Alaattin Aktaล “TรฤฐKโe aรงฤฑk รงaฤrฤฑ; gelin bu kuลkularฤฑ giderin!” baลlฤฑklฤฑ yazฤฑsฤฑndaย TรฤฐKโin enflasyon hesaplamasฤฑ konusunda ilk kez kesin ifadeler kullandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek gรถrรผลleri paylaลtฤฑ ve TรฤฐK’in konuya aรงฤฑklฤฑk getirmesini istedi.:ย
“TรFE hesaplamasฤฑnda dikkate alฤฑnan 400โรผn รผstรผndeki mal ve hizmetin fiyatฤฑnฤฑn her ay nasฤฑl deฤiลtiฤini tabii ki izleyemem. Ama kasฤฑm ayฤฑ iรงin bir kalem mala odaklandฤฑm ve onun fiyat deฤiลimini izledim.
Otomobilin fiyat deฤiลimini… Hani ekim ayฤฑnda fiyat derlenmediฤi iรงin hesaplamaya dahil edilemeyen otomobil vardฤฑ ya, onun!
Piyasayla az รงok ilgisi olan herkes biliyor ki otomobil fiyatlarฤฑ aldฤฑ baลฤฑnฤฑ gidiyor. Otomobil fiyatlarฤฑ bu kur artฤฑลฤฑnฤฑn bรผyรผk baskฤฑsฤฑyla birlikte marka ve tiplere gรถre yรผzde 30 ila 50 arasฤฑ arttฤฑ. Bazฤฑ markalarda yรผzde 50โyi aลan artฤฑลlar bile oldu.
Milyonlarca vatandaลฤฑn tรผketimi iรงinde otomobilin tabii ki hiรง รถnemi yok. Ama toplam TรFE iรงinde otomobil รงok รถnemli ve bu kalemde meydana gelen fiyat deฤiลimi genel TรFE oranฤฑnฤฑ รงok etkiliyor. Genel orandaki deฤiลim de tรผm vatandaลlarฤฑ ilgilendiriyor.
Zam oranฤฑ yรผzde 35 olarak alฤฑnsaydฤฑ…
รnce teknik bir detaya vurgu yapmak gerek.
TรฤฐK otomobil fiyatฤฑ derlerken sฤฑfฤฑr otomobilleri esas alฤฑyor. ฤฐkinci eldeki zamlarฤฑn endekse bir etkisi yok. Ayrฤฑca sฤฑfฤฑr otomobil satฤฑลฤฑ herhangi bir nedenle gerรงekleลmemiลse, yani zam kaฤฤฑt รผstรผnde kalmฤฑลsa bu da endekse bir etkide bulunmuyor.
Dolayฤฑsฤฑyla kasฤฑm ayฤฑndaki zamlarฤฑn endekse yansฤฑmasฤฑ iรงin iki temel ลart vardฤฑ. Bu zamlar sฤฑfฤฑr otomobillerde yapฤฑlmฤฑล olacak ve bu otomobillerde de satฤฑล gerรงekleลecek.
Kasฤฑmda sฤฑfฤฑr otomobillere zam geldi mi, geldi.
Kasฤฑmda sฤฑfฤฑr otomobil satฤฑldฤฑ mฤฑ, satฤฑldฤฑ.
Kimi marka ve tiplerde zam oranฤฑ รงok daha yรผksek olmakla birlikte ortalama zammฤฑn yรผzde 35 olduฤunu varsayalฤฑm.
TรFEโde benzinli otomobilin yรผzde 4,1322, dizel otomobilin yรผzde 3,0678 aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ var. Piyasada zam oranฤฑ yรผzde 30โun altฤฑna inmemiลken, hatta รงok daha yรผksek zamlar varken TรฤฐKโe gรถre zam benzinli otomobillerde yรผzde 6.4, dizel otomobillerde yรผzde 12.1 dรผzeyinde gerรงekleลti.
Bu zam oranlarฤฑ yukarฤฑdaki aฤฤฑrlฤฑklara uygulandฤฑฤฤฑnda benzinli otomobilden TรFEโye 0.26 puan, dizel otomobilden 0.37 puan yansฤฑma oldu. Yani otomobilin toplam etkisi 0.63 puanda kaldฤฑ.
