Konsensus Araลtฤฑrma ลirketi mรผdรผrรผ Murat Sarฤฑ, AK Parti’nin oyunun yerel seรงimlerde yรผzde 40’ฤฑn altฤฑna dรผลebileceฤini ifade ederken “Beklentiler karลฤฑlanmazsa yerel seรงimlerde iktidar, sรผkut-u hayale uฤrayabilir” dedi. Sarฤฑ, OHAL’in kalkmamasฤฑ durumunda Erdoฤan’ฤฑn kaybedeceฤini de sรถyledi ve “Erdoฤan kaybedeceฤi hiรงbir ลey yapmaz” yorumunu yaptฤฑ.
Anayasa deฤiลiklik referandumunda en iyi tahmin yapan araลtฤฑrma ลirketlerinden birisi olan Konsensus ลirketinin mรผdรผrรผ Sarฤฑ, Diken’den Minez Bayรผlgen’e konuลtu. Diken’in sorularฤฑ ve Sarฤฑ’nฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ ลรถyle:
Ocak ayฤฑndaki araลtฤฑrmanฤฑza gรถre halkฤฑn yรผzde 47โsi Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn รผlkeyi iyi yรถnettiฤini dรผลรผnรผyor, yรผzde 16โsฤฑnฤฑn yanฤฑtฤฑysa โidare ederโ ลeklinde. 15 Temmuzโdaki darbe giriลiminden sonra yapฤฑlan anketlerde โidare ederโ ve bir โfikrim yokโ diyenlerin sayฤฑsฤฑnda bir artฤฑล var mฤฑ?
Hayฤฑr, yok. โฤฐdare ederโ ve โfikrim yokโ yanฤฑtlarฤฑnฤฑ veren kitle, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn รผlkeyi iyi yรถnetip yรถnetmemesiyle ilgilenmiyor. Zaten Cumhurbaลkanฤฑnฤฑ รงok da iyi tanฤฑmฤฑyorlar.
Nasฤฑl yani? Halk 16 yฤฑldฤฑr iktidarda olan, baลbakanlฤฑk da yapmฤฑล cumhurbaลkanฤฑnฤฑ iyi tanฤฑmฤฑyor mu?
Bu รผlkenin kรถylerinde ve kasabalarฤฑnda yaลayanlarฤฑn รงoฤu hiรงbir ลeyin farkฤฑnda deฤil. Tรผrkiyeโde 80 milyon kiลi yaลฤฑyor, 60 milyonuysa seรงmen. Bu 60 milyon kiลinin de Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑ tanฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylememiz zor. Bu anket sorusunun daha ilginรง bir yanฤฑ var.
‘ERDOฤAN’IN TรRKฤฐYE’Yฤฐ ฤฐYฤฐ YรNETTฤฐฤฤฐNฤฐ SรYLEYENLERDE Dรลรล VAR’
2009 beri bu soruyu farklฤฑ kiลilere soruyoruz. Bundan sadece bir yฤฑl รถncesine kฤฑyasla, Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑn, Tรผrkiyeโyi โiyi yรถnetttiฤiniโ sรถyleyenlerde 16 puan dรผลรผล var. Bundan รผรง ay รถncesindeki Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑn siyasi performansฤฑnฤฑn beฤenilme oranฤฑnda da 13 puanlฤฑk eksilme vardฤฑ. Bu,16 Nisan referandumunu รงok iyi aรงฤฑklayan bir sonuรง. รlkenin ikiye bรถlรผnmรผลlรผฤรผnรผ net gรถsteren bir rakam.
โฤฐdare ederโ yanฤฑtฤฑnฤฑ verenlerin sandฤฑk baลฤฑndaki eฤilimleri nasฤฑl oluyor?
Bรผyรผk bir bรถlรผmรผ AK Partiโye oy veriyor. Yani genel Tรผrkiye eฤiliminden bir fark gรถstermiyorlar. Yรผzde 50โsi AKPye, yรผzde 25โi CHPโye veriyor.
