ABD Başkanı Donald Trump, kendi şekillendirmesine katkıda bulunduğu Yüksek Mahkeme’den gümrük vergileri konusunda hızlı ve kesin bir karar bekliyor. Trump, ABD’nin rakiplerine ve müttefiklerine uyguladığı ithalat vergileri olmadan ülkenin “ekonomik felaketin eşiğinde” olacağını söylüyor. Yönetim, Çarşamba günü geç saatlerde yargıçlardan, Trump’ın gümrük vergilerinin çoğunun acil durum yetkisi yasasının yasadışı kullanımı olduğu yönündeki temyiz mahkemesi kararını müdahale ederek tersine çevirmelerini istedi. Gümrük vergileri şimdilik yürürlükte kalmaya devam ediyor.
Gümrük vergileri ve bunların düzensiz bir şekilde uygulamaya konulması, küresel piyasaları sarsmış, ABD’nin ticaret ortaklarını ve müttefiklerini uzaklaştırmış ve fiyatların artması ve ekonomik büyümenin yavaşlaması korkusunu artırmıştır. Ancak cumhuriyetçi başkan, Avrupa Birliği, Japonya ve diğer ülkeleri yeni anlaşmaları kabul etmeye zorlamak için ticaret cezalarını da kullandı. Ağustos sonu itibarıyla bu yeni vergilerinden elde edilen gelir 159 milyar dolara ulaştı ve bir yıl önceki aynı döneme göre iki katından fazla arttı.
Yüksek Mahkeme’ye acil müdahale çağrısı
Başsavcı D. John Sauer, Yüksek Mahkeme’den bir hafta içinde davayı görüşüp görüşmeyeceğine karar vermesini ve kasım ayının ilk haftasında duruşmayı yapmasını istedi. Sauer, “Başkan ve kabine üyeleri, gümrük vergilerinin barışı ve benzeri görülmemiş bir ekonomik refahı teşvik ettiğini ve vergi yetkisini reddetmenin ülkemizi etkili savunma mekanizmaları olmadan ticari misillemelere maruz bırakacağını ve Amerika’yı ekonomik felaketin eşiğine geri iteceğini belirlemiştir” diye yazdı. Sauer, sorunun sadece ticaretle ilgili olmadığını, aynı zamanda ülkenin fentanil akışını azaltma kabiliyeti ve Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını sona erdirme çabalarıyla da ilgili olduğunu yazdı. Dava dosyasında, yargıçların acilen müdahale etmesi gerektiği konusunda sadece Donald Trump değil, Hazine, Ticaret ve Dışişleri bakanları da destek veriyor.
Hükümet, dış ticarete yönelik yeni vergilerinin kaldırılması halinde, topladığı ithalat vergilerinin bir kısmını iade etmek zorunda kalabileceğini ve bunun da ABD Hazinesi’ne büyük bir mali bir darbe vuracağını savunuyor.
Küçük işletmeler ve yasal süreç
İthalata getirilen yeni vergiler ve bundan kaynaklanan belirsizlikten zarar gören küçük işletmeler için de risklerin yüksek olduğunu belirten Liberty Justice Center‘ın kıdemli danışmanı ve dava direktörü Jeffrey Schwab, “Bu yasadışı gümrük vergileri, küçük işletmelere ciddi zarar veriyor ve hayatta kalmalarını tehlikeye atıyor. Müvekkillerimiz için bu davanın bir an önce çözülmesini umuyoruz,” ifadelerini kullandı. İşletmeler, gümrük vergilerinin yasa dışı olduğu yönünde daha önce iki kez zafer kazandı; birincisi ticaretle ilgili federal mahkemede, ikincisi ise temyiz mahkemesinde 7-4 oy çokluğuyla alınmış olan kararla birlikte olmuştu.
Federal Daire’deki çoğu yargıç, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nın (IEEPA) Trump’ın gümrük vergilerini belirleme konusunda Kongre’nin yetkisini gasp etmesine izin vermediğine karar verdi. Ancak muhalifler, bu yasanın başkana acil durumlarda ithalatı açık bir sınırlama olmaksızın düzenleme yetkisi verdiğini savundu. Karar, Trump’ın ulusal acil durum ilan ederek gerekçelendirdiği iki ithalat vergisi grubunu içeriyor: Nisan ayında ilk kez açıklanan gümrük vergileri ve Şubat ayında Kanada, Çin ve Meksika’dan yapılan ithalatlara uygulanan vergiler olmuştu.
Gümrük vergilerinin kapsamı ve küresel etkiler
Anayasa, ithalata yönelik vergiler de dahil olmak üzere vergi koyma yetkisini Kongre’ye veriyor. Ancak on yıllar boyunca, milletvekilleri bu yetkiyi başkana devretmişti ve Donald Trump bu iktidar boşluğundan en iyi şekilde yararlandı. Yabancı çelik, alüminyum ve otomobillere uygulanan vergiler de dahil olmak üzere bazı Trump gümrük vergileri, temyiz mahkemesinin kararının kapsamına girmiyor. Ayrıca, Trump’ın ilk döneminde Çin’e uyguladığı ve halen sürdürülen gümrük vergileri de bu kararın kapsamına girmedi. Trump, diğer yasalar kapsamında da gümrük vergileri uygulayabilir, ancak bu yasalar, Trump’ın hareket etme hızı ve sertliği konusunda daha fazla sınırlama getiriyor. Gümrük vergileri ve bunların düzensiz bir şekilde uygulamaya konulması, küresel piyasaları sarstı, ABD’nin ticaret ortaklarını ve müttefiklerini uzaklaştırdı ve fiyatların artması ve ekonomik büyümenin yavaşlaması korkusunu artırdı.
