Donald Trump yönetimi, ABD’li çip üreticisi Intel’e %9,9’luk bir hisse karşılığında yaklaşık 9 milyar dolarlık bir yatırım yaptı. Ancak bu devasa finansal hamle, uzmanlar ve analistler tarafından şirketin zorlu süreçten geçmekte olan çip üretim işini canlandırmak için yeterli görülmüyor.
Analistlere göre, şirket federal bir finansman yasası kapsamında bu parayı zaten alacaktı ve asıl mesele,ABD’li çip üreticisi’nin ileri teknoloji üretim süreçleri için dışarıdan yeni ve büyük müşteriler bulabilmesidir. Özellikle en son teknoloji olarak adlandırılan 14A üretim süreci için dış müşteri bulmak, kısa vadede oldukça zorlu bir hedef olarak öne çıkıyor.
Yeterli müşteri bulamayan Intel çip üretimini bırakabilir
Intel’in CEO’su Lip Bu Tan, mart ayında göreve geldikten sonra, şirketin yeterli sayıda müşteri bulamaması halinde çip üretimi işinden çıkmak zorunda kalabileceği uyarısında bulunmuştu. Tan, “Bundan sonra Intel 14A’ya yapacağımız yatırımlar, kesinleşmiş müşteri taahhütlerine bağlı olacak” dedi.
Bu açıklama, şirketin geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendirildi. Summit Insights analisti Kinngai Chan, bu yaklaşımın ekonomik mantığını vurgulayarak, “Intel, üretim kolunu ekonomik olarak sürdürülebilir hale getirmek için 18A ve 14A çiplerinin üretimine geçmek için yeterli müşteri hacmini sağlamalıdır” yorumunu yaptı.
Chan, bu bağlamda, “Yeterli müşteri bulamazlarsa, hiçbir hükümet yatırımı imalat kolunun kaderini değiştiremez” diyerek federal desteğin sınırlı etkisine dikkat çekti.
Intel neden liderliğini kaybetti?
Bir zamanlar Amerikan çip üretimindeki üstünlüğün sembolü olan Şirket, yıllarca süren yönetim hataları ve stratejik yanlışlar nedeniyle liderliğini kaybetti. Şirket, üretim teknolojisindeki üstünlüğünü Tayvanlı rakibi TSMC’ye kaptırdı. Ayrıca, yapay zeka çipleri pazarında da Nvidia‘nın hızla yükselişi karşısında geride kaldı.
Intel şimdi bu durumu tersine çevirmek ve müşterileri geri kazanmak için ileri teknoloji çipler üretebileceğini kanıtlamalıdır. Reuters’in raporlarına göre, 14A sürecinden daha az gelişmiş olan mevcut 18A sürecinde bile verimlilik sorunları yaşandığı belirtildi. Bu sorunlar, üretilen çiplerden müşteri satışına uygun olanların sayısını düşürüyor. Genellikle TSMC gibi büyük çip fabrikaları, Apple gibi dev müşterilerle çalışırken düşük verimlilik maliyetlerini sürecin ilk aşamalarında üstleniyor.
Ancak üst üste altı çeyrek net zarar açıklayan Intel için bu stratejiyi uygulamak ve yine de kâr elde etmek oldukça zor. Intel hisselerine sahip Gabelli Funds’ın analisti Ryuta Makino, “Verimlilik düşük olursa yeni müşteriler Intel Foundry’yi kullanmayacak, bu da şirketin teknik sorunlarını çözmeyecek” diyerek durumun ciddiyetini özetledi.
Yeni anlaşmanın bedeli ne olacak
Şirket, hükümetin yaptığı yatırımın şartlarını detaylı bir şekilde açıkladı. Bu açıklamalara göre, federal hükümet şirketin yönetim kurulunda yer almayacak ve hissedarların onayı gereken konularda yönetim kuruluyla birlikte oy kullanacaktı. Ancak bu oy kullanma anlaşmasının “sınırlı istisnalar” içerdiği belirtildi. Hükümet, Şirket’in hisselerini Cuma günkü kapanış fiyatından %17,5 indirimle satın aldı.
Bu hisse, ABD hükümetini ABD’li çip üreticisinin en büyük hissedarı haline getirdi. Bu yatırım, Trump’ın daha önce Intel CEO’su Tan’ı Çinli şirketlerle olan bağları nedeniyle eleştirmesinin ardından geldi, ancak Trump fikrini hızla değiştirerek bu yatırımı destekledi. Peter Tuz, Chase Investment Counsel başkanı, “Sermayeye erişim ve başarısını isteyen yeni bir kısmi sahip, her ikisi de önemli” diyerek yatırımın önemine işaret etti.
Ancak, CreditSights kıdemli analisti Andy Li, bu yatırımın Intel’e “ek devlet fonu sağlamadığını” belirterek, “Bu durum, ABD hükümetinin destek sağlama isteğinin zayıfladığını gösteriyor” diye ekledi. Bu durum, yatırımın Intel için “ücretsiz bir para” olmadığını vurgulayan analistlerin görüşleriyle örtüşüyor.
Şirket’in geleceği: zorlu yol devam ediyor
Şirket yaptığı açıklamada, hükümetin 8,9 milyar dolarlık yatırımının, şirketin bugüne kadar aldığı 2,2 milyar dolarlık hibeye ek olarak toplam yatırım tutarını 11,1 milyar dolara çıkardığını belirtti. Şirket, ABD’deki fabrikalarını genişletmek için 100 milyar dolardan fazla yatırım yaptığını ve Arizona’daki fabrikasında bu yılın sonlarında yüksek hacimli çip üretimine başlamayı beklediğini de duyurdu.
Bu olumlu gelişmelere rağmen, piyasalar temkinli yaklaşıyor. Hükümetin hisse alımı haberinin ardından Intel hisseleri Cuma günü %5,5 artış gösterse de, anlaşmanın şartları açıklandıktan sonra piyasa sonrası işlemlerde %1 değer kaybetti. Bu durum, piyasanın söz konusu yatırımın Şirket’in uzun vadeli sorunlarını çözmek için yeterli olmadığına dair endişelerini yansıtıyor.
