Yongyuan’ฤฑn yolsuzluk soruลturmasฤฑ kapsamฤฑnda tutuklanmasฤฑyla sarsฤฑldฤฑ.
PetroChina’nฤฑn bugรผnkรผ piyasa deฤeri 195 milyar dolar ancak bazฤฑ analistler ลirketin geleceฤinden umutlu.
Mart ayฤฑnda ลirket 2017 iรงin 3.6 milyar dolar kรขr ettiฤini aรงฤฑkladฤฑ. Bu 2016 yฤฑlฤฑndaki rakamlarฤฑn yaklaลฤฑk 3 katฤฑ. Petrol fiyatlarฤฑndaki artฤฑล da buna katkฤฑ saฤlamฤฑลtฤฑ. 2017 yฤฑlฤฑnda PetroChina’nฤฑn deฤeri Amazon’dan bรผyรผktรผ.
ลirket ayrฤฑca dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol ลirketi. Yaklaลฤฑk 300 bin รงalฤฑลanฤฑ var ve รin’in ana altyapฤฑ projeleri Kuลak ve Yol Giriลimi’nin รถnemli bir parรงasฤฑ.
Apple iรงin dersler
PetroChina’nฤฑn baลarฤฑsฤฑzlฤฑฤฤฑndan Apple ders รงฤฑkarabilir mi?
ฤฐki ลirket farklฤฑ pazarlarda รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ iรงin karลฤฑlaลtฤฑrmak zor. Teknoloji ลirketleri dรผnyanฤฑn en deฤerli ลirketlerinin baลฤฑnda geliyor. Sadece tek bir enerji ลirketi ilk ona girmeyi baลardฤฑ.
Ancak bazฤฑ araลtฤฑrmalara gรถre, ki buna Uluslararasฤฑ Para Fonu’nun (IMF) raporu da dahil, akฤฑllฤฑ telefon satฤฑลlarฤฑ doruฤa ulaลtฤฑ.
Apple’ฤฑn gelirinin yรผzde 56’sฤฑnฤฑn iPhone satฤฑลlarฤฑndan geldiฤi dรผลรผnรผlรผrse, yeni trilyonerler iรงin gelecekte bazฤฑ sorunlar รงฤฑkabilir. BBC Tรผrkรงe