Peki piyasadaki oranlar uygulansa nasฤฑl bir sonuรง รงฤฑkacaktฤฑ?
Yรผzde 35 zamma gรถre hesap yaptฤฑฤฤฑmฤฑzda TรFE’ye benzinliden 1.45 puanlฤฑk, dizelden 1.07 puanlฤฑk bir etki gelecekti. Bรถylece toplam etki 2.52 puan olacaktฤฑ.
Gerรงekte en az 2.52 puan olan etki var, TรฤฐKโe gรถre bu etki 0.63 puan. Aradaki fark 1.89 puan.
TรฤฐK kasฤฑm ayฤฑ TรFE artฤฑลฤฑnฤฑ yรผzde 3.51 aรงฤฑkladฤฑ deฤil mi… Ekleyin bu orana 1.89 puanฤฑ, eder yรผzde 5.40.
Her ne kadar bu kรถลede yazmadฤฑmsa da twitterda kasฤฑm ayฤฑ TรFE artฤฑลฤฑnฤฑ en az yรผzde 5-6 beklediฤimi belirtirken dayanaฤฤฑm otomobildeki bu zam gerรงeฤiydi. Ama TรฤฐK zam oranฤฑnฤฑ nasฤฑl olduฤu bilinmeyecek ลekilde รงok dรผลรผk hesaplayฤฑnca genel TรFE artฤฑลฤฑ da dรผลรผk รงฤฑktฤฑ.
Otomotiv Distribรผtรถrleri Derneฤiโnin (ODD) verilerine gรถre kasฤฑm ayฤฑnda 40 markanฤฑn 42 bin 982 otomobili satฤฑldฤฑ. Yani yรผzlerce รงeลidi olan, binlerce yerden fiyat alฤฑnan bir รผrรผnden sรถz etmiyoruz. 40 firma ve yaklaลฤฑk 43 bin satฤฑล.
ลimdi TรฤฐK’e dรผลen kasฤฑm ayฤฑnda hangi firmalarฤฑn araรงlarฤฑnฤฑ dikkate alarak fiyat derlediฤini aรงฤฑklamasฤฑ.
โลu marka, ลu tipโ diye aรงฤฑklama yapฤฑlsฤฑn, gรถrelim o aracฤฑn fiyatฤฑ kasฤฑmda ne kadar artmฤฑล.
Bunda ticari bir sฤฑr da yok. Araรง fiyatlarฤฑnฤฑn nereden nereye geldiฤi zaten belli. Kasฤฑm ayฤฑnda hangi marka araรงtan kaรง adet satฤฑldฤฑฤฤฑ da…
Dolayฤฑsฤฑyla TรฤฐK pekala hangi araรง fiyatฤฑnฤฑ esas aldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayabilir, kamuoyu da bir fiyat karลฤฑlaลtฤฑrmasฤฑ yapar.
Eฤer gerรงekte zam oranฤฑ TรฤฐKโin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ kadarsa kรถลem aรงฤฑk, รถzรผr dilemeye ve verilen bilgiyi aynen yazmaya hazฤฑrฤฑm.
Ama eฤer TรฤฐK bu konuda sessiz kalmayฤฑ tercih ederse peลin peลin sรถyleyeyim; sayฤฑlarla oynandฤฑฤฤฑnฤฑ kabul ediyor demektir.
Baลka รผrรผnlere de bakฤฑlabilir
Kasฤฑm ayฤฑnda รถzellikle kur artฤฑลฤฑndan kaynaklanan inanฤฑlmaz fiyat hareketleri oldu.
TรFEโde yer alan mal ve hizmetler sฤฑralandฤฑฤฤฑnda bu kur hareketine ve piyasada gรถzlenene รงok ters dรผลen bir dizi fiyat hareketi var. Ama konuyu daฤฤฑtmak istemiyorum. Bugรผnkรผ konumuz รถzellikle otomobil fiyatlarฤฑ, diฤer kalemlere daha sonra da deฤinmek mรผmkรผn.
