Vergi gelirlerini artฤฑrmak isteyen Maliye, SPK ve BDDK ile iลbirliฤine giderek gayri menkul rayiรง bedellerini gรผncellemek istiyor.
Maliye bรถylece gayrimenkul alฤฑm-satฤฑmฤฑnda gรผncel rayiรง bedel รผzerinden vergi almayฤฑ hedefliyor. Sektรถr temsilcileri bu durumun gayrimenkul maliyetlerini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve piyasada durgunluk yaratacaฤฤฑnฤฑ รถne sรผrรผyor.
Son dรถnemde artan gayrimenkul fiyatlarฤฑ Maliyeโnin dikkatini รงekti. Maliye rayiรง gรผncellemesi yaparak konut satฤฑลlarฤฑndan elde edilen vergi gelirini artฤฑrmak istiyor.
NB Ekonomi’den Veysel Aฤdar / Leyla ฤฐlhan’ฤฑn haberine gรถre 1 Ocak 2023โten itibaren gayrimenkul alฤฑm satฤฑmฤฑn rayiรง bedeli dรผลรผk gรถstermek olumsuz hale gelecek. Bu durum emlak alฤฑm satฤฑmฤฑnฤฑn daha yรผksek vergiye tabi olacaฤฤฑ ve bununda emlak maliyetini artฤฑracaฤฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Konu ile ilgili aรงฤฑklamalarda bulunan sektรถr temsilcileri bugรผnkรผ sistemin vatandaลฤฑn beyanฤฑnฤฑ esas aldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek yerel yรถnetimlerin rayiรง dรผzenlemesine gitmelerinin yerinde olacaฤฤฑnฤฑ kaydettiler. Bazฤฑ emlakรงฤฑlar ise gerรงek piyasa fiyatฤฑ รผzerinden vergi alฤฑnmasฤฑnฤฑn satฤฑลlarฤฑ durduracaฤฤฑnฤฑ savunuyor.
Maliye SPK ve BDDK ile iลbirliฤi yapฤฑyor Maliye, yรผksek fiyatlฤฑ gayrimenkul satฤฑลlardan payฤฑnฤฑ almak iรงin Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu (SPK) ve Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) ile iลbirliฤine gitti. SPK ve BDDK tarafฤฑndan yetkilendirilen deฤerleme kuruluลlarฤฑ ve lisans sahibi deฤerleme uzmanlarฤฑnca dรผzenlenen raporlarฤฑ deฤer ve deฤere etki eden รถznitelik verileri Tapu Kadastro Genel Mรผdรผrlรผฤรผ Deฤer Bilgi Merkeziโne elektronik olarak anlฤฑk gรถnderilecek. Maliye bรถylece gayrimenkulรผn alฤฑm-satฤฑm iลlemlerinde gรผncel rayiรง bedeller รผzerinden vergi alacak.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Programฤฑโnda var
Gayrimenkulรผn her dรถnem iรงin, hem ekonominin lokomotifi, hem de yatฤฑrฤฑmฤฑ aracฤฑ olmaya devam ettiฤini kaydeden Yฤฑlmaz Sezer, โSon dรถnemde maliyet artฤฑลlarฤฑ gayrimenkul fiyatlarฤฑnฤฑn da yรผkselmesine neden oldu.
Bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑnฤฑ kapatmaya รงalฤฑลan Maliye, yรผksek fiyatlฤฑ gayrimenkul satฤฑลlardan payฤฑnฤฑ almak iรงin harekete geรงtiโ dedi. 25 Ekim 2022 tarih ve 31994 sayฤฑlฤฑ Resmรฎ Gazeteโde yayฤฑmlanan; โ6294 sayฤฑlฤฑ Cumhurbaลkanฤฑ Kararฤฑ ile 2023 yฤฑlฤฑ Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Yฤฑllฤฑk Programฤฑโnฤฑn onaylandฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Sezer, โSรถz konusu programฤฑn Tedbir 264.2. bรถlรผmรผnde, โGayrimenkullerin vergilendirilmesinde esas alฤฑnan alฤฑm satฤฑm deฤerinin belirlenmesi ve beyanฤฑna iliลkin yeni bir sistem devreye sokulmak suretiyle vergide adalet pekiลtirilecek ve vergilendirme etkinleลtirilecektirโ ifadeleri yer almakta. Bu konu ile รevre, ลehircilik ve ฤฐklim Deฤiลikliฤi Bakanlฤฑฤฤฑ baลta olmak รผzere ilgili kamu kurum ve kuruluลlarฤฑ gรถrevlendirilmiลtirโ deฤerlendirmesinde bulundu.
