Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Ali Babacan, “Devletin Tรผrkiye’de yapmฤฑล olduฤu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn, harcamalarฤฑn son 11 yฤฑlda รผlkenin ekonomik bรผyรผmesine, istihdam artฤฑลฤฑna katkฤฑsฤฑ hemen hemen sฤฑfฤฑr. Tรผrkiye’de ekonomi bรผyรผdรผ, istihdam arttฤฑysa bu, sizlerin emeฤiyle, sizlerin รงalฤฑลmasฤฑyla oldu” dedi. Babacan, Kayseri Sanayi Odasฤฑ (KAYSO) tarafฤฑndan dรผzenlenen “Sanayi Gecesi 2013” etkinliฤinde, Kayseri’nin sanayi ve ticaretin kalbinin attฤฑฤฤฑ bir ลehir olduฤunu sรถyledi. Kayserili iล adamlarฤฑnฤฑn รผlkenin dรถrt bir kรถลesinde yaptฤฑklarฤฑ รงalฤฑลmalara, รผretimlerine ve ihracatlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda gurur duyulmasฤฑ gereken bir tablo oluลtuฤunu ifade eden Babacan, Kayserililerin aynฤฑ zamanda iล dรผnyasฤฑna รงok baลarฤฑlฤฑ iล adamlarฤฑ, iล kadฤฑnlarฤฑ yetiลtirdiฤini ve รผlkenin en baลarฤฑlฤฑ kuruluลlarฤฑnฤฑ bรผnyesinden รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Tรผrkiye’nin ekonomik yapฤฑsฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda รผretim, ihracat ve รถzel sektรถrรผn ekonomik bรผyรผmenin ana unsurlarฤฑnฤฑ oluลturduฤuna dikkati รงeken Babacan, ลรถyle devam etti: “Devletin Tรผrkiye’de yapmฤฑล olduฤu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn, harcamalarฤฑn son 11 yฤฑlda รผlkenin ekonomik bรผyรผmesine, istihdam artฤฑลฤฑna katkฤฑsฤฑ hemen hemen sฤฑfฤฑr. Tรผrkiye’de ekonomi bรผyรผdรผ, istihdam arttฤฑysa bu, sizlerin emeฤiyle sizlerin รงalฤฑลmasฤฑyla oldu. Toplam devlet bรผtรงesinin ekonomik bรผyรผklรผฤรผmรผze oranฤฑ yรผzde 27. Topladฤฑฤฤฑmฤฑz vergiler, harcadฤฑฤฤฑmฤฑz paranฤฑn toplam gayrisafi milli hasฤฑlamฤฑza oranฤฑ yรผzde 27. OECD ortalamasฤฑ yรผzde 34. Fransa gibi bazฤฑ รผlkelerde yรผzde 50’nin รผzerinde. Bu รผlkelerde devlet รงok รถnemli faktรถr, fiilen sanayi hizmetlerinin iรงinde ya da รงok vergi topluyor, รงok harcama yapฤฑyor. Biz, bรถyle bir modeli asla benimsemedik. Biz ‘eฤer bรผyรผyeceksek, รผreteceksek bunu รถzel sektรถr eliyle yapacaฤฤฑz’ dedik ve bunu da hamdolsun รถnemli รถlรงรผde gerรงekleลtirdik.”
