Merkez Bankasฤฑ, ลubat ayฤฑnda gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonundaki yรผkseliลin sรผrdรผฤรผnรผ bildirirek, “Baลta temel mal ve enerji gruplarฤฑ olmak รผzere genele yayฤฑlan dรถviz kuru etkileri gรถzlenmiลtir. Geรงici vergi indirimlerine karลฤฑn, Tรผrk lirasฤฑndaki birikimli deฤer kaybฤฑnฤฑn etkisiyle temel mal enflasyonunda kaydedilen belirgin artฤฑล sonucunda รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu ve ana eฤilimi yรผkselmiลtir.” deฤerlendirmesinde bulundu.Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ ลubat ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’nu yayฤฑmladฤฑ.
Raporda, ลu ayrฤฑntฤฑlara yer verildi:
“ลubat ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,81 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,91 puan yรผkselerek yรผzde 10,13 olmuลtur. Bu dรถnemde, gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonundaki yรผkseliล sรผrmรผล baลta temel mal ve enerji gruplarฤฑ olmak รผzere genele yayฤฑlan dรถviz kuru etkileri gรถzlenmiลtir. Geรงici vergi indirimlerine karลฤฑn, Tรผrk lirasฤฑndaki birikimli deฤer kaybฤฑnฤฑn etkisiyle temel mal enflasyonunda kaydedilen belirgin artฤฑล sonucunda รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonu ve ana eฤilimi yรผkselmiลtir.
ลubat ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,81 oranฤฑnda artmฤฑล ve yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonu 0,91 puan yรผkselerek yรผzde 10,13 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ 0,73 ve 0,82 puan artarak sฤฑrasฤฑyla yรผzde 8,27 ve 8,56 olarak gerรงekleลmiลtir.
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, enerji ve gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑsฤฑnฤฑn sฤฑrasฤฑyla 0,42, 0,30 ve 0,22 puan arttฤฑฤฤฑ gรถzlenmiลtir. Diฤer yandan, hizmet ve alkol-tรผtรผn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑsฤฑnda belirgin bir deฤiลim olmamฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin รผรง aylฤฑk ortalamalarฤฑ incelendiฤinde ana eฤilimdeki yรผkseliลin sรผrdรผฤรผ gรถzlenmiลtir. Bu geliลmede, geรงici vergi indirimleri tarafฤฑndan kฤฑsmen sฤฑnฤฑrlansa da, Tรผrk lirasฤฑndaki birikimli deฤer kaybฤฑna baฤlฤฑ olarak temel mal grubu ana eฤiliminde gรถzlenen sert yรผkseliล belirleyici olmuลtur.
ลubat ayฤฑnda hizmet fiyatlarฤฑ yรผzde 0,68 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,10 puan yรผkselerek yรผzde 8,37 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon ulaลtฤฑrma ve haberleลme grubunda yรผkselirken diฤer alt gruplarda nispeten yatay seyretmiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetleri grubunda, akaryakฤฑt fiyatlarฤฑndaki birikimli artฤฑลa baฤlฤฑ olarak karayolu ve havayolu yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑล eฤilimi sรผrmรผลtรผr. Lokanta otel grubunda fiyatlar, yemek hizmetlerinde yรผkselirken konaklama hizmetlerinde gerilemiล, bรถylelikle konaklama hizmetleri yฤฑllฤฑk enflasyonu dรผลรผk seviyesini (yรผzde 0,12) korumuลtur. Diฤer taraftan, kira ve diฤer hizmetler grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผksek seviyesini korurken diฤer hizmetlerin bu seyrinde okul รถncesieฤitim ve ilkรถฤretim (yรผzde 12,31) ile saฤlฤฑk hizmetleri (yรผzde 10,67) รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 1,65 puan artarak yรผzde 8,83 olmuลtur. Bu dรถnemde, alt gruplar genelinde Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn etkileri izlenmiลtir. Giyim fiyatlarฤฑnda ลubat ayฤฑ indirimi tarihsel ortalamalarฤฑn belirgin olarak altฤฑnda kalmฤฑลtฤฑr. