Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI, martta 49,4โe gerileyerek son 10 ayda ilk kez eลik deฤer 50,0โฤฑn altฤฑnda kaydedildi. Ukraynaโdaki savaล mรผลteri talebini baskฤฑlayan unsurlardan biri olurken, fiyat artฤฑลlarฤฑ da alฤฑcฤฑlarฤฑ caydฤฑrarak รผretimi olumsuz etkiledi. Ukraynaโnฤฑn iลgali, ihracat talebindeki artฤฑลฤฑn da ivme kaybetmesine yol aรงtฤฑ. ฤฐstihdam artฤฑลฤฑ da yavaลlayarak 22 aydฤฑr sรผregelen geniลleme dรถneminin en dรผลรผk oranฤฑnda kaydedildi.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI mart ayฤฑ raporu da bazฤฑ imalat sanayi sektรถrlerinde zorlu faaliyet koลullarฤฑnฤฑn devam ettiฤini ve Ukraynaโdaki savaลฤฑn mevcut zorluklarฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. Sektรถrlerin bรผyรผk bรถlรผmรผnde รผretim ve yeni sipariลler yavaลladฤฑ, tedarik zinciri aksamalarฤฑ ve enflasyonist baskฤฑlar genel olarak yรผksek dรผzeyde kaldฤฑ. รretimde en belirgin yavaลlama metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde yaลanฤฑrken รผretimini artฤฑran iki sektรถr giyim ve deri รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ oldu.
Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Mart 2022 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Eลik deฤer olan 50,0โnin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, ลubat ayฤฑnda 50,4 olan manลet PMI martta 49,4โe geriledi. Bรถylece endeks son 10 ayda ilk kez eลik deฤer 50,0โฤฑn altฤฑnda kaydedildi.
Martta yavaลlama eฤilimi รผretimde dรถrt, yeni sipariลlerde ise altฤฑ aya ulaลtฤฑ. Her iki alt endekste de yavaลlamalar ลubat ayฤฑ ile kฤฑyaslandฤฑฤฤฑnda daha belirgin gerรงekleลti. Ukraynaโdaki savaล mรผลteri talebini baskฤฑlayan unsurlardan biri olurken, fiyat artฤฑลlarฤฑ da alฤฑcฤฑlarฤฑ caydฤฑrarak รผretimi olumsuz etkiledi. Toplam yeni sipariลlerdeki yavaลlamaya karลฤฑn, uluslararasฤฑ talepte gรถzlenen iyileลme yurt dฤฑลฤฑndan alฤฑnan yeni sipariลlerin artmaya devam etmesini saฤladฤฑ. Ancak Ukraynaโnฤฑn iลgali bu alanฤฑ da olumsuz etkiledi ve ihracat talebindeki artฤฑลฤฑn ivme kaybetmesine yol aรงtฤฑ. Martta istihdam artฤฑลฤฑ da yavaลlayarak 22 aydฤฑr sรผregelen geniลleme dรถneminin en dรผลรผk oranฤฑnda kaydedildi.
Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ve Ukraynaโdaki savaล, ham madde fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmesinde etkili oldu. Girdi maliyetleri enflasyonu son beล ayฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerilemekle birlikte yรผksek seviyelerini korudu. Ankete katฤฑlan bazฤฑ firmalar petrol fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลe dikkat รงekti.
รte yandan, girdi maliyetlerindeki artฤฑลฤฑn mรผลterilere yansฤฑtฤฑlmasฤฑna baฤlฤฑ olarak nihai รผrรผn fiyatlarฤฑ enflasyonu hฤฑzlandฤฑ ve anket geรงmiลinin en yรผksek dรผzeylerinden birinde kaydedildi.
Malzeme teminindeki zorluklar, Ukraynaโdaki savaล ve fiyat yรผkseliลlerine baฤlฤฑ olarak tedarikรงilerin teslimat sรผreleri artmaya devam etti. Ayrฤฑca tedarikรงi performansฤฑndaki bozulma son รผรง ayฤฑn en belirgin dรผzeyinde gerรงekleลti.
