Dรผnya gazetesi yazarฤฑ Taner Berksoy, Tรผrkiye’nin gelinen noktada nasฤฑl bir para politikasฤฑ aรงmazฤฑna dรผลtรผฤรผnรผ yazdฤฑ. ฤฐลte o yazฤฑ:
“Son verilere gรถre dรผnya ekonomisinde toparlanma iลaretleri ortaya รงฤฑkmaya baลladฤฑ. Malum 2008 krizinden bu yana ulusal ekonomiler bรผyรผyememe sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekiyor. Epeyce bir sรผre potansiyel bรผyรผme oranlarฤฑnฤฑn altฤฑnda bir bรผyรผme trendi sergilediler. Son gelen veriler geliลmiลlerden baลlayarak bรผyรผmenin hฤฑzlanmaya baลladฤฑฤฤฑ izlenimini veriyor. Hฤฑzlanma dediฤimde รถyle eski bรผyรผme performanslarฤฑnฤฑ falan kastetmiyorum. Henรผz bu tรผr bir geliลme ufukta yok. Buna raฤmen bรผyรผme hฤฑzlarฤฑnda yavaล yavaล negatiften uzaklaลฤฑldฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. Bu geliลmede ABD aรงฤฑk ara รถnde gidiyor. En ilginci sanki bรผyรผmeyi hepten unutmuล gibi gรถrรผnen Avrupaโda bile hafiften kฤฑpฤฑrdanma iลaretleri var. 2017 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk verileri sanayi sektรถrlerindeki toparlanma, uluslararasฤฑ ticaretteki iyileลme ve geliลmiล รผlkelerde PMI endekslerindeki artฤฑล eฤiliminin kรผresel bรผyรผmeye hฤฑz kazandฤฑrdฤฑฤฤฑ izlenimini veriyor.
Bunlar tabii iyi haberler. Ama bu noktaya geliลte merkez bankalarฤฑnฤฑn da payฤฑ var. Baลta FED olmak รผzere merkez bankalarฤฑnฤฑn ulusal ekonomileri yรผzdรผrmek iรงin gรถsterdikleri geniลlemeci รงaba ลimdilerdeki kฤฑpฤฑrdanmanฤฑn yapฤฑ taลฤฑ gรถrevini gรถrdรผler. Avrupa bile baลlangฤฑรงta โAlmancฤฑ eฤilimlerโ nedeniyle direndiฤi parasal gevลemeye Draghi ile birlikte son verdi, ลimdi bรผyรผmeye ilk ivme niteliฤindeki meyvelerini yemeye baลlayacak gibi gรถrรผnรผyor. Ama bu iลin motoru iลlevini yรผklenmiล olan ABDโde bรผyรผmeyi parasal geniลleme ile kฤฑลkฤฑrtma iลinin sonuna gelindiฤi anlaลฤฑlฤฑyor. Gevลemenin รถncรผsรผ olan FED ลimdi de parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmanฤฑn baลฤฑnฤฑ รงekmek durumunda. Ekonominin bir istikrarsฤฑzlฤฑk (enflasyon) รงukuruna dรผลรผp bรผyรผme ivmesini yitirmemesi iรงin รถnceki dรถnemde bol bulamaรง pompalanan paranฤฑn ลimdi artฤฑk geri รงekilmesi gerekiyor. Fazla paranฤฑn geri รงekilmesi taksitlerle falan yapฤฑlacak ama yine de bรผyรผme รผzerindeki olumlu etki zayฤฑfl ayacak.
Bu sรผreรงten gรถrece daha olumsuz olarak etkilenecek รผlkeler de var. Bunlarฤฑn baลฤฑnda parasal geniลleme dรถneminde bundan (sฤฑcak paradan) fazlasฤฑyla yararlanan, benim tabirimle adeta madde baฤฤฑmlฤฑsฤฑna dรถnรผลmรผล olan รผlkeler geliyor. Biz bu grubun รถn sฤฑralarฤฑnda yer alฤฑyoruz. Yani รถngรถrรผlen parasal daralmadan olumsuz etkileneceฤiz. รstelik bizim bu etkiyi daha da bรผyรผtecek ekstra sorunlarฤฑmฤฑz da var. Biz de bรผyรผyememe sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekiyoruz. Bรผyรผmeyi biraz kฤฑลkฤฑrtmak iรงin biz de daha gevลek bir para politikasฤฑ uygulayabiliriz. Ama bizim artฤฑk kronikleลmiล bir yรผksek enflasyon sorunumuz var. Bรผyรผmeyi parasal geniลleme ile uyardฤฑฤฤฑmฤฑzda enflasyon duvarฤฑna รงarpฤฑyoruz. Geri รงekilmek zorunda kalฤฑyoruz.
Bรผyรผmemizin hฤฑzlanmasฤฑ iรงin sฤฑcak paranฤฑn kรผresel รถlรงekte artmasฤฑ, bize de daha fazla kaynak akmasฤฑ gerekiyor. Bu sรผreรงte baลlangฤฑรงta rahatlamฤฑล gibi olsak da sonuรงta sฤฑcak para giriลinin kendi รถzellikleri nedeniyle yine geri รงekilmek zorunda kalฤฑyoruz. Sฤฑcak para giriลi ulusal parayฤฑ geniลletici etkisiyle yine enflasyon sorununu getirip dayatฤฑyor. Dikkat ederseniz burada bir kฤฑsฤฑr dรถngรผ var. Para giriลi nedeniyle ulusal para deฤer kazanฤฑrken dรถviz kuru geriliyor, รถdeme aรงฤฑฤฤฑ bรผyรผyor. Bunun sonuรงlarฤฑ taลฤฑnamaz hale gelince oyun tersine dรถnรผyor, ulusal para deฤer kaybediyor, dรถviz kuru yรผkseliyor, ekonomi durgunlaลฤฑyor. Kur yรผkselmesi ithal fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ doฤru baskฤฑlฤฑyor, yรผkselen ithal fiyatlarฤฑ iรงeriye yansฤฑyor (pass through) ve enflasyonu besliyor. Sonuรงta enflasyon hฤฑzlanฤฑrken ekonomi yavaลlฤฑyor. Dรถngรผ burada. Enflasyonu yavaลlatmak iรงin parasal daralma yapmak, faizi yรผkseltmek lazฤฑm. Durgunlaลan ekonomiyi yeniden hareket ettirmek iรงin ise bunlarฤฑn tersinin yapฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
Bu para politikasฤฑnฤฑn aรงmaza dรผลtรผฤรผ noktadฤฑr. Biz epeydir bu noktanฤฑn รงevresinde dolaลฤฑp, duruyoruz. ลimdi iลin en zor kฤฑsmฤฑna geldik. 2017 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk iki ayฤฑndaki enflasyon gerรงekleลmeleri bizim parayฤฑ daha da sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmamฤฑz gerektiฤini gรถsteriyor. Ama paranฤฑn sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ sonucu yรผkselecek olan faiz de yรผzde รผรง civarฤฑna inmiล olan bรผyรผmeyi daha da dibe รงekecek. Aรงmaz budur.”
