Dรผnya Bankasฤฑ, kรผresel finansal koลullarฤฑn sรผratle sฤฑkฤฑlaลmasฤฑ ve uluslararasฤฑ finansฤฑn kฤฑt hale gelmesi durumunda, aฤฤฑr borcu bulunan geliลmekte olan ekonomilerin aniden sermaye akฤฑลฤฑnฤฑn durmasฤฑ riskine maruz kalabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn resmi internet sitesinde yayฤฑmlanan “Finansal Piyasalar Gรถrรผnรผmรผ-ลubat 2014” isimli raporunda, finansal piyasalarฤฑn รถnemli bir geรงiล sรผrecinden geรงtiฤi belirtilerek, geliลmiล ekonomilerde meydana gelen gรผรงlรผ bรผyรผmelerle bu รผlkelerde alฤฑnan ekstra รถnlemlere son verildiฤi kaydedildi.
Raporda, para birimi ve iรง enflasyon baskฤฑlarฤฑndan dolayฤฑ bazฤฑ geliลmekte olan รผlkelerin para politikasฤฑnda daralmaya gittiฤi anฤฑmsatฤฑlฤฑrken, Tรผrkiye’de รถzellikle politika faizinin sert bir ลekilde artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑna deฤinildi.
Geรงen yฤฑlฤฑn ilkbahar ve yaz aylarฤฑnda, ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) parasal geniลleme politikasฤฑna karลฤฑ finansal piyasalarฤฑn tepki verdiฤi vurgulanan raporda, bunun aksine Fed’in 18 Aralฤฑk’ta tahvil alฤฑmlarฤฑnฤฑn azaltฤฑmฤฑna gitmesine piyasalarฤฑn tepki vermediฤi aktarฤฑldฤฑ.
Raporda, Arjantin’in ocak ayฤฑnda Peso’da yรผzde 16 oranฤฑnda devalรผasyona gitmesi ve รin’deki yavaล bรผyรผme endiลeleriyle kฤฑล aylarฤฑndaki sakin dรถnemin sona erdiฤine iลaret edilerek, ลรถyle denildi:
“Bunun ardฤฑndan, kรผresel รถzsermaye piyasalarฤฑ keskin bir ลekilde dรผลรผล gรถsterdi. 2013 yฤฑlฤฑ boyunca geliลmiล รผlkelerde normalleลmeye dair belirtiler yoฤun oldu. ABD, Japonya ve Avro bรถlgesindeki bรผyรผme tahminlerinin artmasฤฑyla geliลmiล ve geliลmekte olan รผlkeler arasฤฑndaki bรผyรผmeye yรถnelik tahminlerdeki farklฤฑlฤฑklar da azaldฤฑ. Fed’in mayฤฑs ayฤฑnda parasal geniลlemeyi azaltamasฤฑyla birlikte, geliลmekte olan รผlkelere sermaye giriลi yรผzde 45 oranฤฑnda azaldฤฑ. Brezilya, Hindistan, Endonezya, Malezya, Tรผrkiye ve Gรผney Afrika iรง ve dฤฑล dengesizlikler yaลadฤฑ. Peru ve Meksika ise tam tersi olarak fazla kฤฑrฤฑlganlฤฑk yaลamadฤฑ.”
Raporda, geliลmekte olan รผlkelere gerรงekleลen sermaye akฤฑลฤฑnฤฑn eylรผl ayฤฑnda dengelendiฤi dile getirilirken, sermaye akฤฑลฤฑnฤฑn bu รผlkelerde 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn 4. รงeyreฤinde gรผรง kazandฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ.
“Politik istikrarsฤฑzlฤฑk geliลmekte olan รผlkeler iรงin รถnemli bir risk”
Dรผnya Bankasฤฑ raporunda, 2014 yฤฑlฤฑnda kรผresel piyasalarda normalleลme sรผreci yaลanฤฑrken, geliลmekte olan piyasalara gelen sermaye akฤฑลlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑ yรถnlรผ risklerle karลฤฑ karลฤฑya olduฤu aktarฤฑlarak, ลu ifadelere yer verildi:
“2014 yฤฑlฤฑnda geliลmekte olan piyasalara yapฤฑlacak olan sermaye akฤฑลฤฑnฤฑn, 1 trilyon 65 milyar dolara gerileyeceฤi รถngรถrรผlรผyor. Ayrฤฑca, dฤฑล borรง ve banka kredi akฤฑลlarฤฑnฤฑn da geliลmekte olan piyasalarda etkilenmesi bekleniyor. Hindistan ve รin’de ise portfรถylerdeki รถzsermaye akฤฑลฤฑnฤฑn artmasฤฑ bekleniyor. Ancak kรผresel piyasalarda devam eden normalleลme sรผrecinden dolayฤฑ geliลmekte olan piyasalara gerรงekleลecek olan portfรถy akฤฑลฤฑ olumsuz etkilenecek. Bu etki bรถlgelere gรถre ise deฤiลecek. Kรผresel finansal koลullar sรผratle sฤฑkฤฑlaลฤฑr ve uluslararasฤฑ finans kฤฑt hale gelirse, aฤฤฑr borcu bulunan geliลmekte olan ekonomiler aniden sermaye akฤฑลฤฑnฤฑn durmasฤฑ riskine maruz kalabilir. Geliลmekte olan รผlkeler, 2014 yฤฑlฤฑnda kฤฑsa ve uzun dรถnem borรงlarฤฑnฤฑ geri รถdeme yรผkรผmlรผlรผฤรผnรผ karลฤฑlamak iรงin 1,4 trilyon dolara ihtiyaรง duyuyor.”
