ABD’nin sekiz รผlkeyi ฤฐran yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan muaf tutmaya son vermeye hazฤฑrlanmasฤฑ, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn 2019 zirvesine รงฤฑkmasฤฑna neden oldu.
Ham petrolรผn varil fiyatฤฑ yรผzde 3,3 yรผkselerek 74 dolar oldu. Bรถylece petrol fiyatlarฤฑ Kasฤฑm 2018’den beri en yรผksek seviyesine รงฤฑktฤฑ.
Bugรผn ABD Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mike Pompeo’nun aralarฤฑnda Tรผrkiye’nin de olduฤu sekiz รผlkenin ฤฐran yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan artฤฑk muaf tutulmayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ bekleniyor.
Bu iddiayฤฑ dile getiren kiลi Washington Post gazetesinin kรถลe yazarlarฤฑndan Josh Rogin oldu.
Rogin’in yazฤฑsฤฑnda ABD Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mike Pompeo’nun bugรผn, 2 Mayฤฑs’tan itibaren 8 รผlkenin (รin, Hindistan, Japonya, Gรผney Kore, Tayvan, Tรผrkiye, ฤฐtalya ve Yunanistan) ฤฐran’a yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlardan muaf tutulmasฤฑna son verileceฤini aรงฤฑklayacaฤฤฑ belirtildi.
Haber daha sonra Reuters ve Associated Press haber ajanslarฤฑ tarafฤฑndan da teyit edildi.
Haberin ardฤฑndan petrol fiyatlarฤฑ yeni haftaya yรผkseliลle baลladฤฑ.
ABD tipi ham petrolรผn (WTI) varil fiyatฤฑ, yรผzde 2,9 artฤฑลla 65,87 dolar oldu. Bu da 31 Ekim’den beri en yรผksek seviye.
Reuters haber ajansฤฑna konuลan, petrol piyasalarฤฑna dair raporlar hazฤฑrlayan Petromatrix ลirketinden analist Olivier Jakob, “Bu kรผresel arza daha fazla oranda belirsizlik getiriyor. Piyasalar aรงฤฑsฤฑndan fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ destekleyecek tรผrde bir sรผrpriz” dedi.
Petrol arzฤฑnda kesinti
Ekim 2018’de ABD’nin ฤฐran’a yรถnelik olarak devreye koyduฤu ikinci yaptฤฑrฤฑm paketinden sekiz รผlkenin muaf tutulduฤu aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑ.
Bu 8 รผlkeye ฤฐran’dan gerรงekleลtirdikleri petrol alฤฑmฤฑnda geรงici olarak muafiyet verilmiลti.
ABD’nin, ฤฐran’ฤฑn P5+1 รผlkeleri olarak bilinen Birleลmiล Milletler Gรผvenlik Konseyi’nin daimi รผyeleri ABD, Rusya, รin, Fransa ve ฤฐngiltere’ye ek olarak Almanya ile imzaladฤฑฤฤฑ nรผkleer anlaลmadan รงekilmesi, anlaลmanฤฑn geleceฤini belirsizliฤe atmฤฑลtฤฑ.
รzellikle ABD’nin ฤฐran’a yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ yeniden devreye sokmasฤฑ, ฤฐran’dan petrol alan รผlkelerin akฤฑbetinin ne olacaฤฤฑna yรถnelik de ลรผphe uyandฤฑrฤฑyor.
Halihazฤฑrda Venezuela, Libya ve Nijerya’nฤฑn petrol arzฤฑnda sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn yaลanmasฤฑ, ฤฐran’ฤฑn petrolรผnรผ satamamasฤฑyla kรผresel arzda daha bรผyรผk รงapta kesintilerin yaลanmasฤฑna neden olabilir.
Petrol arzฤฑnda bu รผlkelerde yaลanan gerileme, ham petrolรผn varil fiyatฤฑnฤฑn 70 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkmasฤฑna yol aรงmฤฑลtฤฑ.