Gerรงekรงi ve rasyonel fiyat
Bu dรผzenleme ile vergi gelirlerinde adalet saฤlanabilmesi ve ciddi bir artฤฑล yaratmasฤฑnฤฑn hedeflendiฤini ifade eden Sezer, โUygulama web tapu ile hayata geรงirilecek. Yani 1 Ocak 2023 itibari ile vergide adaleti saฤlama ve etkinleลtirme amacฤฑyla daha รถnce rayiรง bedel uygulamasฤฑ olarak bilinen ve belediyeler tarafฤฑndan tespit edilen gayrimenkul alฤฑm satฤฑmฤฑna esas olan deฤer tespitinin daha gerรงekรงi ve rasyonel olarak tespit edilmesi amacฤฑyla yeni bir sisteme geรงilmesi planlandฤฑ. Bu dรผzenleme ile vergi gelirlerinde adalet saฤlanabilmesi ve ciddi bir artฤฑล yaratmasฤฑ hedeflenmiลtirโ dedi.
Vergisiz kalan matrah da vergiye tabi olacak
Sezer ลรถyle devam etti; โBu durumun vergi adaletini nasฤฑl saฤlayacaฤฤฑnฤฑ ve vergi gelirlerindeki artฤฑลฤฑ nasฤฑl saฤlayabileceฤini gelin birlikte inceleyelim. Bilindiฤi รผzere รผlkemizde gayrimenkul alฤฑm satฤฑmlarฤฑ genellikle gerรงek bedel รผzerinden deฤil belediyelerde belirlenen rayiรง bedel uygulamalarฤฑ รผzerinden yapฤฑlmaktadฤฑr. Bu durumda ise rayiรง bedel ile gerรงek bedel arasฤฑnda ciddi farklarฤฑnฤฑn oluลmasฤฑna neden olmaktadฤฑr. Her ลeyden รถnce alฤฑm satฤฑmda รถdenen tapu harรงlarฤฑnฤฑn, rayiรง bedelden alฤฑnmasฤฑ nedeniyle daha dรผลรผk olarak tespit edilip รถdenmektedir. Ama asฤฑl vergi kaybฤฑ; rayiรง bedel ile satฤฑล bedeli arasฤฑndaki farktan kaynaklฤฑ matrahtan gelir veya kurumlar vergisini eksik alฤฑnmakta ve bu matraha isabet eden katma deฤer vergisi de haliyle dรผลรผk olmaktadฤฑr. Yeni durumda ise gayrimenkul gerรงek bedeline yakฤฑn bir fiyat รผzerinden alฤฑm satฤฑm iลlemi yapฤฑlacaฤฤฑ iรงin; รถncelikle yรผksek bedel รผzerinden alฤฑm satฤฑm harรงlarฤฑnฤฑn รถdenmesi gerekecektir. Ayrฤฑca gayrimenkul fiyatlarฤฑnฤฑn gerรงek bedeline yakฤฑn bir bedel ile satฤฑลฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑ saฤlanacaฤฤฑndan, vergisiz kalan matrah da vergiye tabi olacak tahakkuk ve tahsil edilecek hem gelir ve kurumlar vergisi artacak hem de buna baฤlฤฑ KDV artฤฑลฤฑ yaลanacaktฤฑr.โ
SEKTรR TEMSฤฐLCฤฐLERฤฐ NE DฤฐYOR
โTapulardaki rayiรง bedel artฤฑrฤฑlmalฤฑโ
Halihazฤฑrda belediyenin belirlediฤi rayiรง bedeller olduฤunu belirten TURYAP Genel Mรผdรผrรผ Kemal Karadaฤ, โAma vatandaลa diyor ki rayiรง bedeli kendin sรถyle, o zaman da vatandaล diyor ki belediyede niye sen kendin bedel gรถsteriyorsun. Diฤer yandan daire fiyatฤฑ 1 milyon lira olmuล ancak kamuda rayiรง bedel 200 bin lira ise belediyeler burada 750 bine varan bir rayiรง bedel uygulamasฤฑna gidebilir. Bรถylece vergi kaรงฤฑrmanฤฑn รถnรผ kapatฤฑlฤฑrโ yorumunu yaptฤฑ.
