Bankalardaki altฤฑn hesaplarฤฑ, bu yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda rekor รผstรผne rekor kฤฑran altฤฑn fiyatlarฤฑ nedeniyle erimeye baลladฤฑ.
Altฤฑn fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn etkisiyle รงeลitliliฤi ve mรผลterisi son yฤฑllarda artan hesaplar, kรผresel geliลmelerden olumsuz etkilenmek istemeyen tasarruf sahiplerini “gรผvenli limana” รงekerek yastฤฑkaltฤฑndaki altฤฑnlarฤฑn ekonomiye kazandฤฑrฤฑlmasฤฑna da aracฤฑlฤฑk ediyor.
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine gรถre, geรงen yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda 11 milyar 374 milyon lira olan yurt iรงi ve yurt dฤฑลฤฑ yerleลik kฤฑymetli maden depo hesaplarฤฑnฤฑn tutarฤฑ, bu yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถneminde 9 milyar 671 milyon liraya geriledi.
Bankalarda tutulan kฤฑymetli maden depo hesaplarฤฑ tutarฤฑ yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda 2015’in aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 14,9 azalฤฑrken, 20 milyar 125 milyon lira ile 2013’รผn ilk yarฤฑsฤฑndaki “rekor” seviyenin de yarฤฑsฤฑna gerilemiล oldu.
2013 yฤฑlฤฑndan bu yana gerileyen bankalarฤฑn altฤฑn depo hesabฤฑ bรผyรผklรผฤรผ de yฤฑlฤฑn ilk 6 ayฤฑnda, 2015’in aynฤฑ dรถnemine kฤฑyasla 35 ton dรผลerek yaklaลฤฑk 76 tona indi. Altฤฑn depo hesaplarฤฑnฤฑn bรผyรผklรผฤรผ 2013’รผn ilk yarฤฑsฤฑnda yaklaลฤฑk 268 ton seviyesinde bulunuyordu.
Analistler, Haziran 2016 dรถnemi ile geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemi karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda altฤฑn fiyatlarฤฑnda รถnemli bir artฤฑล kaydedildiฤini ifade ederek, Londra รถฤleden sonra fiksingi ortalamasฤฑ dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda dolar cinsinden altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn Haziran 2015’te 1.181,50 dolar/onsโtan, yรผzde 8โlik bir artฤฑลla bu yฤฑlฤฑn haziran ayฤฑnda 1.276,40 dolar/onsa yรผkseldiฤini bildirdi. Analistler, Tรผrk lirasฤฑ cinsinden ortalama altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn ise aynฤฑ dรถnemlerde 102.8 TL/kilogramdan yรผzde 16,7โlik artฤฑลla 120 TL/kilogram seviyelerine รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
“Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, diฤer yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑna yรถneldi”
Borsa ฤฐstanbul yetkilileri de altฤฑn fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin etkisiyle yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn Haziran 2015-Haziran 2016 dรถneminde altฤฑn mevduatlarฤฑndan รงฤฑkarak altฤฑn dฤฑลฤฑndaki diฤer yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑna yรถnelmelerinin, yurt iรงi ve dฤฑลฤฑ yerleลiklerin kฤฑymetli maden depo hesaplarฤฑnฤฑn bu dรถnemde yรผzde 15 oranฤฑnda bir dรผลรผล kaydetmesine yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Yetkililer, altฤฑnฤฑn uzun vadede kendini kanฤฑtlamฤฑล gรผvenli bir yatฤฑrฤฑm aracฤฑ olduฤunu vurgulayarak, รถzellikle ekonomide belirsizliklerin yaลandฤฑฤฤฑ dรถnemlerde yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn altฤฑna karลฤฑ talebinin arttฤฑฤฤฑnฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn varlฤฑklarฤฑnฤฑ korumak iรงin altฤฑna yรถneldiฤini kaydetti.
Tรผrkiye’de yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn altฤฑna รงeลitli ลekillerde yatฤฑrฤฑm yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden yetkililer, ลu gรถrรผลleri dile getirdi:
“Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, kฤฑymetli maden depo hesaplarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra kรผlรงe altฤฑn ya da cumhuriyet altฤฑnฤฑ satฤฑn alma yolu ile fiziki olarak altฤฑna yatฤฑrฤฑm yapabilmekte, altฤฑna dayalฤฑ fonlara ve borsa yatฤฑrฤฑm fonlarฤฑna yatฤฑrฤฑm yapma yoluyla da altฤฑnฤฑn getirisine yatฤฑrฤฑm yapabilmektedirler.
Altฤฑna dayalฤฑ fonlarฤฑnฤฑn ve borsa yatฤฑrฤฑm fonlarฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlara sattฤฑklarฤฑ fon paylarฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda bulundurmak zorunda olduklarฤฑ altฤฑn, Borsa ฤฐstanbul Kฤฑymetli Madenler ve Kฤฑymetli Taลlar Piyasasฤฑnda saklanmaktadฤฑr. Bu fonlar tarafฤฑndan saklanan toplam altฤฑn miktarฤฑ Haziran 2015’teki 8 bin 52 kilogramdan yรผzde 26,9โluk artฤฑลla Haziran 2016’da 10 bin 218 kilograma yรผkselmiลtir.
