Dรผnyaโda yaลanan ekonomik kriz ve koronavirรผs salgฤฑnฤฑ dolarฤฑn diฤer para birimlerine karลฤฑ deฤer kazanmasฤฑna neden oldu. Amerika Birleลik Devletleri (ABD) bunu ister mi? Elbette hayฤฑr. รรผnkรผ aลฤฑrฤฑ deฤerli ABD dolarฤฑ ABDโnin ihracatฤฑnฤฑ olumsuz etkilerken ithalatฤฑnฤฑ ise teลvik edecektir. Yaลanan kur ve ticaret savaลlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ABD bunu istemez.
Bu nedenlerle ABD Japonya, Avrupa Birliฤi baลta olmak รผzere รงok sayฤฑda รผlke ile Mart 2020โde SWAP limitleri oluลturdu. Bu limitlerle ilgili รผlkeler ABDโden (FEDโden) geรงici olarak dolar borรงlanma olanaฤฤฑnฤฑ geniลlettiler birkaรง รผlke de bu olanaฤa yeni kavuลtu. Bu รผlkeler ABD dolarฤฑ borรงlanฤฑrken karลฤฑlฤฑฤฤฑnda kendi yerel paralarฤฑnฤฑ FEDโe verecekler. Tabii ki karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak da birbirlerine faiz รถdeyecekler. ABD dolarฤฑ borรงlanan รผlke ABDโye dolar iรงin faiz รถderken ABD o รผlkenin para biriminin faizini o รผlkeye รถdeyecektir. Tabii burada amaรง swap iลleminden kar etmek deฤil, amaรง ABD dolarฤฑnฤฑn swap anlaลmasฤฑ yapฤฑlan รผlkenin para birimi karลฤฑsฤฑnda dengede kalmasฤฑdฤฑr.
ABD Tรผrkiyeโyi Mart 2020โde aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ SWAP Paketine dahil etmedi. Bunun sebepleri ne olabilir?
รncelikle ABD ile Tรผrkiye arasฤฑndaki ticarete bakmamฤฑz lazฤฑm. Tรผrkiye ABD iรงin รถnemli bir ticaret ortaฤฤฑ mฤฑ? ABDโnin Tรผrkiye ile ticaret hacmi (ihracat+ithalat) 20 milyar USD. ABDโnin toplam ticaret hacmi olan 4 trilyon dolar iรงerisinde sadece %0,5 yani binde beล. Yani ABD iรงin bunun pek bir รถnemi yok. SWAP paketine dahil olan AB ve Japonya iรงin ise bu oranlar sฤฑrasฤฑyla %32,5 ve %7,5 seviyesinde. Yani Tรผrkiyeโnin dฤฑล ticaret anlamฤฑnda ABD iรงin pek bir รถnemi yok.
Brezilya, Meksika, Danimarka ve ฤฐsveรง ABD tarafฤฑndan SWAP Paketine yeni eklenen รผlkeler. Brezilya iรงin bu oran % 2,6 iken Meksika iรงin ise bu oran %17 dรผzeyinde. Bu iki รผlkeden biri olan Meksika ABDโnin komลusu, Brezilya ise รงok bรผyรผk doฤal kaynaklara sahip. Yani ABDโnin menfaatleri sรถz konusu.
Danimarka ve ฤฐsveรง iรงin ise bu oranlar sฤฑrasฤฑyla %0,3 yani binde 3 ve %0,4 yani binde dรถrt olarak gรถrรผlmektedir. O zaman neden bunlarla SWAP var da Tรผrkiye ile neden yok? รรผnkรผ bu iki รผlke AB รผyesi olmakla beraber EUROZONE bรถlgesine dahil olmayan รผlkeler olduklarฤฑ iรงin aslฤฑnda AB olarak dรผลรผnรผlmesi lazฤฑm.
Peki, ABD siyaseten Tรผrkiyeโyi dฤฑลlamฤฑล olabilir mi? Kurumsallaลmฤฑล bir รผlke olarak ABD Tรผrkiyeโyi siyaseten dฤฑลlamaz. Ekonomik aรงฤฑdan Tรผrkiyeโyi kendisi iรงin รถnemsiz bulduฤu iรงin SWAP olanaฤฤฑ vermemiล olmasฤฑ kuvvetle muhtemeldir. Menfaati olduฤunu dรผลรผndรผฤรผ anda Tรผrkiyeโyi SWAP Paketine dahil eder.