ABD’nin sekiz รผlkeyi yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan muaf tutacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ ise Ekim ayฤฑnda petrol fiyatฤฑnฤฑn 86 dolara รงฤฑkarak dรถrt yฤฑlฤฑn zirvesini gรถrmesini saฤlamฤฑลtฤฑ.
ABD’nin ฤฐran’a yeniden yaptฤฑrฤฑm uygulamasฤฑnda, bรถlgedeki rolรผnรผ zayฤฑflatmak iรงin ekonomik bir baskฤฑ uygulama amacฤฑ var.
Hangi รผlke ne kadar petrol ithal ediyor?
ABD’nin ฤฐran yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan muaf tuttuฤu sekiz รผlkenin ฤฐran’dan gerรงekleลtirdiฤi petrol ithalatฤฑnฤฑn boyutu ลu ลekilde:
รin: Gรผnlรผk 360 bin varil
Hindistan: Gรผnlรผk 300 bin varil
Gรผney Kore: Gรผnlรผk 200 bin yoฤun, รงok hafif petrol
Japonya: Ne kadar izin verildiฤi bilinmiyor, ancak nakliye verilerine gรถre Mart ayฤฑnda gรผnlรผk 108 bin varil yรผkleme yapฤฑldฤฑ
Tรผrkiye: Gรผnlรผk 60 bin
Tayvan: Bilinmiyor, daha รถnce รผlkenin rafinerileri ฤฐran’dan daha fazla petrol almayฤฑ dรผลรผnmediklerini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ
OPEC ne karar verir?
Bloomberg haber ajansฤฑna gรถre ABD’nin aynฤฑ zamanda Suudi Arabistan ve Birleลik Arap Emirlikleri’nin ฤฐran petrol arzฤฑnฤฑn kesilmesi tehlikesine yรถnelik olarak รผretimlerini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ da bekleniyor.
Ancak son olarak Petrol ฤฐhraรง Eden รlkeler รrgรผtรผ (OPEC) petrol arzฤฑnda kesintiye gitme kararฤฑ almฤฑลtฤฑ.
Rusya da OPEC รผyesi olmadฤฑฤฤฑ halde bu karara taraf olan รผlkeler arasฤฑnda. Rusya, daha sonra yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalarda kesintinin devam etmemesine karar verilebileceฤini belirtmiลti.
ABD’nin bรถyle bir durum olacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ, OPEC รผyeleri arasฤฑnda bir anlaลmazlฤฑฤฤฑn ortaya รงฤฑkmasฤฑna yol aรงabilir.
Bir sonraki OPEC toplantฤฑsฤฑ Haziran ayฤฑnda olacak.
Bundan sonra petrol fiyatlarฤฑnฤฑn ne yรถne gideceฤine de Suudi Arabistan’ฤฑn petrol arzฤฑ miktarฤฑnda nasฤฑl bir politikaya izleyeceฤi belirleyecek. Asya ekonomilerini vurabilir
Bu รผlkeler, ฤฐran’dan petrol almaya devam etmeleri halinde ABD’nin finansal sisteminden dฤฑลlanma tehlikesiyle karลฤฑ karลฤฑya gelecek.
ฤฐran’dan petrol alฤฑmฤฑnฤฑ kesmeleri ve petrol fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmeye devam etmesi durumunda en รงok Asya รผlkeleri, Gรผney Kore, รin ve Japonya’nฤฑn etkilenmesi bekleniyor.
Petrol fiyatlarฤฑ yรผkselirse ekonomileri petrol ithalatฤฑna dayalฤฑ bu รผlkelerin bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ bรผyรผyebilir ve enflasyon yรผkselebilir.
ABD’den kaya petrolรผ satฤฑn almak da baลvurulabilecek รงareler arasฤฑnda. Gรผney Kore, ABD’den petrol alan รผlkeler arasฤฑnda.
Ancak ABD tipi petrolรผn kimi kimyasal รถzellikleri ve buradan petrol alฤฑmฤฑnฤฑn lojistik aรงฤฑdan daha pahalฤฑ olmasฤฑ, bu ihtimali de รงok zora sokuyor.