รzel sektรถr dฤฑล borรง seviyesinin geliลen Avrupa’da yรผksek olduฤu vurgulanan raporda, dฤฑล finansman koลullarฤฑndaki deฤiลiklik ile para birimi uyumsuzluฤu risklerine karลฤฑ artan hassasiyete iลaret edildi.
Buna ek olarak birรงok ekonomide รถnceki krizden kalan yรผksek seviyeli takipteki alacaklar nedeniyle bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn zayฤฑf kalmayฤฑ sรผrdรผrdรผฤรผ dile getirilen raporda, “Daha genel olarak, dรผลรผk faiz koลullarฤฑ altฤฑnda รถzel sektรถr kredileri รงok hฤฑzlฤฑ bir ลekilde yรผkselen รผlkeler, artan takipteki kredilerin bazฤฑ aลฤฑrฤฑ durumlarda bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ istikrarฤฑnฤฑ tehdit edebileceฤi riskiyle, kรผresel faiz oranlarฤฑndaki yรผkselmeye savunmasฤฑz olabilir” denildi.
Raporda, baลlฤฑca geliลmekte olan รผlkelerde yapฤฑlacak olan seรงimlerin eklediฤi belirsizliฤe de deฤinilen raporda, politik istikrarsฤฑzlฤฑฤฤฑn geliลmekte olan รผlkeler iรงin รถnemli bir risk olduฤu aktarฤฑldฤฑ.
ABD tahvil faizlerindeki yรผkseliล, รถnemli portfรถy ayarlamasฤฑnฤฑ tetikledi
Raporda, Fed kararlarฤฑnฤฑn finansal piyasalar รผzerindeki etkisine deฤinilerek, ลunlar anฤฑmsatฤฑldฤฑ:
“ABD’nin parasal teลvikten รงekilmesinin olasฤฑ beklentileri, ABD 10 yฤฑllฤฑk tahvil faizlerini 130 baz puandan fazla yรผkseltti. ABD tahvil faizlerindeki yรผkseliล, รถnemli portfรถy ayarlamasฤฑnฤฑ tetikledi. Geliลen รผlkelerdeki tahvil faizleri mayฤฑs baลฤฑ ve aฤustos sonu arasฤฑnda 80 baz puanlฤฑk yรผkseliลle baลlayarak, 210 baz puana yakฤฑn yรผkseldi. Kriz sonrasฤฑ dรถnemde ABD tahvil faizleri oldukรงa dรผลรผk bir oranda yรผkselirken, geliลen รผlkelerde sermaye akฤฑลlarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnda gรถrรผlen รงฤฑkฤฑลlar ABD’de faizlerin yรผkselmesini saฤladฤฑ. 2009’dan beri kรผresel sabit gelirli hisselerde geliลen รผlkelerin tahvil piyasalarฤฑnฤฑn paylaลฤฑlmasฤฑ 2013’รผn ilk yarฤฑsฤฑnฤฑ kapsayan dรถnemde, son 10 yฤฑldaki yรผzde 7 seviyelerinden yรผkselerek yรผzde 10 seviyelerinden fazla yukarฤฑ รงฤฑktฤฑ ve son 20 yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ.
ABD bรผtรงe gรถrรผลmelerindeki pozitif gรถrรผลmeler ve hedef enflasyonu altฤฑnda, son aylarda iลgรผcรผ piyasasฤฑ verileri ve gรผรงlรผ ABD ekonomisinin sรผrmesi nedeniyle Fed geรงen yฤฑl aralฤฑk ayฤฑnda varlฤฑk alฤฑm programฤฑnda azaltฤฑma baลlama kararฤฑ aldฤฑ. Aralฤฑk aรงฤฑklamasฤฑyla birlikte, 2015 ortasฤฑndan รถnce Fed’in gerรงekleลmesini beklediฤi yรผzde 6,5 hedef olarak belirlenen iลsizlik oranฤฑna gerilemeden รถnce Fed, politika faiz oranฤฑnฤฑ sฤฑfฤฑra yakฤฑn seviyede tutma kararฤฑnฤฑ da korudu.”
