Halkbank 2 milyar dolarlık ikincil halka arza koşuyor, Vakıfbank sırada

Halkbank’ın 2 milyar dolarlık arzı Ekim’de gerçekleşecek. 

Varlık Fonu hem satıcı, hem de garanti alıcı. 

Yıl sonundan önce Vakıfbank’ın da ikinci arza çıkması bekleniyor. 

Halkbank’ın başarısı Vakıfbank’ın arz boyutunu belirleyecek. 

Beklenti, Vakıfbank’ın daha büyük adım atması.

Global bankalar pazarlama koşusuna başladı.

Arz ölçeklerini “road show”lar belirleyecek

Halkbank’ın ikincil halka arza yönelik Ağustos içinde yaptığı kısa bir açıklama ilk günlerde pek de fazla yankı uyandırmadı ancak son iki hafta içinde hissenin 34 TL seviyesinden 50’lerin üzerine çıkması herkesin kafasında çok sayıda tilkinin dolaşmasına yol açtı.

Piyasada çok sayıda insanın bildiği ve aksi bir durum olmaz ise Ekim ayında gerçekleştirilmesi planlanan halka arzın yaklaşık 2 milyar ABD doları olması bekleniyor. Borsatek’e bilgi veren iki kaynak, arz hedefinin süreç içinde değişmemesi halinde, Türkiye sermaye piyasalarındaki en büyük ikinci ikincil halka arz olacağını söyledi. 

Halka açık tüm şirketlerin sermaye yeterlilik oranları ve bankaların da tabi oldukları BASEL kritleri gibi gereklilikler, ve SPK’nın da şartları sermaye artırımını zorunlu kılıyor. Halkbank da bütün bunları dikkate alarak, sermaye yapısını güçlendirmek amacıyla büyük bir adım atıyor. Bu adım emsali az bulunan bir büyüklükte ve daha önce 2012’de attığı 2.5 milyar dolarlık Türk sermaye piyasalarındaki rekor ikincil halka arza yakın bir rakam. Hatta gerçekleştiğinde son 20 yıldaki en büyük ikinci ikinci arz olacak. Halkbank’ın ikincil arzları en büyük birincil arzlardan da büyük olduğunu söylemeyi unutmayalım. Yani Halkbank en büyük halka arz büyüklüğünde ilk iki sırayı ikincil arzlarıyla alacak. Son 20 yıldaki en büyük birincil halka arz ise 1.9 milyar dolarlık Türk Telekom idi. Onu yine Halkbank’ın 2007’oeti 1.85 milyar dolarlık ilk halka arzı izliyordu. 

Vakıfbank hadisesi

Bu liste, önümüzdeki kısa vadede eğer büyük bir aksilik olmaz ise yıl sonuna kadar değişebilir. Keza, Halkbank’tan sonra ikinci halka arz yapmayı bekleyen bir başka banka da Vakıfbank. Ölçek olarak Halkbank’tan büyük olan Vakıfbank’ın halka arzının 2 milyar ABD dolarından büyük olması bekleniyor. Bekleniyor, çünkü hedeflenen rakam hem tam olarak belirlenmedi, daha doğrusu Halkbank arzının gidişatı ve sonrasındaki koşullar bu rakamı ciddi şekilde etkileyebilir. Yani rakamların hızla değişmesi kuvvetle muhtemel.

Yabancı yatırımcılar

Böylesi büyük ölçekli halka arzlarda rakamların netleşmesi için önce halka arza danışmanlık yapan bankaların nabız yoklama adı verilen “road show”lara çıkması ve büyük global yatırımcıların ilgisini ve hatta taahütlerini alması gerekiyor. O sebeple, hem Halkbank hem de Vakıfbank ikinci halka arzlarının gerçek boyutları bu road show gezileri ardından netleşecek. Global yatırımcı iştahı halka arzın kaderini belirleyecek. Yerel yatırımcıların ölçeği böylesine büyük olması hedeflenen arzlarda geçmişte olduğu gibi sınırlı seviyede kalacağını öngörmek mantıksız olmaz. Uluslararası nabız yoklamalar asıl olarak “anchor” ve “cornerstone” adı verilen ana ve büyük yatırımcılarla anlaşmak amacıyla olur. 

