2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤine ait resmi istatistiklerin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ takiben MDG Puan Tablosu TEPAV tarafฤฑndan gรผncellendi. Raporun ayrฤฑntฤฑlarฤฑ ลรถyle:ย
Makroekonomik Dengesizlik Gรถstergeleri: 2021 – IV
ย
Avrupa Birliฤiโne รผye รผlkeler arasฤฑnda maliye ile para politikalarฤฑ arasฤฑndaki eล gรผdรผmรผ gรผรงlendirmek, makroekonomik politikalarฤฑ izlemek ve bu politikalarฤฑn gรถzetimini geliลtirmek amacฤฑyla oluลturulan Makroekonomik Dengesizlik Gรถstergeleri (MDG) รงerรงevesi ve MDG Puan Tablosu, TEPAV tarafฤฑndan Tรผrkiye iรงin kamuya aรงฤฑk resmi istatistikler esas alฤฑnarak gรถsterge niteliฤinde oluลturulmakta ve รผรง aylฤฑk bazda gรผncellenmektedir.
2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤine ait resmi istatistiklerin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ takiben MDG Puan Tablosu gรผncellenmiลtir.
Gรถstergeler bu รงeyrekte Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn hฤฑzlandฤฑฤฤฑnฤฑ ve birim iลgรผcรผ maliyetinin daha da dรผลtรผฤรผnรผ ancak, rekabet gรผcรผnรผ destekleyen bu geliลmelere raฤmen cari iลlemler dengesi ve dรผnya ihracat payฤฑna iliลkin gรถstergelerin gerilediฤini gรถstermektedir.
Diฤer taraftan, รถzel sektรถr ve genel hรผkรผmet borรงluluklarฤฑ รถnemli oranda artmฤฑล, varlฤฑk fiyatlarฤฑnฤฑn gรถstergesi olan konut fiyatlarฤฑnฤฑn artฤฑล eฤilimi hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr. ฤฐlgili gรถstergelerin bu รงeyrekte son 11 yฤฑlฤฑn en yรผksek deฤerlerine ulaลmasฤฑ dikkat รงekmektedir.
ฤฐstihdam gรถrรผnรผmรผndeki olumsuz gidiลat devam etmekte; iลgรผcรผne katฤฑlฤฑm oranฤฑna baฤlฤฑ aktivite gรถstergesi gerilerken, uzun dรถnem ile genรง iลsizlik oranlarฤฑ artฤฑล eฤilimlerini korumaktadฤฑr.ย
I. Dฤฑล Dengesizlik ve Rekabetรงilik Gรถstergeleri
2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤine ait gรถstergeler, Tรผrk lirasฤฑnda tarihi deฤer kaybฤฑna ve cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑnda artฤฑล eฤilimine iลaret etmektedir. Rekabetรงilik gรถstergelerinden reel efektif dรถviz kuru gรถstergesinde 2017 yฤฑlฤฑndan itibaren gรถzlenen dรผลรผล eฤilimi, hฤฑzlanarak devam etmiล ve 2021 yฤฑlฤฑ sonu itibarฤฑyla ilgili gรถsterge son 11 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk dรผzeyine gerilemiลtir.
Benzer eฤilim diฤer bir rekabetรงilik gรถstergesi olan birim iลgรผcรผ maliyetinde de gรถzlenmektedir: 2019 yฤฑlฤฑnda baลlayan gerileme eฤilimi, 2021 yฤฑlฤฑnda hฤฑzlanmฤฑล ve dรถrdรผncรผ รงeyrekte รผรง yฤฑllฤฑk deฤiลim oranฤฑ ile ifade edilen gรถsterge yรผzde -10,0 ile analiz dรถneminin en dรผลรผk deฤerine gerilemiลtir.
2013 yฤฑlฤฑndan itibaren iyileลme gรถsteren cari iลlemler dengesine iliลkin dฤฑล dengesizlik gรถstergesi ise sรถz konusu uzun dรถnemli iyileลme eฤiliminin 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinden baลlayarak tersine dรถndรผฤรผne iลaret etmektedir. Tรผrkiyeโnin ihracat gelirlerinin dรผnya ihracatฤฑndaki payฤฑna ait gรถsterge 2021 yฤฑlฤฑnda COVID-19 รถncesindeki seviyeye ulaลmฤฑล olmakla beraber รงeyrekler itibariyle deฤerlendirildiฤinde, sรถz konusu artฤฑลฤฑn son รงeyrekte hฤฑz kestiฤi gรถrรผlmektedir. 2021 yฤฑlฤฑ son รงeyreฤinde olumlu geliลme gรถsteren tek dฤฑล dengesizlik gรถstergesi olan net uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑm pozisyonu ilk defa yรผzde -35 olan eลik deฤerin รผzerine รงฤฑkmฤฑลtฤฑr.