Kriz dรถneminde 2008-2009’dan bu yana pek รงok รผlkenin kamu borรง stoku artarken Tรผrkiye’nin 2009 yฤฑlฤฑnฤฑn sonunda yรผzde 45 olan kamu borรง stoku oranฤฑnฤฑn yรผzde 36’ya dรผลtรผฤรผnรผ belirten Babacan, kriz dรถneminde dahi mali disiplinin elden bฤฑrakฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Babacan , 2008-2010 yฤฑllarฤฑnda pek รงok รผlkenin devlet harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrarak krizden รงฤฑkma gibi bir metod izlemeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, bรผtรผn o Avrupa รผlkelerinin ลu anda รงok daha sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ bir duruma dรผลtรผklerini ifade etti. Tรผrkiye’nin kendine รงok daha farklฤฑ bir yol seรงtiฤini ve gรผzel sonuรงlar aldฤฑklarฤฑnฤฑ aktaran Babacan, ลรถyle konuลtu: “Bu kriz dรถneminde Avrupa’nฤฑn, Amerika’nฤฑn, Uzak Doฤu’nun dev bankalarฤฑ sarsฤฑlฤฑrken รงok ลรผkรผr Tรผrkiye’de tek bir banka dahi bรถyle bir sorun yaลamadฤฑ. 2009’dan bu yana Tรผrkiye’de toplam istihdam 6,02 milyon kiลi arttฤฑ, krizin en derin dรถneminden bugรผne kadarki sรผrede. Aynฤฑ dรถnemde Avrupa Birliฤi’nde tam o kadar istihdam kaybฤฑ var. Avrupa Birliฤi 6 milyon istihdam kaybediyor, biz tek baลฤฑmฤฑza 6 milyon istihdam oluลturuyoruz. Bu tabi yine aฤฤฑrlฤฑklฤฑ รถzel sektรถrรผn oluลturduฤu istihdam rakamlarฤฑ.”
Tรผrkiye’nin sadece dรผnyanฤฑn ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlarla boฤuลtuฤu dรถnemden geรงm, aynฤฑ zamanda yanฤฑ baลฤฑnda siyasi ve gรผvenlik kriziyle de karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Babacan, ลunlarฤฑ sรถyledi: “900 kilometrelik sฤฑnฤฑrฤฑmฤฑz olan Suriye’de iรง savaล yaลanฤฑyor. Irak’ta her ay muntazam 1000-1500 kiลi รถlรผyor. Artฤฑk hayatฤฑn parรงasฤฑ haline geldi. Her gรผn bir yerlerde patlamalar, intihar saldฤฑrฤฑlarฤฑ oluyor. Gรผvenlik รงok ciddi problem. Lรผbnan’da, รถzellikle Suriye’deki durumun da yansฤฑmasฤฑyla ciddi problem yaลanฤฑyor. Mฤฑsฤฑr’da bir darbe rejimi yaลanฤฑyor. Libya รผรง, dรถrt bรถlgeye ayrฤฑlmamanฤฑn mรผcadelesini veriyor. Tunus, bundan รผรง yฤฑl รถnce baลladฤฑฤฤฑ demokratikleลme mรผcadelesinde hala istikrara ulaลamadฤฑ. Batฤฑda ekonomik kriz, doฤumuzda ve gรผneyimizde gรผvenlik ve siyasi krizle karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Bรถyle bir ortamda รงok ลรผkรผr ekonomimiz bรผyรผyor, istihdam artmaya devam ediyor. รรผnkรผ gรผven, istikrar ortamฤฑ devam ediyor. Bu, kendinden oluลmuyor, hรผkรผmetiyle sivil toplum kuruluลuyla bรผtรผn toplum el ele vererek oluลuyor.”
Avrupa Birliฤi’nin ekonomik anlamda sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ bir dรถneme girdiฤi yฤฑllarda Tรผrkiye’nin ihracat pazarlarฤฑnฤฑn geniลlediฤini belirten Babacan, 2008 yฤฑlฤฑnda Afrika’daki bรผyรผkelรงilik sayฤฑsฤฑ 12 ‘yken, ลu anda 35 Afrika รผlkesinde Tรผrkiye’nin bรผyรผkelรงiliฤi olduฤunu sรถyledi.
Babacan, son 5 yฤฑldฤฑr pek รงok Avrupa รผlkesinin tasarruf tedbirleri kapsamฤฑnda Afrika’daki bรผyรผkelรงiliklerini kapattฤฑฤฤฑna deฤinerek, “Bizim Afrika’da aรงtฤฑฤฤฑmฤฑz bรผyรผkelรงilik binalarฤฑmฤฑzฤฑn bรผyรผk รงoฤunluฤu onlarฤฑn sattฤฑฤฤฑ binalar. ฤฐลte bunlar ileride Tรผrkiye’nin ekonomisinin, yatฤฑrฤฑm baฤlantฤฑlarฤฑnฤฑn nerelere gideceฤini gรถsteriyor. Potansiyel รงok bรผyรผk, hedef tรผm dรผnya” ifadesini kullandฤฑ.
