Dünya genelinde yapay zeka teknolojilerinde yaşanan patlama, yarı iletken sektöründe yeni bir rekabet alanını tetikledi. Nvidia’nın grafik işlemci birimi (GPU) mimarisine alternatif teknolojiler geliştiren Avrupalı yapay zeka çipi girişimleri, üretim kapasitelerini artırmak ve pazarda ölçeklenmek amacıyla yüz milyonlarca dolarlık yeni yatırım turlarına göz dikti.
Sektör temsilcileri ve yatırımcılar, özellikle “yapay zeka çıkarımı” olarak adlandırılan ve modellerin kullanım aşamasındaki verimliliğe odaklanan bu alanda, mevcut GPU mimarisinin sınırlarına ulaşıldığı görüşünde birleşiyor.
Hollanda merkezli çip üreticisi Euclyd, yarı iletken dünyasının dev ismi ASML’nin eski CEO’su Peter Wennink’in desteğiyle, en az 100 milyon euro tutarında bir fonlama için yatırımcılarla görüşmelere başladı.
Euclyd kurucusu Bernardo Kastrup, konuya ilişkin değerlendirmesinde, geliştirdikleri teknolojinin Nvidia’nın en yeni nesil “Vera Rubin” çiplerine kıyasla enerji verimliliğinde 100 kata kadar daha yüksek performans vaat ettiğini kaydetti.
Şirketin hedefi, 2028 yılına kadar mevcut işlemcilerden çok daha hızlı çalışan çoklu çip sistemlerini piyasaya sürmek. Öte yandan, İngiltere merkezli Optalysys’in yıl sonuna kadar 100 milyon doların üzerinde bir yatırım turu planladığı, Fractile ve Fransız Arago şirketlerinin de dokuz haneli fonlama hazırlığında olduğu ifade ediliyor.
Yapay zeka modellerinin eğitimi için tasarlanan GPU’lar, Nvidia’yı dünyanın en değerli şirketi konumuna taşısa da uzmanlar, bu modellerin günlük operasyonlarda en verimli şekilde nasıl çalıştırılacağına odaklanıyor.
NATO İnovasyon Fonu (NIF) Direktörü Patrick Schneider-Sikorsky, mevcut GPU mimarisinin büyük ölçekli çıkarım işlemleri için tasarlanmadığına dikkat çekerek, ABD’nin ihracat kontrolleri ve TSMC gibi üreticilere olan aşırı bağımlılığın, sermayeyi Avrupa’nın yerel yarı iletken çözümlerine yönlendirdiğini vurguladı.
Euclyd gibi girişimler, veriyi bellek yığınları arasında taşımak yerine farklı noktalarda işleyerek enerji maliyetlerini ve veri merkezi ayak izini azaltmayı hedefliyor.
Fotonik işlemciler ve mimari dönüşüm
Yarı iletken sektöründeki dönüşüm sadece yazılımsal değil, donanımsal bir paradigma değişimini de beraberinde getiriyor. Işık kullanarak veri taşıyan ve hesaplama yapan fotonik tabanlı işlemciler geliştiren Olix, gelecek yıl ilk müşterilerine ulaşmayı hedefliyor.
Geleneksel elektronik mimarilerin fiziksel küçülme sınırlarına dayandığını belirten sektör analistleri, mevcut çiplerin ürettiği yüksek ısının aşılması zor bir engel haline geldiğini kaydediyor. Fotonik platformların, veri merkezlerindeki bu darboğazı aşacak bir sonraki büyük teknolojik adım olması bekleniyor.
Nvidia ise bu rekabette liderliğini korumak için Ar-Ge harcamalarını 18 milyar doların üzerine çıkarırken, fotonik teknoloji ve çıkarım odaklı girişimlere yaptığı milyarlarca dolarlık yatırımlarla pozisyonunu güçlendirmeye çalışıyor.
Ancak Avrupalı girişimlerin önünde hala aşılması gereken önemli engeller bulunuyor. Uzmanlar, Avrupa’daki çip geliştirme sürelerinin uzunluğuna ve seri üretime geçişteki zorluklara dikkat çekiyor. Ayrıca, Avrupa’nın ABD’deki DARPA benzeri, riskli ancak stratejik projelere doğrudan fon sağlayan bir mekanizmaya sahip olmaması, yerel girişimlerin gelişim hızını yavaşlatıyor.
Sektörel riskler ve piyasa beklentisi
Avrupa yapay zeka çipi ekosistemi, 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla yaklaşık 800 milyon dolarlık yatırım çekmeyi başarırken, bu rakam ABD’li rakiplerinin ulaştığı 4,7 milyar dolarlık fon büyüklüğünün oldukça gerisinde kalıyor.
ABD merkezli Cerebras Systems gibi şirketlerin tek başına 1 milyar dolarlık turlar kapatması, sermaye yoğunluğu açısından Avrupa üzerindeki baskıyı artırıyor. Buna rağmen, yatırımcı ilgisinin “niş bir alandan” çıkıp yapay zeka altyapısının temel taşına dönüşmesi, bölgedeki teknolojik egemenlik hedefleri için kritik bir önem taşıyor.
Gelecek dönemde, veri merkezlerinin enerji tüketimi ve maliyet verimliliği üzerindeki baskıların artmasıyla birlikte, Nvidia’nın genel amaçlı GPU’ları yerine, çıkarım işlemlerine özel olarak optimize edilmiş Avrupalı işlemcilerin piyasada kendilerine daha fazla yer bulması bekleniyor. Analistler, yarı iletken pazarındaki bu rekabetin sadece teknolojik bir yarış değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirindeki riskleri dengeleyecek stratejik bir hamle olduğunu değerlendiriyor.
Piyasa, Avrupa’nın bu yatırımlarla kendi teknolojik bağımsızlığını ilan edip edemeyeceğini ve Nvidia’nın pazar payından ne kadar pay alabileceğini yakından takip ediyor.
