Bilindiฤi รผzere bankacฤฑlฤฑk esas olarak gรผven ve gizlilik รผzerine kurulu bir mรผessesedir. Siz gรผven duyduฤunuz iรงin paranฤฑzฤฑ bankaya emanet edersiniz (mevduat hesabฤฑ aรงarsฤฑnฤฑz) ya da ihtiyaรง duyduฤunuz krediyi sรผrekli olduฤuna inandฤฑฤฤฑnฤฑz bankacฤฑlฤฑk sisteminden temin edersiniz. Bu รงift yรถnlรผ iliลkinin sรผresi uzadฤฑkรงa bankacฤฑlฤฑk sisteminde sizin parasal faaliyetlerinize iliลkin kiลisel (bireysel ya da kurumsal) tercihlerinize ait bilgiler oluลmakta ve depolanmaktadฤฑr.
Bu veriler รถnemli mi?
Sadece ลahsi verinizin kฤฑymeti elbette sฤฑnฤฑrlฤฑdฤฑr. Ancak bir รผlkedeki bรผtรผn bireysel ve kurumsal kiลilerin finansal tercihlerine iliลkin veri elbette รงok bรผyรผk bir รถnem taลฤฑmaktadฤฑr. Dรผnya รถlรงeฤinde ise bunun รถnemi daha da artmaktadฤฑr.
Bu veriler klasik bankacฤฑlฤฑk sisteminde bankalar tarafฤฑndan muhafaza edilmekte ve hiรงbir otorite ile paylaลฤฑlmamaktadฤฑr. Bu veriler belli ลartlarda sadece yetkili kuruluลlara (gรถzetim ve denetim otoritesi) ve mahkeme kararฤฑna binaen bilirkiลilere verilebilmektedir. Ki bu kiลiler de bu verileri korumak ve kimseyle paylaลmamak zorundadฤฑrlar. โBankacฤฑlฤฑk Sฤฑrrฤฑโ olarak tanฤฑmlanan bu kavram bankalarฤฑn gรผven kuruluลu olma รถzelliklerini gรผรงlendirmektedir.
Aรงฤฑk Bankacฤฑlฤฑk (Open Banking) ile bu verilerin yetkilendirilmiล teknoloji firmalarฤฑnฤฑn (FinTech) eriลimine aรงฤฑlmasฤฑ hedeflenmektedir.
Bununla saฤlanmaya รงalฤฑลฤฑlan nedir?
Veri paylaลฤฑmฤฑ ile bireysel bankacฤฑlฤฑk mรผลterilerine (tรผketicilere) finansal kararlarฤฑnda yardฤฑmcฤฑ olunmasฤฑ amaรงlanmaktadฤฑr. Yani en yรผksek getirili mevduat hesabฤฑ, en dรผลรผk maliyetli kredi, en uygun vade vs. konularฤฑnda tรผketicilerin doฤru tercihte bulunmalarฤฑ saฤlanacak ve bรถylece bireysel bazda finansal kararlarฤฑn faydasฤฑnฤฑn bireyler iรงin maksimize edilmesi saฤlanacaktฤฑr. Teknoloji firmalarฤฑ bu tavsiyeleri รงok dรผลรผk bir รผcretle, hatta bedava verebilecektir.
Eฤer bir รผlkede bireyler (hane halkฤฑ) finansal kararlarฤฑnฤฑ doฤru alฤฑrlarsa mali bรผnyelerinin saฤlam bir yapฤฑya kavuลmasฤฑ da kuvvetle muhtemel olacaktฤฑr. Hane halkฤฑ saฤlam mali yapฤฑya sahip olduฤunda รผlkenin de mali bรผnyesinin (kฤฑsmen de olsa) saฤlam bir yapฤฑya ulaลmasฤฑ daha kolay olacaktฤฑr. Bu konuda daha pek รงok olumlu hususa deฤinmek mรผmkรผndรผr. O zaman ne bekliyoruz?
Avrupa Birliฤi, Birleลik Krallฤฑk ve daha pek รงok รผlkede bu konuya iliลkin dรผzenlemeler hazฤฑrlanarak yetkilendirilmiล kuruluลlar da belirlenmeye baลlanmฤฑล, hatta belirlenmiลtir. Muhtemeldir ki bu teknoloji รงaฤฤฑnda yakฤฑn zamanda bรผtรผn รผlkelere yayฤฑlacaktฤฑr. Tรผrkiyeโde de bu durum en azฤฑndan tartฤฑลฤฑlmaya baลlanmฤฑลtฤฑr.
Buraya kadar Aรงฤฑk Bankacฤฑlฤฑฤฤฑ izaha ve yararlarฤฑnฤฑ anlatmaya รงalฤฑลtฤฑm. Pekiyi sahip olduฤu verileri paylaลฤฑma aรงan bankalar kazanรง saฤlayacak mฤฑ? FinTech firmalarฤฑ bu verileri baลkalarฤฑyla paylaลacak mฤฑ? Ya da bu verileri baลka amaรงlarla kullanacaklar mฤฑ? Bu alanlarda ortaya รงฤฑkan sorular henรผz cevaplanmฤฑล deฤil.
รte yandan yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz bu teknoloji รงaฤฤฑnda hemen hemen her bireyin sosyal medya hesaplarฤฑ bulunmaktadฤฑr. Bu sosyal medya hesaplarฤฑyla bireyin farklฤฑ bir yรถnรผne iliลkin veriler depolanmaktadฤฑr. Mesela Facebook ile iliลkin durumu hakkฤฑnda, Instagram ile yaลam tarzฤฑ hakkฤฑnda, Twitter ile siyasi eฤilimle ilgili bilgi, LinkedIn ile de kariyer durumuyla ilgili veriler toplanarak yeri geldiฤinde kullanฤฑlmaktadฤฑr. Cambridge Analytica vakasฤฑ bununla ilgili en iyi รถrnek olarak akla gelmektedir.
Pekiyi bireyler hakkฤฑnda toplanan bu verilere baktฤฑฤฤฑmฤฑzda eksik veri olarak geride ne kalmฤฑลtฤฑr? Bildiniz! Finansal durum ve finansal tercihlere iliลkin bilgi eksik. Bu bilgi de Aรงฤฑk Bankacฤฑlฤฑk ile toplandฤฑฤฤฑnda eksik parรงa da tamamlanmฤฑล olacaktฤฑr.
Pekiyi bรผtรผn bu veriler bir firmanฤฑn elinde toplandฤฑฤฤฑnda ne olacak? ฤฐลte buna verilecek cevap kolay deฤil. Ancak her tรผrlรผ verinize sahip bu teknoloji firmalarฤฑ bu durumda beyninizi ele geรงirmiล (beyninizi hack etmiล) olmayacak mฤฑ?
Bu konunun รงok iyi araลtฤฑrฤฑlmasฤฑ ve incelenmesi lazฤฑm. Ondan sonra Aรงฤฑk Bankacฤฑlฤฑkโa Tรผrkiyeโde ya da herhangi bir รผlkede izin verilip verilmemesine iliลkin karar alฤฑnmalฤฑdฤฑr.
