ฤฐktidarฤฑn yanlฤฑล kur politikasฤฑ doฤalgazda tรผketicinin dรผnya piyasalarฤฑndaki artฤฑลtan daha yรผksek bir fatura ile karลฤฑlaลmasฤฑna neden oldu. Kur artฤฑลฤฑ nedeniyle altฤฑndan kalkฤฑlamayacak bรผyรผklรผฤe ulaลan faturalarฤฑ sรผbvansiyonla dรผลรผrmeye รงalฤฑลan iktidar, BOTAลโฤฑn gรถrev zararฤฑnฤฑn 55 milyar TLโye รงฤฑkmasฤฑna neden oldu. Sรผbvansiyonla halka verildiฤi iddia edilen destek bรผtรงe kaynaklarฤฑndan karลฤฑlandฤฑฤฤฑ iรงin yine halkฤฑn cebinden รงฤฑktฤฑ.
Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ 2021 yฤฑlฤฑ kamu sermayeli kuruluล ve iลletmelerin ismi “gรถrevlendirme gideri” olarak deฤiลtirilen “gรถrev zararฤฑ”nฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Gรถrev zararฤฑ, AKP iktidarlarฤฑnฤฑn yanlฤฑล politikalarฤฑnฤฑn ya da siyasi fayda saฤlamak amacฤฑyla izlediฤi politikalarฤฑn, kamu iลletmelerine verdiฤi รงeลitli gรถrevlerin sonucu ortaya รงฤฑkฤฑyor. Geรงmiลte AKPโnin simgeleลen kรถmรผr yardฤฑmฤฑndan doฤan zarar bugรผn BOTAล aracฤฑlฤฑฤฤฑyla enerjiye verilmek zorunda kalฤฑnan desteฤin yanฤฑnda รงok dรผลรผk bir tutar olarak kaldฤฑ.
2018 yฤฑlฤฑnda DHMฤฐ, TCDD, TMO, ESK, TลFAล, TKฤฐ, TTK ve BOTAลโa verilen gรถrevlerden dolayฤฑ ortaya รงฤฑkan ve 2.1 milyar TL olan gรถrev zararฤฑ 2019โda 1.6 milyar TL, 2020โde 2 milyar TL iken enerji fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล ve izlenen yanlฤฑล kur politikalarฤฑnฤฑn sonucu 2021โde 60,6 milyar TLโye รงฤฑktฤฑ. Bunun 3,4 milyar TLโsi Toprak Mahsulleri Ofisi, 191 milyon TLโsi Et ve Sรผt Kurumu, 1,6 milyar TLโsi Tรผrkiye Kรถmรผr ฤฐลletmeleri, 24 milyon TLโsi Tรผrkiye Taล Kรถmรผrรผ Kurumu, 55,3 milyar TLโsi ise BOTAลโa verilen gรถrevlerden kaynaklandฤฑ. Bunun 23,8 milyar TLโsi yฤฑl iรงinde รถdendi, 38,6 milyar TLโsi bir sonraki yฤฑla devretti.
Eski BOTAล Gaz Alฤฑmฤฑ Daire Baลkanฤฑ Ali Arif Aktรผrk, BOTAลโฤฑn gรถrev zararฤฑnฤฑn kur krizi ile dev boyutlara ulaลmasฤฑnฤฑ ve iktidarฤฑn sรผbvansiyon politikasฤฑnฤฑ BirGรผnโe deฤerlendirdi: โโรzellikle 2021โin ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren yรผkselmeye baลlayan enerji ve gaz fiyatlarฤฑnฤฑ BOTAล รถzellikle konutlara yansฤฑtmamak iรงin sรผbvansiyon yoluna gitti, maliyetin altฤฑnda satฤฑลlar yapma kararฤฑ aldฤฑ. 2021โde dรผnyada bรผyรผyen ekonomik kriz ile artan gaz fiyatlarฤฑ 2022 baลฤฑndan itibaren Ukrayna krizi ile uรงtu. Aralฤฑk ayฤฑndaki kur krizi ile BOTAลโฤฑn maliyetleri daha da bรผyรผdรผ. Bunu da sรผbvanse ederek halka yansฤฑtmamaya รงalฤฑลtฤฑlar. Bรถylelikle BOTAลโฤฑn zararฤฑ patladฤฑ, kur krizi olmasaydฤฑ BOTAลโฤฑn zararฤฑ yarฤฑ yarฤฑya daha az olurdu. Sรผbvansiyon nedeniyle bรผtรงeye yansฤฑtฤฑlan yรผk รงok bรผyรผk, halka aktarฤฑldฤฑฤฤฑ iddia edilen bu tutar bรผtรงeden karลฤฑlandฤฑฤฤฑ iรงin zaten halkฤฑn. Bunun bir baลka boyutu daha var, sรผbvansiyon doฤru kesimlere yapฤฑlฤฑyor mu bilmiyoruz. Boฤazโda yalฤฑda 2 bin-3 bin metrekarelik yerlerde oturanlara da yapฤฑyoruz, Sultanbeyliโdeki Ayลe Teyzeโye de yapฤฑyoruz. ลubat ayฤฑndan itibaren yapฤฑlan bu doฤrudan destekler ลeffaf deฤil neye gรถre yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ bilmiyoruz. Yandaลa mฤฑ yapฤฑlฤฑyor, bilmiyoruz. Ayrฤฑca demir-รงelik gibi cam gibi enerji yoฤun sektรถrlerin sรผbvanse edilmesi gรผnahtฤฑr. Bu sektรถr ucuz enerji kullanarak รผrettiklerini yurtdฤฑลฤฑna satฤฑyor. Bu yolla รผlkeden yurtdฤฑลฤฑna sermaye transferi yapฤฑlฤฑyor.
Gรถrevย zararฤฑ Hazineโye
2021 yฤฑlฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yapฤฑlan bir yasa deฤiลikliฤi ile BOTAลโฤฑn 55 milyar liralฤฑk gรถrev zararฤฑ Hazineโye aktarฤฑldฤฑ. Karลฤฑlฤฑฤฤฑnda BOTAลโฤฑn Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑโna baฤlฤฑ gรผmrรผk mรผdรผrlรผklerine รถdemesi gereken ฤฐthalde Katma Deฤer Vergisi ve onun gecikme zamlarฤฑ toplamฤฑ olan 32 milyar 300 milyon lira silindi.
