ABD Merkez Bankasฤฑ (Fed), dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ekonomisi iรงin faiz kararฤฑnฤฑ รงarลamba gรผnรผ aรงฤฑklayacak. Piyasalar, yรผkselen enflasyonla mรผcadele etmek amacฤฑyla Fed‘in faiz artฤฑลฤฑna gideceฤini รถngรถrรผyor. Fed‘in para politikasฤฑ kurulu Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi (FOMC), 12 oy hakkฤฑna sahip รผyesiyle iki gรผnlรผk toplantฤฑnฤฑn ardฤฑndan kararฤฑnฤฑ saat 14.00’te (TSฤฐ 21.00) duyuracak.
ABD Merkez Bankasฤฑ neden faiz artฤฑลฤฑna yรถneliyor
ABD ekonomisi, yฤฑllardฤฑr hedefin รผzerinde seyreden enflasyonla boฤuลuyor. Fiyatlar, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ฤฐran’a yรถnelik askeri harekรขtฤฑ, imza attฤฑฤฤฑ gรผmrรผk tarifesi politikalarฤฑ ve devam eden yapay zeka yatฤฑrฤฑm dalgasฤฑnฤฑn ardฤฑndan belirgin biรงimde arttฤฑ. ABD Merkez Bankasฤฑ, Ocak ayฤฑndan bu yana faiz oranlarฤฑnฤฑ sabit tuttu; enerji fiyatlarฤฑndaki ลoklarฤฑn ve tarifelerin fiyatlar รผzerindeki etkisinin ekonomiye yayฤฑlmasฤฑnฤฑ izlemeyi tercih etti. Temmuz ayฤฑndaki son toplantฤฑda ise komitedeki oy kullanan รผyelerin dรถrtte biri, faizlerin sabit tutulmasฤฑ kararฤฑna karลฤฑ รงฤฑkarak derhal artฤฑล yapฤฑlmasฤฑnฤฑ talep etti. O tarihten bu yana ABD Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Kevin Warsh dahil diฤer politika yapฤฑcฤฑlar, enflasyon belirgin ลekilde yavaลlamazsa Fed’in mรผdahale etmesi gerekebileceฤine iลaret etti.
Cuma gรผnรผ aรงฤฑklanan aฤustos ayฤฑ tรผketici fiyat endeksi yรผzde 3,4 olarak gerรงekleลti; bu oran bir รถnceki aya gรถre deฤiลmedi, ancak Fed’in uzun vadeli yรผzde 2 hedefinin belirgin ลekilde รผzerinde kaldฤฑ. Veri, bu haftaki toplantฤฑda faiz artฤฑลฤฑ beklentilerini gรผรงlendirdi. CME’nin FedWatch aracฤฑna gรถre yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, artฤฑล olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yรผzde 92’nin รผzerinde fiyatlฤฑyor. KPMG Baล Ekonomisti Diane Swonk, durumu ลรถyle deฤerlendirdi: “Bu bir geri dรถnรผล, ama sรผrpriz deฤil. Enflasyon hรขlรข yรผzde 2 hedefinin epey รผzerinde. Ekonominin geneline yayฤฑldฤฑ ve tรผketici ile firma davranฤฑลlarฤฑna yerleลmeye baลladฤฑ; Fed’in tam olarak รถnlemesi gereken ลey bu.”
Trump ile ABD Merkez Bankasฤฑ arasฤฑndaki gerilim sรผrรผyor
Politika yapฤฑcฤฑlar รงarลamba gรผnรผ faiz artฤฑลฤฑ yรถnรผnde oy kullanฤฑrsa, bu adฤฑm bankanฤฑn 2023’ten bu yana ilk faiz artฤฑลฤฑ olacak; o dรถnemde merkez bankasฤฑ hรขlรข pandemi sonrasฤฑ enflasyonla mรผcadele ediyordu. Bรถyle bir hamle, baฤฤฑmsฤฑz merkez bankasฤฑ รผzerinde faizleri dรผลรผrmesi iรงin benzeri gรถrรผlmemiล bir baskฤฑ kampanyasฤฑ yรผrรผten Trump’ฤฑ รถfkelendirecek. Trump yรถnetimi, Warsh’ฤฑn selefi Jerome Powell hakkฤฑnda ceza soruลturmasฤฑ baลlatmฤฑลtฤฑ; Trump, Powell’ฤฑ dรผzenli olarak hedef almฤฑล ve hakaret etmiลti. Yรถnetim ayrฤฑca Fed Guvernรถrรผ Lisa Cook’u gรถrevden almaya รงalฤฑลmayฤฑ sรผrdรผrรผyor.
