Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI, kasฤฑmda 52,0 deฤerini aldฤฑ ve imalatรงฤฑlarฤฑn faaliyet koลullarฤฑnฤฑn son altฤฑ aydฤฑr iyileลtiฤine iลaret etti. Faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลmede รผretimin yeniden bรผyรผmeye geรงmesi etkili olurken, istihdamdaki artฤฑลฤฑn devam etmesi de รผretimi destekledi.
10 sektรถrรผn tamamฤฑnda belirgin fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlendi
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI kasฤฑm verilerine gรถre, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ve tedarik zincirlerindeki aksamalar sonucu takip edilen 10 sektรถrรผn tamamฤฑnda belirgin fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlendi. Sektรถrlerin hemen hemen hepsinde girdi fiyatlarฤฑ daha hฤฑzlฤฑ artarken nihai รผrรผn satฤฑล fiyatlarฤฑ enflasyonu ise tรผm sektรถrlerde ivme kazandฤฑ. Hem รผretim hem de yeni sipariลler sektรถrlerin รงoฤunluฤunda yavaลlarken, raporun olumlu geliลmeleri yine istihdam tarafฤฑnda gerรงekleลti. On sektรถrรผn altฤฑsฤฑ personel sayฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ.
“Sektรถrde iyileลmeye iลaret eden anket sonuรงlarฤฑ”
Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Kasฤฑm 2021 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Eลik deฤer olan 50,0’nin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, ekimde 51,2 olarak รถlรงรผlen manลet PMI kasฤฑmda 52,0 deฤerini aldฤฑ ve imalatรงฤฑlarฤฑn faaliyet koลullarฤฑnฤฑn son altฤฑ aydฤฑr iyileลtiฤine iลaret etti. Ekimdeki yavaลlamanฤฑn ardฤฑndan kasฤฑmda รผretim hafif bir artฤฑล kaydetti. Faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลmede รผretimin yeniden bรผyรผmeye geรงmesi etkili oldu. ฤฐstihdamdaki artฤฑลฤฑn devam etmesi de รผretimi destekledi. Sektรถr son bir buรงuk yฤฑl boyunca kesintisiz bir ลekilde yeni istihdam yarattฤฑ.
รte yandan, yeni alฤฑnan ihracat sipariลlerinde devam eden bรผyรผmeye raฤmen toplam yeni sipariลlerde zayฤฑflฤฑk belirtileri arttฤฑ. Art arda ikinci ay yavaลlama kaydeden toplam yeni sipariลlerde dรผลรผล bildiren anket katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ bu durumu fiyat artฤฑลlarฤฑna, elektronik parรงa eksikliklerine ve otomotiv sektรถrรผnde yaลanan sorunlara baฤladฤฑ. Kasฤฑmda girdi maliyetlerinin kaydettiฤi sert artฤฑลa baฤlฤฑ olarak girdi fiyatlarฤฑ enflasyonu keskin bir ลekilde hฤฑzlanarak Eylรผl 2018’den beri en yรผksek dรผzeye รงฤฑktฤฑ. Anekdot temelli bilgiler, maliyetlerde gรถrรผlen artฤฑลฤฑn Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑna iลaret etti. Bunun sonucunda imalatรงฤฑ firmalar kendi satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑ 16,5 yฤฑllฤฑk anket geรงmiลinin en yรผksek oranฤฑnda artฤฑrdฤฑ. Bu arada, ham madde temininde sรผregelen gรผรงlรผkler ve nakliye konusunda yaลanan sorunlar nedeniyle tedarikรงilerin teslimat sรผreleri Nisan 2020’den beri en yรผksek oranda arttฤฑ. Firmalar, fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn ve tedarik zincirlerinde devam eden aksamalarฤฑn etkilerini azaltmak amacฤฑyla girdi alฤฑm ve stoklarฤฑnฤฑ geniลletmeye yรถnelik รงabalarฤฑnฤฑ yoฤunlaลtฤฑrdฤฑ. Bununla birlikte, yeni sipariลlerdeki yavaลlamaya baฤlฤฑ olarak sรถz konusu kalemlerde artฤฑลlar ivme kaybetti.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI anket verileri hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan IHS Markit Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Kasฤฑm ayฤฑnda Tรผrk imalat sektรถrรผnรผn genel olarak bรผyรผme bรถlgesinde kaldฤฑ. Buna raฤmen, kur artฤฑลฤฑnฤฑn zaten yรผksek seyreden ham madde fiyatlarฤฑnฤฑ daha da artฤฑrmasฤฑ nedeniyle firmalar maliyet baskฤฑsฤฑnฤฑ giderek daha fazla hissediyor. Bu durum fabrika รงฤฑkฤฑล fiyatlarฤฑnda anket geรงmiลinin en yรผksek oranlฤฑ artฤฑลฤฑna yol aรงarken yeni sipariลlerin yavaลlamasฤฑna da katkฤฑ yapmฤฑล durumda. Firmalar รผzerindeki bu baskฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki aylarda hafifleyebilmesi iรงin liranฤฑn istikrar kazanmasฤฑ รถnemli.”