Londra ve New York ile ABD’nin önde gelen finansal yatırımcılarının olduğu kentler, son yıllarda giderek popüler hale gelen Dubai merkezli Körfez yatırımcıları ve Doğu Asya’daki yatırımcıların ayağına giden aracı bankalar arzın ne kadar cazip olduğu ve kazanç fırsatı sağladığını anlatırlar. Blackrock gibi Türkiye’ye yatırım taahüdünde bulunan firmaların bu süreçte olağan şüpheli olduklarını da söylemek gerekiyor. Anchor ve cornerstone adaylarıyla yapılan ön görüşmelerin, resmî talep toplama veya bağlayıcı yatırım taahhüdü anlamına gelmediğini de söyleyelim. Bu yatırımcılar, halka arz öncesinde yüksek tutarlı talep gösterebilecek uzun vadeli kurumsal yatırımcılardır.

Danışmanlar

Şimdilik varsayım olarak söylenen 2 milyar dolarlık rakamların piyasada duyulduğu ve Halkbank’a gelen kısa vadedeki alımların sebebinin bu olduğu aşikar. Neredeyse herkes herşeyi biliyor. Hatta hepimizin bildiği gibi halka arzı yurtdışında pazarlayacak bankaların kimler olduğu da biliniyor. Türkiye’de Halk Yatırım ikincil arzın liderliğini yaparken, yurtdışında Citi ve JP Morgan global koordinasyonu üstlenecek. İşin hukuk danışmanı tarafında ise White and Case var. Halkbank’ın hakim ortağı Varlık Fonu ise Herbert Smith ve Paksoy Avukatlık’tan hukuki danışmanlık alıyor. Hatta o kadar ki Vakıfbank halka arzının da danışmanlarının kim olduğu konuşuluyor. Yine aynı yabancı bankaların isimlerinin yanında bu kez farklı hukuk danışmanları adları geçiyor. 

Varlık Fonu hem satıcı hem alıcı

Halkbank arzında rüchan haklar kısıtlanarak bir satış yapılacak. Yani elinde hisse tutanlara arz oranında hisse verilmeyecek. Bu da sulanma etkisi yaratacak. Bu hakim ortak haline gelen Varlık Fonu icin de geçerli. Fon halka arzın başarıya ulaşmasını sağlamak için, satışa çıkan ancak talep gormeyen hisseleri satın alma garantisi veriyor. Bu Türkiye’de çok fazla rastlanmayan bir durum. Yurtdışında halka arzı yapan aracı bankalar, satın alınmayan hisseleri alma garantisi verir ve bunlara “underwriter” denir.

Varlık Fonu’nun yaptığı ise “backstop” yani arzı yapan hakim ortağın verdiği garanti anlamına geliyor. Aslında bir cepten çıkarıp, diğer cebe sokmak gibi nitelenebilir. Hatta bugüne kadar Varlık Fonu’nun Halkbank’ta hakim ortak haline gelmesini ve hisse oranının yüzde 90’lar üzerine çıkarmasının da yöntemi bu tür bir emisyon yaratması olduğu da belirtiliyor. Cebinden para çıkmadan hisse sahibi olma yöntemi. Yüksek finansal mühendislik zekası.

Varlık Fonu’nun Halkbank yolculuğu

Halkbank’ın duyurduğu yeni sermaye artırımı tamamlanırsa halka açıklık %6,47’den %25,17’ye yükselmesi ve TVF payının %91,49’dan %73,19’a düşmesi öngörülüyor. Eğer yeni arz 2 milyar dolardan gerçekleşirse, 2012’deki 2,5 milyar dolarlık Halkbank arzının ardından Türkiye’nin son 20 yıldaki en büyük ikinci halka arzı olur. Gelin Halkbank’ın halka açıklık yolculuğu nasıl gelişti bir bakalım. 