Yeni sipariลler ve รผretim gereksinimlerindeki dรผลรผลe baฤlฤฑ olarak firmalarฤฑn satฤฑn alma faaliyetleri Mayฤฑs 2020โden bu yana en hฤฑzlฤฑ dรผลรผลรผ sergiledi. Kapasite รผzerinde baskฤฑ olmamasฤฑ, imalatรงฤฑlarฤฑn birikmiล iลlerini yaklaลฤฑk bir yฤฑlฤฑn en yรผksek oranฤฑnda azaltmalarฤฑna imkan saฤladฤฑ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI anket verileri hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan S&P Global Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi:
โRusyaโnฤฑn Ukraynaโyฤฑ iลgali, Tรผrk imalatรงฤฑlarฤฑnฤฑn halihazฤฑrda karลฤฑ karลฤฑya olduklarฤฑ zorluklara yenilerini ekledi ve bu durum Mart ayฤฑnda sektรถrรผ รงeลitli yรถnlerden etkiledi. Zaten kฤฑrฤฑlgan seyretmekte olan talep savaลฤฑn yol aรงtฤฑฤฤฑ belirsizlik nedeniyle daha da zayฤฑflarken enflasyonist baskฤฑlar gรผรงlendi ve tedarik zincirlerindeki aksamalar daha belirgin hale geldi.โ
Ukraynaโdaki savaล, sektรถrlerin รงoฤunda zorluklarฤฑ artฤฑrdฤฑ
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI mart ayฤฑ raporu, bazฤฑ imalat sanayi sektรถrlerde zorlu faaliyet koลullarฤฑnฤฑn devam ettiฤini ve Ukraynaโdaki savaลฤฑn mevcut zorluklarฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. Sektรถrlerin bรผyรผk bรถlรผmรผnde รผretim ve yeni sipariลler yavaลlama kaydederken tedarik zinciri aksamalarฤฑ ve enflasyonist baskฤฑlar genel olarak yรผksek dรผzeyde kaldฤฑ.
Mart ayฤฑnda takip edilen 10 sektรถrรผn sekizinde รผretim ivme kaybederken en belirgin yavaลlama metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde gerรงekleลti. Yรผksek enflasyonist baskฤฑlarฤฑn etkisiyle yeni sipariลlerde de en sert ivme kaybฤฑ bu sektรถrde yaลandฤฑ. Yavaลlamanฤฑn daha gรถzle gรถrรผlรผr hale geldiฤi gฤฑda รผrรผnlerinde de Mayฤฑs 2020โden beri en keskin dรผลรผล gรถzlendi.
รretimini artฤฑran iki sektรถr giyim ve deri รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ oldu. Birikmiล iลlerdeki artฤฑลa baฤlฤฑ olarak kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑnda son yedi ayฤฑn ilk รผretim artฤฑลฤฑ gerรงekleลti. Mart ayฤฑnda yeni sipariลleri artan tek sektรถr, son รผรง aydฤฑr iyileลme eฤilimi gรถsteren kimyasal, plastik ve kauรงuk รผrรผnleri oldu. Kalan dokuz sektรถrรผn tรผmรผnde yeni sipariลler yavaลlarken รผรงรผnde yeni ihracat sipariลleri artฤฑล gรถsterdi.
ฤฐmalat sektรถrรผ aรงฤฑsฤฑndan olumlu geliลmelerin yoฤunlaลtฤฑฤฤฑ alan yine istihdam oldu ve on sektรถrรผn yedisinde รงalฤฑลan sayฤฑlarฤฑ arttฤฑ. En hฤฑzlฤฑ artฤฑล makine ve metal รผrรผnleri sektรถrรผnde gerรงekleลti. ฤฐstihdamฤฑnฤฑ azaltan รผรง sektรถr iรงerisinde en belirgin dรผลรผล tekstil sektรถrรผnde yaลandฤฑ. On sektรถrรผn tamamฤฑnda tedarikรงilerin teslimat sรผreleri arttฤฑ. Ancak tedarikรงi performansฤฑndaki bozulmanฤฑn boyutu sektรถrler arasฤฑnda belirgin farklฤฑlฤฑk gรถsterdi. Teslim sรผrelerindeki en yรผksek artฤฑล yine elektrikli ve elektronik รผrรผnler sektรถrรผnde yaลanฤฑrken en dรผลรผk oranlฤฑ artฤฑล ise tekstil sektรถrรผnde gerรงekleลti.
Elektrikli ve elektronik รผrรผnler, tedarik zincirlerinde yaลanan ciddi aksamalara baฤlฤฑ olarak girdi maliyetleri enflasyonunun en hฤฑzlฤฑ arttฤฑฤฤฑ sektรถr oldu. En dรผลรผk enflasyon ise son yedi ayฤฑn en zayฤฑf artฤฑลฤฑ ile tekstil sektรถrรผnde kaydedildi.
Tekstil รผrรผnleri aynฤฑ zamanda nihai รผrรผn fiyatlarฤฑ enflasyonunun da en dรผลรผk oranda gerรงekleลtiฤi sektรถr oldu. Satฤฑล fiyatlarฤฑndaki en keskin artฤฑล ise ana metal sektรถrรผnde รถlรงรผldรผ.