Sektรถrlerin tamamฤฑnda fiyat artฤฑลฤฑ gรถzlendi
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI kasฤฑm verilerine gรถre, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ ve tedarik zincirlerindeki aksamalar sonucu Tรผrkiye Sektรถrel PMI raporunda takip edilen 10 sektรถrรผn tamamฤฑnda belirgin fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlendi. Sektรถrlerin hemen hemen hepsinde girdi fiyatlarฤฑ daha hฤฑzlฤฑ artarken nihai รผrรผn satฤฑล fiyatlarฤฑ enflasyonu ise tรผm sektรถrlerde ivme kazandฤฑ. Hem รผretim hem de yeni sipariลler sektรถrlerin รงoฤunluฤunda yavaลlarken, raporun olumlu geliลmeleri yine istihdam tarafฤฑnda gerรงekleลti.
Tรผm sektรถrlerde enflasyon ivme kazandฤฑ
Kasฤฑmda en yรผksek girdi maliyeti artฤฑลlarฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ iki sektรถr sฤฑrasฤฑyla tekstil รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ oldu. Maliyet enflasyonunda artฤฑล gerรงekleลmeyen tek sektรถr olan ana metal sanayiinde dahi girdi fiyatlarฤฑ sert ลekilde yรผkseldi. Girdi maliyetlerindeki yรผkseliลin mรผลterilere yansฤฑtฤฑlmasฤฑ satฤฑล fiyatlarฤฑnda da hฤฑzlฤฑ artฤฑลlara yol aรงtฤฑ ve tรผm sektรถrlerde enflasyon ivme kazandฤฑ. Satฤฑล fiyatlardaki en hฤฑzlฤฑ artฤฑล makine ve metal รผrรผnleri sektรถrรผnde gerรงekleลti. Fiyat baskฤฑlarฤฑndaki gรผรงlenme, dรถviz kurlarฤฑndaki artฤฑล ve arz kฤฑsฤฑtlarฤฑndan kaynaklandฤฑ. Arz yรถnlรผ sฤฑkฤฑntฤฑlar, tedarikรงilerin girdi teslimatlarฤฑndaki gecikmelerin artmasฤฑ ile daha da belirgin hale geldi. En uzun gecikmeler, รถzellikle elektronik parรงalarda yaลanan kรผresel darboฤazdan etkilenen elektrikli ve elektronik รผrรผnler sektรถrรผnde yaลandฤฑ. Tรผm bu zorluklar kasฤฑm ayฤฑnda talep koลullarฤฑnฤฑ olumsuz etkiledi. Yeni sipariลler giyim ve deri รผrรผnleri ile aฤaรง ve kaฤฤฑt รผrรผnleri olmak รผzere sadece iki sektรถrde artฤฑล gรถsterdi. Yeni sipariลlerdeki en belirgin yavaลlama kimyasal, plastik ve kauรงuk รผrรผnler grubunda kaydedildi ve bรถylece sektรถrรผn altฤฑ aylฤฑk geniลleme sรผreci sona erdi. Daha olumlu bir tablonun gรถzlendiฤi yeni ihracat sipariลleri, sektรถrlerin yarฤฑsฤฑnda artฤฑล gรถsterdi. Yeni sipariลlere benzer ลekilde รผretim de sektรถrlerin รงoฤunluฤunda yavaลladฤฑ. En keskin dรผลรผล ana metal sanayi sektรถrรผnde gerรงekleลti. Yeni sipariลlerin bรผyรผme kaydettiฤi iki sektรถrรผn yanฤฑ sฤฑra tekstil ve gฤฑda รผrรผnlerinde de รผretim artฤฑลฤฑ gรถzlendi.
Kasฤฑm ayฤฑnda en olumlu tablo yine iลgรผcรผ piyasasฤฑnda ortaya รงฤฑktฤฑ. Takip edilen on sektรถrรผn altฤฑsฤฑ personel sayฤฑlarฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ. ฤฐstihdam hacminde en hฤฑzlฤฑ geniลleme kimyasal, plastik ve kauรงuk sektรถrรผnde kaydedildi. ฤฐลgรผcรผ sayฤฑlarฤฑnฤฑ azaltan sektรถrlerde dรผลรผลler genellikle ฤฑlฤฑmlฤฑ seyretti. Bu geliลmenin istisnasฤฑ olan elektrikli ve elektronik รผrรผnler sektรถrรผnde istihdam kaybฤฑ belirgin gerรงekleลti.