Halkbank’ın halka açıklığı, 2007’deki ilk halka arzla %24,98’e, 2012’deki ikincil halka arzla ise %48,90’a yükseldi. Ancak Varlık Fonu döneminde yapılan halka arz edilmeksizin tahsisli sermaye artırımları nedeniyle halka açık payların sermaye içindeki oranı belirgin biçimde geriledi. 2012’deki ikincil halka arzı sonrasında bankanın halka açıklık oranı 24,98’den %48,90’a çıktı. 2017’ye gelindiğinde ise Mart ayında Özelleştirme İdaresi’ne ait Halkbank sermayesinin %51,11’ine karşılık gelen 638.825.500 TL nominal değerli paylar Türkiye Varlık Fonu’na devredildi.

Bu işlem, halka açık payların doğrudan satılması değil, kamuya ait payların mülkiyet ve yönetim yapısının Varlık Fonu’na aktarılmasıydı. 2017’deki devir tek başına halka açıklığı %48,90’dan düşürmedi. Asıl düşüş, sonradan TVF’ye tahsisli sermaye artırımlarıyla ortaya çıktı. Üçer yıl arayla önce 2020 ve daha sonra ise 2023 tahsisli işlemleri, mevcut ortakların rüçhan haklarının tamamen kısıtlandığı, yeni payların halka arz edilmeksizin doğrudan Türkiye Varlık Fonu’na satıldığı tahsisli ve bedelli sermaye artırımları olarak yapıldı. Böylece sermaye artarken yeni payları yalnızca TVF aldı ve halka açık payların toplam sermaye içindeki oranı seyreldi.

2020 tahsisli sermaye artırımı sırasında sermaye 1,25 milyar TL’den yaklaşık 2,474 milyar TL’ye çıkarıldı. Yeni paylar halka arz edilmeksizin Varlık Fonu’na tahsis edildi. TVF’nin payı %75,29, halka açık kısmın oranı ise yaklaşık %24,70 oldu. 2023’te ise  sermaye 4,969 milyar TL’den 7,185 milyar TL’ye yükseltildi ve yeni payların tamamı yine Varlık Fonu’na satıldı. Fon’un payı %91,4935’e, halka açık kısmın sermaye içindeki oranı ise yaklaşık %8,5054’e geriledi. 2023’te raporlanan %8,51 halka açık kısım, Borsa’da işlem gören halka açık payların sermayeye oranıdır. Fon’un elindeki payların da yaklaşık %82,63’lük kısmı Borsa’da işlem görebilir nitelikte olmakla birlikte bu paylar halka açık pay sahipliği içinde değil, TVF’nin sahipliği altında sayılıyor.

24 Ağustos 2006–24 Ağustos 2026 döneminde, arz tarihinde gerçekleşen dolar tutarına göre en büyük halka arzlar:

NOT: Varlık Fonu, Vakıfbank ve Halkbank konu ile ilgili sorularımıza yanıt vermemeyi tercih etti

Erdinç ERGENÇ

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitiren Erdinç Ergenç, aynı üniversitede Gazetecilik Ana Bilim Dalı'nda Yüksek Lisansını tamamladı. 1993'te başladığı gazeteciliğe yerli ve global yayınlarda sürdürerek, politika, dış habercilik, ekonomi ve finans alanlarında muhabirlikten, editörlük ve yayın yönetmenliğine kadar çeşitli kademelerde çalıştı. Hürriyet ve Sabah gazeteleri yanında Businessweek Türkiye, International Herald Tribune, Forbes, PARR, Unquote ve Mergermarket gibi bir çok yayında haber ve yazıları yayımlandı. Türkiye ve uluslararası piyasaları etkileyen birleşme ve satın almalar, halka arzlar ve sermaye ile finans gelişmeleri ile ilgili yazılar kaleme aldı ve kıdemli finansal gazetecilik hayatına Borsatek'te yazar olarak devam ediyor. Darüşşafakalılar Derneği, Darüşşafaka Spor Kulübü ile Türkiye Basketbol Federasyonu'nda geçmiş dönemlerde yöneticilik yaptı.