โTek evini satana vergi olmamalฤฑโ โAldฤฑฤฤฑnฤฑz gayrimenkulรผ 5 yฤฑl iรงinde sattฤฑฤฤฑnฤฑzda vergiye tabi รถdemek zorundasฤฑnฤฑzโ diyen Karadaฤ, โ5 yฤฑl sonra sattฤฑฤฤฑnฤฑzda buna tabi deฤilsiniz, ancak burada bunun ticaretini yapan kiลiler iรงin bu mekanizmayฤฑ canlฤฑ tutmak anlaลฤฑlฤฑr. Fakat bir kiลi bir ev alฤฑp bunu 1 yฤฑl sonra satฤฑp belki baลka ev alacak kiลiye burada inanฤฑlmaz bir vergi รงฤฑkฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla satmaktan kaรงฤฑnฤฑyor. Bu konuda dรผzeltilmesi gereken bir aรงฤฑk var โ deฤerlendirmesini yaptฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla rayiรง uygun seviyede gรผncellenmesi ve alฤฑnan verginin daha alฤฑnabilir seviyeye รงekilmesinin รถnemine dikkat รงeken Karadaฤ, โDiฤer tรผrlรผ insanlarฤฑ kayฤฑt dฤฑลฤฑna รงeker, ilan sitelerine verilen ilanlar dรผลer, alฤฑm satฤฑmlarฤฑ banka yoluyla deฤil de elden yapar, buradan yapฤฑlacak bir ลey yokโ dedi.
โVergiler serbest bฤฑrakฤฑlmalฤฑ, รถn alฤฑm hakkฤฑ getirilmeliโ
Bosforce yรถnetici ortaฤฤฑ ve ฤฐstanbul Emlak Brokerleri Kulรผbรผ (ฤฐSTEB) Baลkanฤฑ Ulvi รzcan, โMevcutta belediyeye gittiฤinizde memur hesaplฤฑyor ลu kadar para รถdeyeceksiniz diyor, sizde imzalฤฑyorsunuz. Normalde benim asgari beyanฤฑm 300 bin lira, evin deฤeri 1 milyon liraysa, devlet bana mรผlkin deฤeri nedir diye sormuyor ki, bรถyle olunca herkes 300 bin liraya gรถre rayiรง bedelini รถdรผyor. Devletin teลvikiyle 700 bin lirayฤฑ vergiden kaรงฤฑrmฤฑล oluyorsunuzโ dedi. Dolayฤฑsฤฑyla emlak beyan deฤeri gerรงekten รงalฤฑลan bir sistem olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savunan รzcan ลรถyle konuลtu: โรrneฤin Vanikรถy Caddesiโnde, 50 bin TL diyor, ancak cadde รผzerindeki yalฤฑ kฤฑsmฤฑ ise metrekare birim fiyatฤฑ 30 bin dolardฤฑr. Yalฤฑ dairesi ise 20 bin dolardฤฑr. Yalฤฑnฤฑn arka tarafฤฑnda yer alฤฑyorsa 5 bin dolardฤฑr. Ancak bunlar aynฤฑ vergiden vergilendiriyor. Bu adil bir ลey deฤil. Onun yerine beyan serbest bฤฑrakฤฑlmalฤฑ, dรผลรผk oranda vergi ve devletin vergi kaรงฤฑrandan ลufโa (รถnalฤฑm) hakkฤฑ olmalฤฑ. Yani evin deฤeri bu kadarsa devlet รถnce bana sat deme hakkฤฑna sahip. Yoksa palyatif dรผzenlemeler kalฤฑcฤฑ รงรถzรผmler getirmeyecek.โ
โUygulama ertelenirโ
Mevcut rayiรง bedellerin dรผzelmesi gerektiฤine dikkat รงeken Realtyplus Tรผrkiye Kurucu Ortaฤฤฑ รzhan Carda, vergi dilimlerinin dรผzeltilmesi gerektiฤini belirtti. Bu vergilerle gerรงek piyasa fiyatlarฤฑ รผzerinden vergi alฤฑndฤฑฤฤฑ takdirde satฤฑลlarฤฑn duracaฤฤฑnฤฑ savunan Carda, โBu durumda deฤerlemeyi kim yapacak, belediye mi yapacak, burada bir sรผrรผ aรงฤฑk var. Satarken herkes deฤerleme yapacaksa bunun masrafฤฑnฤฑ kim karลฤฑlayacak. Alฤฑcฤฑ mฤฑ satฤฑcฤฑ mฤฑ? Ancak bunlar yeni yฤฑla yetiลmez. Dolayฤฑsฤฑyla bunun erteleneceฤini dรผลรผnรผyorumโ dedi.
