ABD ve İran arasındaki kritik hamle küresel piyasalarda geniş yankı uyandırırken, elektrikli araç üreticisi Tesla‘nın hisselerinde belirgin bir yükseliş kaydedildi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, yaklaşık üç ay önce başlayan askeri çatışmaları fiilen sonlandıracak bir mutabakat zaptının imzalandığını duyurmasıyla birlikte, haftanın ilk işlem gününde Tesla hisseleri piyasa genelindeki yukarı yönlü hareketle eş zamanlı olarak değer kazandı.
Şirketin hisseleri, erken seanstaki işlemlerde yüzde 1,9 oranında artış göstererek 414,22 dolar seviyesine ulaştı. Küresel finans piyasalarının ana göstergelerinden S&P 500 endeksi yüzde 1,5, Dow Jones endeksi ise yüzde 1,3 oranında primlendi.
Bu gelişme, enerji koridorlarındaki risk primini düşürürken, uluslararası gösterge niteliğindeki Brent petrolünün varil fiyatında yüzde 5’e yakın sert bir düşüşü beraberinde getirdi ve fiyatlar yaklaşık 83 dolar seviyesine geri çekildi.
Çatışmaların tırmandığı nisan ayında 115 doların üzerine çıkan petrol fiyatları, şubat ayındaki savaş öncesi dönemde 70 dolar bandında seyrediyordu.
Washington ve Tahran yönetimleri arasında sağlanan uzlaşmanın temel şartları arasında; taraflar arasında acil bir ateşkes ilan edilmesi, İran’a yönelik uluslararası yaptırımların hafifletilmesi, ABD’nin bölgedeki deniz ablukasına son vermesi ve küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden sivil deniz trafiğine açılması yer alıyor.
Tarafların, İran’ın nükleer programına ilişkin nihai kararları şekillendirmek üzere 60 günlük bir müzakere takvimi üzerinde uzlaştığı da resmi kaynaklarca ifade edildi. Petrol fiyatlarındaki gerileme, doğrudan akaryakıt maliyetlerini düşürdüğü için içten yanmalı motorlu araçlara kıyasla elektrikli araçların ekonomik cazibesini kısa vadede sınırlayan bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Buna karşın, Orta Doğu’daki savaş ortamının ABD genelindeki yeni elektrikli araç satışlarına etkisi daha önce sınırlı kalmıştı. Sektördeki asıl daralma, nisan ayında yıllık bazda yüzde 23’lük bir düşüşle hissedilirken; bu durumun ana nedeni olarak savaşın kendisinden ziyade, eylül ayında yürürlükten kalkan 7 bin 500 dolarlık federal vergi kredisinin kaybı gösteriliyor.
Tesla’nın yapay zeka yatırımları ve pazar dinamikleri
İkinci el elektrikli araç piyasasında ise talep canlılığını koruyarak yıllık bazda yüzde 17’lik bir artış kaydetti. Tesla, kurumsal yapısı gereği ikinci el araç satışlarından doğrudan yüksek bir gelir elde etmese de finansal analistler, yatırımcıların son dönemde kısa vadeli araç teslimat rakamlarından ziyade şirketin yapay zeka stratejilerine odaklandığını belirtiyor.
Piyasalarda, yapay zeka tabanlı otonom sürüş teknolojisine sahip robotaksiler ve insansı robot projelerinin, şirkete yeni bir finansal büyüme dönemi getireceğine yönelik güçlü bir piyasa beklentisi hakim bulunuyor. Şirket, yaklaşık bir yıl önce Teksas’ın Austin kentinde başlattığı otonom robotaksi hizmetini bugün itibarıyla dört farklı şehre genişletmiş durumda. Robot üretim kapasitesini artırma hedefi doğrultusunda radikal bir üretim planlamasına giden Tesla, California’daki Fremont fabrikasında gerçekleştirdiği lüks segment Model S ve Model X üretimini tamamen sonlandırdı. Bu tesis, insansı robotların seri üretimine ayrılmış modern bir üretim merkezine dönüştürülüyor.
2022 yılından bu yana hisse başına yıllık kazancında net bir büyüme kaydedemeyen Tesla’nın, operasyonel dönüşümün ardından 2026 yılı itibarıyla yeniden büyüme trendine girmesi bekleniyor.
Wall Street analistleri tarafından hazırlanan son kurumsal rapor verilerine göre, şirketin 2022 yılında ulaştığı hisse başına 4 dolarlık zirve kazanç seviyesinin, 2029 yılına gelindiğinde otonom sistemlerin devreye girmesiyle birlikte hisse başına 7 dolara yaklaşarak yeni bir rekor kıracağı öngörülüyor.
Küresel piyasalarda jeopolitik yumuşama ve piyasa beklentisi
Jeopolitik gerilimlerin azalmasıyla birlikte küresel hisse senedi piyasalarında gözlenen rahatlama, makroekonomik veriler üzerindeki baskının hafifleyeceğine işaret ediyor. Enerji maliyetlerindeki düşüşün küresel enflasyon baskılarını azaltması beklenirken, yatırımcıların risk iştahındaki artışın teknoloji hisseleri öncülüğünde süreceği tahmin ediliyor.
Bu doğrultuda, ABD ile İran arasındaki mutabakatın sadece enerji sektörünü değil, yüksek teknoloji ve otonom araç üreticilerini de kapsayan geniş bir alanda olumlu bir piyasa beklentisi yarattığı net bir şekilde görülüyor. Şirketin geleceğine yönelik beklentiler, geleneksel otomotiv üreticiliğinden ziyade bir yapay zeka ve robotik aktörüne dönüşme hızına endeksli kalmaya devam edecek.