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ otomobil (yรผzde 4,82) ile elektrikli ve elektriksiz aletler (yรผzde 1,39) grubu รถncรผlรผฤรผnde yรผkselirken mobilya ve beyaz eลya fiyatlarฤฑnda ลubat ayฤฑnda gerรงekleลen geรงici vergi indirimlerinin etkisi ile dรผลรผล (sฤฑrasฤฑyla yรผzde -4,86 ve -1,47) kaydedilmiลtir. Vergi indirimlerinin mobilya fiyatlarฤฑna kฤฑsmen, beyaz eลya fiyatlarฤฑna ise sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda yansฤฑdฤฑฤฤฑ izlenmiลtir. Ayrฤฑca, bu dรถnemde giyim ve dayanฤฑklฤฑ tรผketim dฤฑลฤฑnda kalan temel mallarda da fiyatlar kur geรงiลkenliฤi ile kayda deฤer bir artฤฑล gรถstermiลtir. Sรถz konusu geliลmede bakฤฑmonarฤฑm, yedek parรงa, kiลisel bakฤฑm, ilaรง ve ev ile ilgili malzemelerdeki fiyat artฤฑลlarฤฑ รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. รzetle, ลubat ayฤฑnda geรงici vergi indirimlerine karลฤฑn temel mal grubu genelinde dรถviz kuru geliลmelerinin gecikmeli etkileri izlenmiลtir.
Enerji fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda grup geneline yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ sonucunda yรผzde 1,52 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Tรผp gaz, katฤฑ yakฤฑt ve su fiyatlarฤฑ bir รถnceki aya kฤฑyasla sฤฑrasฤฑyla yรผzde 5,08, 1,78 ve 1,61 oranฤฑnda yรผkselmiลtir. Buna ek olarak, akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ bu dรถnemde yรผzde 1,97 oranฤฑnda artmฤฑล, bu kalemde son altฤฑ aylฤฑk birikimli artฤฑล yรผzde 27,40โa ulaลmฤฑลtฤฑr. Bรถylelikle enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu bu dรถnemde 2,34 puanlฤฑk yรผkseliลle yรผzde 13,94 olmuลtur.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ลubat ayฤฑnda 0,95 puan artarak yรผzde 8,72โye yรผkselmiลtir. Bu geliลmede, taze meyve grubuna baฤlฤฑ olarak iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑnda gรถzlenen yรผkseliล etkili olmuลtur. Bu dรถnemde kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑ ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izlerken kuruyemiล, bakliyat ve pirinรง gibi alt gruplardaki gรผรงlรผ fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. ฤฐลlenmiล gฤฑda grubunda ise aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ (yรผzde 1,33) hฤฑzlanmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 7,06โya yรผkselmiลtir. Alt gruplar itibarฤฑyla bakฤฑldฤฑฤฤฑnda katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar, peynir ve diฤer sรผt รผrรผnleri ile alkolsรผz iรงeceklerde yรผksek oranlฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenmiลtir.
โฆYฤฐ-รFEโฆ
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ ลubat ayฤฑnda yรผzde 1,26 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 1,67 puan yรผkselerek yรผzde 15,36 olmuลtur. Bu geliลmede, dรถviz kuru ve uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon, imalat sanayisinde yรผzde 17,18โe, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayisinde ise yรผzde 11,92โye ulaลmฤฑลtฤฑr. Petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล ana eฤilimi ise yรผksek seviyesini korumuลtur.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, ลubat ayฤฑnda tรผm alt gruplarda fiyat artฤฑลฤฑ gรถzlenmiลtir. Ara malฤฑ fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte temel kimyasallar, plastik รผrรผnler ve tekstil รผrรผnleri belirleyici olmuลtur. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ mobilya ve tรผketici elektroniฤi kaynaklฤฑ artmฤฑล, dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑndaki fiyat artฤฑลฤฑnda ise katฤฑ ve sฤฑvฤฑ yaฤlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde sermaye malฤฑ fiyat artฤฑลฤฑnda motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ etkili olmuลtur. Sonuรง olarak, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar gรผรงlรผ seyrini sรผrdรผrmรผลtรผr. “
