Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ Bitcoin’den uzak durmasฤฑ konusunda uyardฤฑ. ลimลek Twitter’da yayฤฑmladฤฑฤฤฑ mesajda Bitcoin’deki hareketi “Lale รฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑ’na benzetti.
Mesajฤฑnda yabancฤฑ bir analizi referans olarak gรถsteren ลimลek’in twiti ลรถyle :
โBitcoin finans tarihinin en bรผyรผk balonu olan Lale รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑ geรงmiล.
Bu spekรผlasyondan uzak durmalฤฑ. Bitcoin fiyatฤฑ aniden aลฤฑrฤฑ derecede yรผkselebileceฤi gibi daha sonra รงรถkรผลe de geรงebilir.โ
ย
Bitcoin finans tarihinin en bรผyรผk balonu olan Lale รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑ geรงmiล.
Bu spekรผlasyondan uzak durmalฤฑ. Bitcoin fiyatฤฑ aniden aลฤฑrฤฑ derecede yรผkselebileceฤi gibi daha sonra รงรถkรผลe de geรงebilir.
Bitcoin Surpasses “Tulip Mania”…https://t.co/qeYp9aCWZ1
โ Mehmet Simsek (@memetsimsek) 13 Aralฤฑk 2017
ย
Lale รฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑ nedir
Lale รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑ, diฤer adlarฤฑyla Lale balonu ve Lale spekรผlasyonu, Hollanda Altฤฑn รaฤฤฑโnda lale(Tulipa) soฤanlarฤฑnฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn aniden aลฤฑrฤฑ derecede yรผkselip daha sonra รงรถkรผลe geรงtiฤi dรถneme verilen isimdir. Balonlarฤฑn en eski ve en tuhaflarฤฑndan biri olan bu รถrnek 1636 ile 1637 yฤฑllarฤฑnda yaลanmฤฑลtฤฑr.
1630โlu yฤฑllarda Hollandaโda savaลlarฤฑn geride kalmasฤฑnฤฑn da yarattฤฑฤฤฑ olumlu hava ile hisse senetlerinin deฤeri artmฤฑล, konut fiyatlarฤฑ yรผkselmiล, insanlar bu tรผr deฤerleri ve mallarฤฑ spekรผlatif amaรงlarla alฤฑp satmaya baลlamฤฑลlardฤฑ. Aynฤฑ dรถnemde talep artฤฑลฤฑ ile spekรผlatif amaรงlฤฑ alฤฑm satฤฑmlar lale soฤanฤฑ iรงin de yapฤฑlmaya baลlandฤฑ. Bu talep artฤฑลฤฑ lale soฤanฤฑ fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑna ve giderek รถzel lale piyasalarฤฑ oluลmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
Hollandaโda o tarihte ortalama yฤฑllฤฑk รผcret 200 ile 400 gulden arasฤฑnda deฤiลiyordu. Lale soฤanlarฤฑnฤฑn fiyatฤฑ ise 200 โ 250 gulden aralฤฑฤฤฑna kadar fฤฑrlamฤฑล, yani bir รงalฤฑลanฤฑn yฤฑllฤฑk รผcretine eลit hale gelmiลti. 1636 yฤฑlฤฑnda lรขle soฤanlarฤฑ Hollandaโnฤฑn รงeลitli bรถlgelerinde satฤฑลa sunulmuลtu ve bu sayede toplumun tรผm รผyeleri adeta lรขle ticaretine teลvik edilmiลti. Birรงok kiลi aniden zengin oldu. Herkes lรขle tutkusunun sonsuza kadar sรผreceฤini, dรผnyanฤฑn her tarafฤฑndan zenginlerin Hollandaโya gelerek ne fiyat istenirse istensin รถdeneceฤini hayal etti.
Sahip olduklarฤฑ lรขle soฤanlarฤฑna daha yรผksek kar marjฤฑyla alฤฑcฤฑ bulmayฤฑ umut eden halk, fiyatlarฤฑ gitgide yukarฤฑ รงekiyordu. Fiyatlar yรผkseldikรงe yรผkselmiล, geleceฤe dรถnรผk sรถzleลmeler yapฤฑlmฤฑลtฤฑ. Bu tรผr sรถzleลmelerle lale soฤanฤฑ alanlarฤฑn bunlarฤฑ daha pahalฤฑya satarak para kazanacaklarฤฑ inancฤฑnda olmalarฤฑ da fiyatlarฤฑ yukarฤฑ รงeken baลka bir etmendi. 3 ลubat 1637 tarihinde bรผtรผn piyasa alaลaฤฤฑ oldu ve lale sรถzleลmelerinin alฤฑcฤฑsฤฑ kalmadฤฑฤฤฑ anlaลฤฑlฤฑnca sรถzleลme sahipleri lale yetiลtiricilerine sรถzleลme borรงlarฤฑnฤฑ รถdeyemediler. Lale piyasasฤฑ bรถylece รงรถktรผ ve fiyatlar hฤฑzla dรผลtรผ. Balon patlamฤฑล, lale yetiลtiricileri de spekรผlatรถr sรถzleลme sahipleri de bรผyรผk zararlarla karลฤฑlaลmฤฑลlardฤฑ. Ne yazฤฑk ki, tรผm taraflarฤฑ tatmin etmek oldukรงa zordu, bu yรผzden halkฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ ciddi zararlara uฤradฤฑ.
Lale yetiลtiricileri, laleleri almayan sรถzleลme sahiplerini dava ettiler. Davalar aylarca sรผrdรผ, ama paralarฤฑn รถdenmesi hiรงbir zaman tam olarak gerรงekleลmedi. Panikleyen spekรผlatรถrler hรผkรผmetten yardฤฑm isteyerek, lรขle sรถzleลmelerinin yรผzde on fiyatla iptal edilebilmesini saฤladฤฑ. Her ลeye raฤmen, lรขle รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑ son bulduฤunda, Hollanda derin bir ekonomik bunalฤฑmฤฑn iรงine girmiลti.