Salฤฑ gรผnรผ Trump’ฤฑn kilit ekonomi danฤฑลmanฤฑ Kevin Hassett, faiz artฤฑลฤฑna karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti, ancak bรถyle bir karar รงฤฑkmasฤฑ halinde Beyaz Saray’ฤฑn kararฤฑ “anlayฤฑลla karลฤฑlayacaฤฤฑnฤฑ ve saygฤฑ gรถstereceฤini” ifade etti. Warsh, Demokrat senatรถrlerin kendisini Trump iรงin “kukla” olmakla suรงladฤฑฤฤฑ รงekiลmeli bir onay sรผrecinin ardฤฑndan gรถreve atanmฤฑลtฤฑ; Warsh bu iddialarฤฑ reddetmiลti. Analistler, Warsh’ฤฑn Trump’ฤฑn kesinlikle karลฤฑ รงฤฑkacaฤฤฑ bir faiz artฤฑลฤฑnฤฑ desteklemesi halinde baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ kanฤฑtlamฤฑล olacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyor. Trump, talep ettiฤi faiz indirimlerini alamamasฤฑna raฤmen ลimdiye kadar Warsh’a destek verdi; ABD Merkez Bankasฤฑ baลkanฤฑnฤฑn dรผลรผk faiz “istediฤini” ancak kurulun “politik” davrandฤฑฤฤฑnฤฑ รถne sรผrdรผ.
Brookings Enstitรผsรผ’nden kฤฑdemli araลtฤฑrmacฤฑ David Wessel, Fed’in faiz indirimine gitmesi halinde Trump’ฤฑn saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑrma riski bulunduฤunu belirtti. Wessel, “Yรถnetimin, Warsh’ฤฑn kurul iรงindeki ลahin รผyeler tarafฤฑndan yรถnlendirildiฤine karar verme riski var; bu durumda bazฤฑ รผyeleri gรถrevden aldฤฑrmak iรงin รงabalarฤฑnฤฑ iki katฤฑna รงฤฑkarabilirler” deฤerlendirmesinde bulundu.
Fed’in ikili gรถrevi ve riskler
New Century Advisors Baล Ekonomisti Claudia Sahm, durumu “talihsiz” olarak nitelendirdi. Daha รถnce Fed’de รงalฤฑลan Sahm, “Amerikalฤฑlara daha yรผksek mortgage faizleri yรผkleyerek kendini kanฤฑtlamak zorunda kalmamalฤฑsฤฑn. Ama bu durumun gerรงekliฤi bu” ifadesini kullandฤฑ. Fed’in ikili gรถrevi bulunuyor: maksimum istihdamฤฑ saฤlamak ve enflasyonu uzun vadeli yรผzde 2 hedefinde tutmak. Bu hedeflere temel olarak ABD’nin kilit faiz oranฤฑnฤฑ belirleyerek ulaลฤฑlฤฑyor; dรผลรผk faizler ekonomik faaliyeti canlandฤฑrฤฑrken enflasyonu kรถrรผklรผyor, faiz artฤฑลlarฤฑ ise hem faaliyeti hem fiyatlarฤฑ soฤutuyor.
EY-Parthenon Baล Ekonomisti Gregory Daco, “Faiz oranฤฑna duyarlฤฑ sektรถrleri orantฤฑsฤฑz biรงimde zedeleme veya tahvil piyasasฤฑndaki satฤฑล dalgasฤฑ ortasฤฑnda finansal koลullarฤฑn sฤฑkฤฑlaลmasฤฑnฤฑ pekiลtirme riskleri gerรงek. Politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn karลฤฑlaลacaฤฤฑ tartฤฑลma bu olacak” deฤerlendirmesinde bulundu.
ABD Merkez Bankasฤฑ faiz kararฤฑnฤฑ ne zaman aรงฤฑklayacak?
ABD Merkez Bankasฤฑ, FOMC toplantฤฑsฤฑnฤฑn ardฤฑndan faiz kararฤฑnฤฑ รงarลamba gรผnรผ saat 14.00’te (TSฤฐ 21.00) aรงฤฑklayacak.
Piyasalar Fed’in faiz artฤฑลฤฑ yapacaฤฤฑna dair ne kadar olasฤฑlฤฑk veriyor?
CME’nin FedWatch aracฤฑna gรถre yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, bu haftaki toplantฤฑda faiz artฤฑลฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yรผzde 92’nin รผzerinde fiyatlฤฑyor.