Ayrฤฑca bu รผlkelerde ticaret ofisleri, TฤฐKA temsilcilekleri aรงฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Babacan, Tรผrk Hava Yollarฤฑ’nฤฑn (THY) bรถlgeye direkt uรงuลlar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ, bunlarฤฑn hepsinin koordinasyon iรงinde yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Ali Babacan, 2002 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye’nin, 36 milyar dolarlฤฑk ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 60’ฤฑnฤฑ Avrupa Birliฤi รผlkelerine yaptฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatarak, ลunlarฤฑ kaydetti: “Geรงen yฤฑl ise 153 milyar dolarlฤฑk ihracatฤฑmฤฑzฤฑn yรผzde 39’u Avrupa Birliฤi รผlkelerine, yรผzde 37’si Afrika ve Ortadoฤu’ya oldu. Neredeyse Ortadoฤu artฤฑ Afrika tรผm kฤฑta bizim Avrupa kadar bรผyรผk pazarฤฑmฤฑz olmuล. รstelik son 5 yฤฑlda kriz dรถneminde Afrika kฤฑta olarak her sene yรผzde 4-5 bรผyรผyor. Yeterki biz Tรผrkiye’de kendi iรง huzurumuzu koruyalฤฑm, yeterki Tรผrkiye’de kendi iรง istikrarฤฑmฤฑzฤฑ koruyalฤฑm. Kendi iรงimizde sapa saฤlam durduktan sonra Tรผrkiye’ye dฤฑลarฤฑdan zarar verebilecek unsurlar sayฤฑca daha az olacak. Ama kendi iรงimizde saฤlam durmadฤฑฤฤฑmฤฑz zaman, o zaman dฤฑลarฤฑdan da Tรผrkiye’yi olumsuz etkileyecek faktรถrler birden bire artabilir.”
Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Ali Babacan, “Cari aรงฤฑฤฤฑn en รถnemli nedenlerinden birisi enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olmamฤฑz. Petrol ve doฤalgaz ithalatฤฑmฤฑz geรงen yฤฑl 60 milyar dolar, bizim cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz ise 47 milyar dolar. Enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ ne kadar azaltabilirsek bizim cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz hemen o kadar dรผzeltilebilir” dedi. Babacan, Kayseri Sanayi Odasฤฑ (KAYSO) tarafฤฑndan dรผzenlenen “Sanayi Gecesi 2013” etkinliฤinde yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, ลu anda Tรผrkiye’de dikkat edilmesi gereken en รถnemli konularฤฑn baลฤฑnda cari aรงฤฑฤฤฑn geldiฤini sรถyledi. ลu an cari aรงฤฑฤฤฑn Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan รงok bรผyรผk bir risk taลฤฑmadฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Babacan, Tรผrkiye gibi รงok hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen bir รผlkede yรผzde 4-5’lik cari aรงฤฑฤฤฑn sรผrdรผrรผlebilir bir cari aรงฤฑk olduฤunu ifade etti.