II. ฤฐรง Dengesizlik Gรถstergeleriย
2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde รถzel sektรถr ve genel hรผkรผmet borรงluluk gรถstergeleri olumsuz yรถnde seyrederken, finansal sektรถrรผn yรผkรผmlรผlรผkleri de รถnemli oranda artmฤฑลtฤฑr.
ฤฐรง dengesizlik gรถstergeleri arasฤฑndaki รถzel sektรถr kredi akฤฑลฤฑ, รถzel sektรถr borรง stoku ve genel yรถnetim borรง stoku 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde bir รถnceki รงeyreฤe kฤฑyasla artmฤฑล olsa da dรผzey olarak eลik deฤerlerin altฤฑnda kalmฤฑลtฤฑr. Bu durum genel olarak borรงluluk seviyesinin arttฤฑฤฤฑna ve mali alanฤฑn daraldฤฑฤฤฑna iลaret etmektedir. รte yandan, finansal sektรถrรผn toplam yรผkรผmlรผlรผkleri de artmaya devam etmiล ve bir รถnceki รงeyreฤe gรถre 32 puan yรผkselmiลtir.
Konut piyasasฤฑndaki reel fiyat deฤiลimini รถlรงen konut fiyat endeksi iรง dengesizliklerde artฤฑลฤฑ ima eden bir diฤer รถncรผ gรถsterge olup yรผzde 6 olarak belirlenen eลik deฤerin oldukรงa รผzerinde bir deฤer almฤฑลtฤฑr.
Ayrฤฑca, 2016 yฤฑlฤฑndan baลlayarak yรผzde 10 eลik deฤerinin รผzerinde seyreden iลsizlik oranฤฑ gรถstergesi de COVID-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn baลlamasฤฑyla 2020 yฤฑlฤฑnda 12,6 dรผzeyine yรผkselmiล ve bu eฤilimini 2021 yฤฑlฤฑnda da sรผrdรผrmรผลtรผr. รzel sektรถr kredi akฤฑลฤฑ dฤฑลฤฑndaki tรผm gรถstergelerinin analiz dรถnemindeki en yรผksek deฤerlere ulaลmฤฑล olmasฤฑ iรง dengesizliklerin 2011 yฤฑlฤฑndan bu yana en รผst seviyeye รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ gรถstermektedir.
III. ฤฐstihdam Gรถstergeleriย
2021 yฤฑlฤฑnฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde, hฤฑz kesmekle birlikte, iลgรผcรผne katฤฑlฤฑm oranlarฤฑndaki gerileme ve genรง iลsizlik oranlarฤฑndaki artฤฑล devam etmekte, uzun dรถnemli iลsizlik gรถstergesi ise yรผksek seviyelerini korumaktadฤฑr.
15 yaล ve รผzerindeki ekonomik olarak faal nรผfusun iลgรผcรผne katฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ gรถsteren aktivite oranฤฑ 2020 yฤฑlฤฑ รถncesinde artฤฑล eฤiliminde iken, salgฤฑnla beraber tersine dรถnmรผล ve 3 puanฤฑn รผzerinde gerilemiลtir. Sรถz konusu gerileme eฤilimi, 2021 yฤฑlฤฑnฤฑn tรผm รงeyreklerinde hฤฑz kesmekle birlikte devam etmektedir. Diฤer taraftan, 12 ay veya daha uzun sรผredir iลsiz olan kiลilerin iลgรผcรผne oranฤฑnฤฑ gรถsteren uzun dรถnem iลsizlik oranฤฑ, 2019 yฤฑlฤฑndan itibaren artmaya baลlamฤฑล ve 2021 yฤฑlฤฑnda hesaplama dรถneminin en yรผksek deฤerine ulaลmฤฑลtฤฑr.
Benzer ลekilde 15-24 yaล grubu iลsizlik oranlarฤฑnฤฑn รผรง yฤฑllฤฑk geliลimine dayalฤฑ olarak hesaplanan genรง iลsizlik oranฤฑnda 2019 yฤฑlฤฑnda baลlayan artฤฑล 2021 yฤฑlฤฑ genelinde de devam etmiล ve 2 yรผzde puanlฤฑk eลik deฤerin รผzerinde gerรงekleลmiลtir. ฤฐstihdam gรถstergeleri bir bรผtรผn olarak deฤerlendirildiฤinde verilerdeki bozulma eฤiliminin 2021 yฤฑlฤฑ son รงeyreฤinde azaldฤฑฤฤฑ ancak eลik deฤerlerin รผzerinde kalmaya ve makroekonomik dengesizlik unsuru olmaya devam ettiฤi gรถrรผlmektedir.ย
