The Economist, bu haftaki sayฤฑsฤฑnda kรผresel bir ev fiyatlarฤฑ krizinin geldiฤini, bu krizin finansal sistemi รงรถkertmese de mali durumu mahvolmuล bir grup insan bฤฑrakacaฤฤฑnฤฑ ve siyasi bir fฤฑrtฤฑna baลlatacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Dergide konu ile ilgili yapฤฑlan analizde ev fiyatlarฤฑnฤฑn yฤฑllarca gรผvenilir bir ลekilde yรผkseldiฤi ve ardฤฑndan pandemi sฤฑrasฤฑnda hฤฑzla arttฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
Sรถzcรผ’nรผn aktardฤฑฤฤฑย habereย gรถre, yazฤฑda,ย โBugรผn servetiniz gayrimenkule dayanฤฑyorsa gergin olmanฤฑn zamanฤฑ geldi. Ev fiyatlarฤฑ ลimdi dokuz zengin ekonomide dรผลรผyor. Amerikaโdaki dรผลรผลler ลu ana kadar kรผรงรผk ama bazฤฑ piyasalarda ลimdiden dramatik bir boyuta ulaลtฤฑโย ifadelerine yer verildi.
Kanadaโda ev fiyatlarฤฑnฤฑn ลubata gรถre yรผzde 9 azaldฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑlฤฑrken bu รงรถkรผลรผn 2007-2009 dรถnemindeki gibi kรผresel bir bankacฤฑlฤฑk krizine sebep olmayacaฤฤฑ ancak mali aรงฤฑdan รงรถkmรผล bir grup insan bฤฑrakarak siyasi bir fฤฑrtฤฑna baลlatacaฤฤฑ belirtildi.
Konutlar 250 trilyon dolar deฤerinde
ABDโde ise mevcut evlerin satฤฑลlarฤฑ aฤustos ayฤฑnda yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 20 dรผลtรผ ve yeni emlak ilanlarฤฑ yรผzde 13 geriledi. Kanadaโda da konut satฤฑลlarฤฑnฤฑn bu yฤฑl yรผzde 40 dรผลebileceฤi belirtildi.
Analizde ayrฤฑca konut fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลรผn bรผyรผmeye de zarar verdiฤi belirtildi. Yazฤฑdaย dรผnyaย รงapฤฑnda konutlarฤฑn yaklaลฤฑk 250 trilyonย dolarย deฤerinde olduฤu ve tรผm servetin yarฤฑsฤฑnฤฑ oluลturduฤu hatฤฑrlatฤฑlฤฑrken,ย โBu sermaye yapฤฑsฤฑ parรงalanฤฑrken, tรผketicilerin harcamalarฤฑnฤฑ kฤฑsmalarฤฑ muhtemel olabilir. Merkez bankalarฤฑnฤฑn faiz oranlarฤฑnฤฑ yรผkselterek yaratmayฤฑ amaรงladฤฑฤฤฑ ลey daha soฤuk bir ekonomi olsa da, รงรถken gรผven kendi baลฤฑna bir ivme kazanabilirโย ifadelerine yer verildi.
Yazฤฑda piyasadaki ana sorunun nedeni olarak faiz oranlarฤฑ gรถsterildi. Amerikaโda 30 yฤฑllฤฑk konut kredisi faizi bir yฤฑl รถncesinin iki katฤฑ ve Nisan 2002โden bu yana en yรผksek seviye olan yรผzde 6.92 seviyesinde. Emlak balonu, faiz indirimleri, nakit teลvikleri gibi politikalar fiyatlarฤฑ รถnceki yฤฑllarda kรถrรผklese de ลimdi fiyatlar merkez bankalarฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑlaลma politikalarฤฑyla birlikte tersine doฤru gidiyor.
Mali รงรถkรผล yaลanmayacak
Analizde ayrฤฑca borรง alanlarฤฑn satฤฑn alma gรผcรผnรผn dรผลtรผฤรผ de hatฤฑrlatฤฑldฤฑ. Bu durumun yeni alฤฑcฤฑlarฤฑn ev satฤฑn almasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑ, talebi bastฤฑrdฤฑฤฤฑ ve mevcut sahiplerin mali durumlarฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑลtฤฑrdฤฑฤฤฑ belirtildi. Yazฤฑda รถnceki yฤฑllarda ayda 1800 dolar รถdeyecek birinin alabileceฤi borรง miktarฤฑnฤฑn รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 33 dรผลtรผฤรผ aktarฤฑldฤฑ.
Makalede dรผลen ev fiyatlarฤฑnฤฑn Amerikaโda 15 yฤฑl รถnce olduฤu gibi destansฤฑ bir mali รงรถkรผลe neden olmayacaฤฤฑ belirtildi. Kredilerin 15 yฤฑl รถncesine gรถre daha az riskli ve bankalarฤฑn sermayelerinin daha gรผvenilir olduฤu belirtildi.
Ancak Gรผney Kore ve ฤฐskandinav รผlkeleri gibi bazฤฑ diฤer yerlerde durumun ABDโye gรถre daha kritik olduฤu aktarฤฑldฤฑ. Bu รผlkelerde borรงlanmada bรผyรผk hฤฑzlanmalar gรถrรผldรผฤรผ belirtilirken bankalarฤฑn ve finans ลirketlerinin bรผyรผk kayฤฑplara maruz kalabileceฤi belirtildi.
En kรถtรผ kriz รin’de
Yazฤฑda konutla ilgili en kรถtรผ mali krizin รinโde yaลanacaฤฤฑ belirtildi. Bu รผlkede emlak devi Evergrandeโnin iflasa sรผrรผklenmesiyle birlikte teslim edilemeyen konutlar ve kredi boykotlarฤฑ gibi pek รงok geliลme meydana gelmiลti.
Analizde kimi รผlkelerde sabit faizli konut kredilerinin aฤฤฑrlฤฑkta olduฤu hatฤฑrlatฤฑlฤฑrken ฤฐsveรง, Avustralya gibi yerlerde deฤiลken faizli konut kredilerinin yoฤunlukta olduฤu, merkez bankalarฤฑnฤฑn faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn bu kredi sahiplerini borรง krizi iรงerisine sokabileceฤi hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
รdemeleri karลฤฑlayamayanlarฤฑn evlerini tekrar satmak zorunda kalabileceฤi belirtilirken siyasi boyutun burada devreye gireceฤi belirtildi. Yazฤฑda son olarak ลu analize yer verildi:
โKonut piyasalarฤฑ zaten bir savaล alanฤฑ. Bรผrokrasi bรผyรผk ลehirlerde yeni evler inลa etmeyi รงok zorlaลtฤฑrฤฑyor ve bu da arz sorununa yol aรงฤฑyor. Zengin dรผnyadaki bir nesil genรง, haksฤฑz bir ลekilde ev sahipliฤinden dฤฑลlandฤฑklarฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyor.
Kredi maliyetlerinin pahalฤฑ olmasฤฑ da yeni alฤฑcฤฑlarฤฑn daha fazla yรผk รผstlenmesine neden oluyor. Mali aรงฤฑdan savunmasฤฑz ev sahiplerinden oluลan yepyeni bir sฤฑnฤฑf, memnuniyetsizlerin saflarฤฑna katฤฑlmak รผzereโ