Cari aรงฤฑฤฤฑn her yฤฑl รถzel sektรถrรผn dฤฑล borcuna eklendiฤini belirten Babacan, ลunlarฤฑ kaydetti: “รzel sektรถrรผn dฤฑล borcu artฤฑyorya bunun sebebi cari aรงฤฑk. Cari aรงฤฑk yรผzde 4-5’i geรงerse Tรผrkiye’nin dikkat etmesi gerekiyor. Cari aรงฤฑฤฤฑn en รถnemli nedenlerinden birisi enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olmamฤฑz. Petrol ve doฤalgaz ithalatฤฑmฤฑz geรงen yฤฑl 60 milyar dolar, bizim cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz ise 47 milyar dolar. Enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ ne kadar azaltabilirsek bizim cari aรงฤฑฤฤฑmฤฑz hemen o kadar dรผzeltilebilir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlฤฑฤฤฑmฤฑz Tรผrkiye’nin enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltacak รงok รงok รถnem projelere imza attฤฑ. Hele hele bu Irakla olan son enerji gรถrรผลmeleri gerรงekten รงok kaydadeฤer bir geliลme, รงok รงok รถnemli. ฤฐลin siyasi ve diplomatik bazฤฑ hassasiyetleri olduฤu iรงin bu รงalฤฑลmalarฤฑn bir kฤฑsmฤฑ aรงฤฑklanฤฑyor, bir kฤฑsmฤฑ aรงฤฑklanamฤฑyor. Ama baลlanan รงalฤฑลma, gelmiล olduฤumuz nokta Tรผrkiye’nin enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ konusundaki รงehresini kรถkten deฤiลtirebilecek bir iล. Onun iรงin รถnรผmรผzdeki aylar รงok รถnemli olacak ve bu รงalฤฑลmalar arzu ettiฤimiz รถlรงรผde neticelendiฤi zaman Tรผrkiye’nin gerรงekten makro ekonomik dengeler aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk bir รงรถzรผm aracฤฑ olacak.”
En az tasarruf oranฤฑ Tรผrkiye’de
Tรผrkiye’de dikkat edilmesi gereken bir diฤer konunun da tasarruf oranlarฤฑ olduฤunu ifade eden Babacan, dรผnyadaki geliลmekte olan รผlkelerin ortalama tasarruf oranlarฤฑnฤฑn geรงen yฤฑl yรผzde 33 olduฤunu, yani milli gelirlerin yรผzde 33’รผ kadar tasarruf ettiklerini anฤฑmsattฤฑ. รin’de bu oranฤฑn yรผzde 50 olduฤunu, Hindistan’da ise tasarruf oranlarฤฑnฤฑn yรผzde 38’den yรผzde 33’e dรผลtรผฤรผnรผ belirten Babacan, ลรถyle devam etti: “Hindistan’ฤฑn tasarruf oranlarฤฑnฤฑn dรผลmesinden dolayฤฑ cari aรงฤฑklarฤฑ ลu anda yรผzde 6’ya varmฤฑล durumda ve Hindistan en kฤฑrฤฑlgan ekonomilerden birisi haline geldi. Bu konu รถnemli bir konu. Tรผrkiye’de ise bu yฤฑl yรผzde 12.6 bekliyoruz. Geliลmekte olan รผlkeler arasฤฑnda en dรผลรผk tasarruf oranฤฑ bizde. Makro ekonomik denklemde bir รผlkenin bรผyรผmesi iรงin yatฤฑrฤฑm iรงin tasarruflarla yatฤฑrฤฑm arasฤฑndaki denge รงok รงok รถnemli. รรผnkรผ eฤer kendi tasarrufunuz yeterli deฤilse bรผyรผmek iรงin, yatฤฑrฤฑm iรงin elin adamฤฑnฤฑn tasarruflarฤฑna muhtaรง oluyoruz. Cari aรงฤฑฤฤฑn finansmanฤฑ dediฤimiz dฤฑลarฤฑdan gelen finansman elin adamฤฑnฤฑn tasarrufu. Sizlerde iyi biliyorsunuz ki ‘elden gelen รถฤรผn olmaz, o da vaktinde olmaz’. Bizim bu ลekilde, bu trendle ‘bรถyle gelmiล bรถyle devam eder’ deme lรผksรผmรผz yok. Mutlaka tasarruf oranฤฑnฤฑ artฤฑrmamฤฑz gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda tasarrufumuzu artฤฑracak tedbirler รถnceliฤimiz olacak. ฤฐsraf ekonomisi deฤil, verim ekonomisi olmalฤฑyฤฑz.”