Diฤer taraftan, Tรผrk lirasฤฑ cinsinden altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn belirlenmesinde altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn dolar cinsinden deฤerinin yanฤฑ sฤฑra dolarฤฑn Tรผrk lirasฤฑ karลฤฑsฤฑndaki deฤeri de etkilidir. รnรผmรผzdeki dรถnemde bu iki faktรถrรผn, yani dolar cinsinden altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn ve dolar kurunun deฤiลimi altฤฑn mevduatlarฤฑnฤฑn seviyesinde rol oynayacaktฤฑr. Ayrฤฑca, รถnรผmรผzdeki dรถnemde hisse senetleri, faiz gibi diฤer yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑnฤฑn getirisi de yurt iรงi ve yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerin kฤฑymetli maden depo hesaplarฤฑnฤฑn seviyesini etkileyecektir.”
“Altฤฑn fiyatฤฑndaki erimenin altฤฑnda yatan en bรผyรผk neden fiyatlardaki artฤฑล”
ฤฐstanbul Altฤฑn Rafinerisi (ฤฐAR) Altฤฑn Bankacฤฑlฤฑฤฤฑndan Sorumlu Genel Mรผdรผr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Evren Yaลar ise Merkez Bankasฤฑnฤฑn 2011’de TL zorunlu karลฤฑlฤฑklar yerine altฤฑnฤฑ kabul etmeye baลlamasฤฑnฤฑn รงok baลarฤฑlฤฑ sonuรงlar doฤurduฤunu, bu durumun bankalarฤฑn altฤฑn bankacฤฑlฤฑฤฤฑna iลtahฤฑnฤฑ daha da artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Yaลar, bu sรผreรงte fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn altฤฑnฤฑn รถnemli bir yatฤฑrฤฑm aracฤฑ olduฤu algฤฑsฤฑnฤฑ kuvvetlendirdiฤini, bankalarฤฑn da bu algฤฑyฤฑ artฤฑrmak iรงin pazarlama ve reklam รงalฤฑลmalarฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ, bu durumun Haziran 2013’te altฤฑn mevduat miktarฤฑnฤฑ 268,5 tona kadar รงฤฑkmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Altฤฑn miktarฤฑnฤฑn 2013 sonunda 253 ton, ลubat 2014’te ise 187 tona kadar gerilediฤini bildiren Yaลar, bu erimenin altฤฑnda yatan en bรผyรผk nedenin ise altฤฑn fiyatlarฤฑnda kฤฑsa sรผrede yaลanan artฤฑล ve mudilerin altฤฑn mevduatฤฑndan รงฤฑkmalarฤฑ olduฤunu vurguladฤฑ. Yaลar, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Aralฤฑk 2013’te altฤฑn fiyatฤฑ 82 TL iken, ลubat 2014’te altฤฑnฤฑn gram fiyatฤฑ kademeli olarak 94,5 TL’ye kadar รงฤฑktฤฑ. Kasฤฑm 2014’te bankalardaki altฤฑn miktarฤฑ tekrar 216 tona kadar รงฤฑktฤฑ. Aralฤฑk 2014โte altฤฑnฤฑn gramฤฑ 90 TL seviyelerine ulaลฤฑnca altฤฑn miktarฤฑ 182 tona kadar geriledi. Ocak 2015’te altฤฑn 100 TL seviyelerine kadar yรผkselince altฤฑn mevduatฤฑ miktarฤฑ ise bir anda 133 tona geriledi ve banka mevduatlarฤฑnda altฤฑn cinsinde yรผzde 27’lik bir azalmaya sebep oldu. Bu dรผลรผล, altฤฑn bankacฤฑlฤฑฤฤฑnda bir ay gibi kฤฑsa sรผrede oransal olarak en bรผyรผk erimenin yaลandฤฑฤฤฑ dรถnemler olarak kayฤฑtlara geรงti. Bu dรผลรผลรผn altฤฑnda yatan sebep de yine mudilerin kar realizasyonuydu.”
“Altฤฑn mevduatฤฑ daha kalฤฑcฤฑ mevduat olabilir”
Evren Yaลar, bankalardaki altฤฑn mevduatฤฑnฤฑn geliลiminin altฤฑn fiyatlarฤฑ ile ters korelasyona sahip olduฤunu ifade ederek, son dรถnemde altฤฑn fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลin altฤฑn mevduatlarฤฑndaki azalmanฤฑn รถnemli nedenlerinden biri olduฤunu vurguladฤฑ. Yaลar, “Bankalarฤฑn zorunlu karลฤฑlฤฑklar iรงin gerekli olan altฤฑnฤฑ daha kolay ve kendilerince kalฤฑcฤฑ olan swapla yurt dฤฑลฤฑndan temin edebilmeleri, altฤฑn mevduatฤฑna olan ilginin azalmasฤฑndaki baลka bir neden oldu.” dedi.
Merkez Bankasฤฑnฤฑn, bu ayฤฑn baลฤฑnda zorunlu karลฤฑlฤฑklarda yaptฤฑฤฤฑ deฤiลiklik ile TL yerine verilecek olan altฤฑn miktarฤฑnฤฑn oranฤฑnฤฑ yรผzde 5 artฤฑrarak yรผzde 35 seviyesine รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ, bu deฤiลiklik ile bankalarฤฑn yastฤฑk altฤฑndaki altฤฑna, dolayฤฑsฤฑyla altฤฑn bankacฤฑlฤฑฤฤฑna gรถsterdiฤi ilginin artacaฤฤฑnฤฑ kaydeden Yaลar, “Bu durum, bankalarฤฑn altฤฑna daha yรผksek faiz ve kar payฤฑ oranlarฤฑ vermelerine sebep olacaktฤฑr. Mudilerin altฤฑn fiyatฤฑ yรผkseliลlerine karลฤฑ duyarlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltabilir. Bu ลekilde altฤฑn mevduatฤฑ daha kalฤฑcฤฑ bir mevduat olabilir.” ifadelerini kullandฤฑ.
