CHP’nin ekonomi raporunda, “Son 12 ayda Tรผrkiye’ye kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลi 12,7 milyar dolara ulaลtฤฑ. Bu da tรผm Cumhuriyet tarihinin rekoru. Resmi finansman hesaplarฤฑndan para giriลinin durduฤu bir dรถnemde kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลindeki rekorlar, oldukรงa manidar” deฤerlendirmesine yer verildi.
CHP Ekonomi Politikalarฤฑ Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑlฤฑฤฤฑ’nฤฑn Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Faik รztrak’ฤฑn koordinasyonunda hazฤฑrladฤฑฤฤฑ 92. Ekonomik Gรถrรผnรผm Raporu, kamuoyuyla paylaลฤฑldฤฑ. Raporda, 2014 Mart ayฤฑ รถdemeler dengesi verileri ve kurdaki geliลmeler deฤerlendirildi.
Raporda, mart ayฤฑna cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 3,2 milyar dolar gelmesiyle, yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda cari aรงฤฑฤฤฑn geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 30,8 gerileyerek 11,5 milyar dolara indiฤi belirtildi.
Cari aรงฤฑktaki gerilemeye en รถnemli katkฤฑnฤฑn net altฤฑn ticaretinden geldiฤinin vurgulandฤฑฤฤฑ raporda, ลu tespitlerde bulunuldu:
“Nitekim yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda ‘parasal olmayan net altฤฑn ticareti hariรง’ cari aรงฤฑk 11,5 milyar dolardan 13,1 milyar dolara รงฤฑkฤฑyor, รถnceki yฤฑlฤฑn ilk 3 ayฤฑna gรถre cari aรงฤฑktaki dรผzelme 5,1 milyar dolardan 2,1 milyar dolara iniyor. Bir baลka ifadeyle 5,1 milyar dolarlฤฑk dรผzelmenin 3 milyar dolarฤฑ altฤฑn ticaretinden geliyor. Dolayฤฑsฤฑyla bu yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda cari aรงฤฑktaki her 100 dolarlฤฑk dรผzelmenin 58 dolarฤฑ altฤฑn ticaretinden kaynaklanฤฑyor.”
Raporda, ฤฐranโa doฤalgaz karลฤฑlฤฑฤฤฑ altฤฑn รถdenmesi nedeniyle 2012’de zirveye รงฤฑkan, 2013โรผn ilk aylarฤฑndan itibaren ise dรผลmeye baลlayan altฤฑn ihracatฤฑnฤฑn ลubattan itibaren yeniden artmaya baลladฤฑฤฤฑna dikkat รงekilerek, son iki ayda altฤฑn ihracatฤฑnฤฑn ฤฐranโdan ฤฐsviรงreโye kaydฤฑฤฤฑ ve artฤฑลฤฑn nedenin ise belirsiz olduฤu ileri sรผrรผldรผ.
Cari aรงฤฑkta gรถrรผlen gerilemeye raฤmen cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑnda ciddi sฤฑkฤฑntฤฑlar yaลandฤฑฤฤฑ iddiasฤฑnda bulunulan raporda, mart ayฤฑnda 3,2 milyar dolarlฤฑk cari aรงฤฑฤa karลฤฑn finans hesabฤฑndan Tรผrkiye’ye gelen net paranฤฑn 64 milyon dolarda kaldฤฑฤฤฑ ifade edildi.
Yabancฤฑlarฤฑn portfรถyรผnden 523 milyon dolarlฤฑk รงฤฑkฤฑล oldu
Yฤฑlฤฑn ilk 3 ayฤฑnda ise finans hesabฤฑnda 39 milyon dolarlฤฑk para รงฤฑkฤฑลฤฑ gรถrรผldรผฤรผ belirtilerek, “Oysa geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda bu kanaldan Tรผrkiye’ye 27,9 milyar dolar para geldi. Diฤer taraftan, yabancฤฑlarฤฑn portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑndan รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑn mart ayฤฑnda da sรผrdรผ. Mart ayฤฑnda ‘yabancฤฑlara ait portfรถy’ hesabฤฑndan 523 milyon dolarlฤฑk รงฤฑkฤฑล oldu. Geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda 7,3 milyar dolar para giriลi gรถrรผlen ‘yabancฤฑlara ait portfรถy’ hesabฤฑndan bu yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda toplam รงฤฑkฤฑล 2,2 milyar dolara ulaลtฤฑ. Rakamlar cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑnda รถnemli bir bozulmaya iลaret ediyor” tespitinde bulunuldu.
รdemeler dengesinin finansmanฤฑnda asฤฑl dikkat รงekici geliลme ise kaynaฤฤฑ belirli olmayan para hareketlerinin izlendiฤi “net hata noksan” kaleminde gรถrรผldรผฤรผnรผn belirtildiฤi raporda, martta Tรผrkiye’ye 2,4 milyar dolar kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลi olduฤu ve รผlkeye ilk 3 ayda aynฤฑ yolla gelen paranฤฑn 6,6 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑ kaydedildi.
CHP’nin raporunda, “Mevcut รถdemeler dengesi serisinde, yฤฑlฤฑn ilk 3 aylฤฑk dรถnemleri itibariyle bu bir rekor. Yine son 12 ayda Tรผrkiye’ye kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลi 12,7 milyar dolara ulaลtฤฑ. Bu da tรผm Cumhuriyet tarihinin rekoru. Resmi finansman hesaplarฤฑndan para giriลinin durduฤu bir dรถnemde kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลindeki rekorlar oldukรงa manidar” ifadelerine yer verildi.
Raporda, yฤฑlฤฑn ilk 3 ayฤฑnda her 100 dolarlฤฑk cari aรงฤฑฤฤฑn 58 dolarฤฑnฤฑn kaynaฤฤฑ belirli olmayan para giriลiyle finanse edildiฤinin รถne sรผrรผlerek, “Deriye kalan 42 dolar da Merkez Bankasฤฑ kasasฤฑndaki rezervler eritilerek kapatฤฑlmฤฑล. Yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda 4,9 milyar dolarlฤฑk rezerv satฤฑlmฤฑล” iddiasฤฑnda bulunuldu.
