Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde tahvil tutma zorunluluฤundan kaรงamayan bankalar TL mevduat faizlerinde yรผkseliลe neden olsa da hem Merkez Bankasฤฑโnฤฑn uyarฤฑsฤฑ hem de makroihtiyati รถnlemler nedeniyle dรผลรผk kredi faizleri bu artฤฑลฤฑn nereye kadar sรผrebileceฤi sorularฤฑna yol aรงฤฑyor. Dรผnya’nฤฑn haberine gรถre bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde son gรผnlerde en รถnemli gรผndem maddesi yรผkselen TL mevduat faizleri oldu. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn TL mevduat oranฤฑna gรถre bankalara ek menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑ zorunluluฤu getirmesinin ardฤฑndan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ yaratacaฤฤฑ risklere dikkat รงekmiล ve bilanรงolarฤฑn zorlanacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑ yapmฤฑลtฤฑ. Dรผลรผk faizle ek menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑ yaparak uzun sรผre bilanรงoda risk taลฤฑmaktansa TL mevduat oranฤฑnฤฑ artฤฑrarak mevduat รงekmeyi hedefleyen bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde yรผzde 25-31 arasฤฑnda TL mevduat faizlerine rastlanฤฑyor.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn ay baลฤฑnda bankalarฤฑn โsistemik riskโ uyarฤฑsฤฑ ve TL mevduat faizi artฤฑลlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ dรผzenlemelerin โruhuna aykฤฑrฤฑโ uyarฤฑsฤฑna raฤmen bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde TL mevduat faizi artฤฑลฤฑ devam ediyor. Aralฤฑk sonunda bilanรงo dรผzeltme dรถneminde daha da artmasฤฑ beklenen TL mevduat faizlerine karลฤฑlฤฑk kredi faizlerinde politika faizi ve makroihtiyati รถnlemler nedeniyle dรผลรผลรผn yaลanmasฤฑ bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn bu yarฤฑลฤฑ sรผrdรผrรผp sรผrdรผremeyeceฤi sorusuna yol aรงtฤฑ.
Hem kredide hem mevduatta alฤฑm zorunluluฤu
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu ile Merkez Bankasฤฑโnฤฑn aldฤฑฤฤฑ makroihtiyati รถnlemlerle getirilen bankalarฤฑn menkul kฤฑymet tutma zorunluluฤu hem kredilerde hem de mevduatlarda uygulanฤฑyor. Alฤฑnan kararlarฤฑn baลฤฑnda bankalarฤฑn yabancฤฑ para mevduatฤฑn yรผzde 5โine kadar tahvil tutulmasฤฑ zorunluluฤu geliyor. Bankalar yeni yฤฑldan itibaren ise TL mevduat oranฤฑ yรผzde 50 ve yรผzde 60โฤฑn altฤฑnda kalฤฑrsa ilave 2 ve 7 puan tahvil tutma yรผkรผmlรผlรผฤรผ altฤฑndalar.
Ayrฤฑca KOBฤฐ, esnaf, mali kesim, KฤฐT, tarฤฑm, ihracat ve yatฤฑrฤฑm kredileri, kurumsal kredi kartlarฤฑ hariรง kullandฤฑrฤฑlan ticari kredilerin yรผzde 30โu oranฤฑnda tahvil tutma ลartฤฑ bulunuyor. Temmuz-aralฤฑk arasฤฑnda sรถz konusu kredilerin stok tutarฤฑnฤฑn artฤฑล oranฤฑ yรผzde 10โu aลarsa, aลan tutan kadar tahvil tutulmasฤฑ gerekiyor. Bunun yanฤฑ sฤฑra kullandฤฑrฤฑlan ticari kredi faizi referans oranฤฑnฤฑn 1,4 katฤฑnฤฑ aลarsa yรผzde 20, 1,8 katฤฑnฤฑ aลarsa yรผzde 90 tahvil tutma ลartฤฑ da var.
Yerli รถzel ve yabancฤฑ bankalarda oran dรผลรผk BDDKโnฤฑn haftalฤฑk verilerine gรถre 28 Ekim itibariyle bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde KKM dahil TL mevduatฤฑn oranฤฑ yรผzde 47,6 seviyesinde bulunuyor. Kamu bankalarฤฑnda yine KKM dahil TL mevduatฤฑn toplam mevduata oranฤฑ yรผzde 50,59 iken yerli รถzel bankalarda oran yรผzde 47,21โe yabancฤฑ sahipli bankalarda ise yรผzde 43,25โe kadar geriliyor. ลu anda yabancฤฑ para mevduatฤฑnฤฑn yรผzde 5โine kadar tahvil tutma zorunluluฤu olan bankalar yeni yฤฑldan itibaren TL mevduat oranฤฑnฤฑn yรผzde 50 ve 60โฤฑn altฤฑna kalmasฤฑna gรถre ek menkul kฤฑymet almak zorunda kalacaklar. ฤฐลte yerli รถzel ve yabancฤฑ sahipli bankalarda oranฤฑn yรผzde 50โnin altฤฑnda olmasฤฑ ek menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑ zorunluluฤuyla karลฤฑ karลฤฑya kalmamak iรงin bankalarฤฑ TL mevduatlarฤฑnฤฑ artฤฑrma yoluna soktu.
TL mevduat faizi KKMโnin รผzerinde
Ancak Merkez Bankasฤฑโnฤฑn son รผรง ayda รผst รผste yaptฤฑฤฤฑ 350 baz puanlฤฑk indirimi sonrasฤฑnda politika faizi yรผzde 10,5โe รงekilirken kur korumalฤฑ TL mevduat faizleri de yรผzde 13,5 seviyesine indi. Bankalar KKMโde mevduat faizini politika faizinin en fazla 3 puan รผzerinde uygulayabiliyor. KKM ile bir sรผredir TL mevduat oranฤฑnฤฑ artฤฑran bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ faiz indirimiyle yine bir รงฤฑkmazฤฑn iรงine girdi. KKM getirisinin dรผลmesi TL mevduatlara uygulanan mevduat faizinin yรผkseliลinde bir diฤer etken olarak รถne รงฤฑkฤฑyor. Bankalar her yฤฑl aralฤฑk sonunda bilanรงo iyileลtirme operasyonlarฤฑ dรถneminde hem kredi hem de mevduat faizlerinde yukarฤฑ yรถnlรผ bir politika izliyor ocak ayฤฑyla birlikte ise normalleลme yaลanmaya baลlฤฑyor. Bu durum da TL mevduat faizlerinin bir sรผre daha yรผksek kalacaฤฤฑ yorumlarฤฑna yol aรงฤฑyor.