TUSฤฐAD Yรผksek ฤฐstiลare Konseyi Baลkanฤฑ Tuncay รzilhan kฤฑsa bir sรผre รถnce, Tรผrkiyeโde bรผtรงe dengesinde bozulma eฤilimi baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn 10 sene รถnceki seviyenin yarฤฑsฤฑna dรผลtรผฤรผnรผ, รผlkenin net borรง stoฤunun GSYHโnin รผรงte birine dayandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, โHane halklarฤฑ bile artฤฑk daha borรงluโ dedi. Halk hรผkรผmetin ekonomi politikalarฤฑna nasฤฑl reaksiyon veriyor?
Bu รผlkede yoksulluk yรถnetiliyor. Halk kaderci bir yaklaลฤฑm iรงinde, โNe yapalฤฑm, bu parayla geรงineceฤizโ diyor. ลikayet etmiyor. Bakฤฑn, siyaset iki ลekilde yรผrรผyorโฆ ฤฐลin iรงine dini sokup inandฤฑrฤฑrsanฤฑz, kazanmamanฤฑz imkansฤฑz. ฤฐkincisi de kadercilikโฆ Bu ikisi de bizde var. Vatandaล, โAllahโa ลรผkรผr bir ลekilde geรงiniyoruzโ diyerek yaลฤฑyor.
Ekonomik verilerin bu kadar kรถtรผ, iลsizlik ve enflasyon rakamlarฤฑnฤฑn bir tรผrlรผ dรผลmediฤi รผlkelerde halk hรผkรผmete destek verir mi?
Ekonomi รงok รถnemli bir etken. Eฤer ekonomik dรผzelme/iyileลme olmazsa, yerel yรถnetim seรงimlerinde AK Partiโnin yรผzde 40โlarฤฑn altฤฑna dรผลme olasฤฑlฤฑฤฤฑ var.
‘TรRKฤฐYE’NฤฐN YARISININ 2018’DEN BEKLENTฤฐSฤฐ VAR’
Biraz daha aรงar mฤฑsฤฑnฤฑz?
Yeni bir araลtฤฑrmamฤฑzฤฑn sonuรงlarฤฑyla anlatayฤฑmโฆ โ2017 yฤฑlฤฑ sizin iรงin nasฤฑl geรงtiโ diye sorduk. โฤฐyi geรงtiโ diyenler, Tรผrkiyeโnin yรผzde 36โsฤฑnฤฑ oluลturuyor. โKรถtรผ geรงtiโ diyenler yรผzde 29. Yรผzde 35โi de โฤฐdare ederโ diyor ki, bu oranฤฑ kรถtรผnรผn iรงine koyun. Ve sorduk, โ2018 yฤฑlฤฑna daha mฤฑ iyimser, daha mฤฑ kรถtรผmser bakฤฑyorsunuzโ diye. Cevap, yรผzde 51 โDaha iyimser bakฤฑyoruzโ รงฤฑkฤฑyor. Bu yanฤฑt her ลeyi anlatฤฑyor. Tรผrkiyeโnin yarฤฑsฤฑnฤฑn 2018โden beklentisi var. Bu beklentiler karลฤฑlanmazsa ilk yerel seรงimlerde iktidar, sรผkut-u hayale uฤrayabilir.
‘YรZDE 80 GEรฤฐM SIKINTISI รEKฤฐYOR AMA YรZDE 55, 2018’E ฤฐYฤฐMSER BAKIYOR’
2018 yฤฑlฤฑ iรงin iyimser olan bu yรผzde 51โin, en bรผyรผk beklentisi ekonomik mi?
ลรถyle anlatayฤฑmโฆ โGeรงim sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekiyor musunuzโ diye sorduk. โEvet, รงekiyoruzโ diyenlerin oranฤฑ yรผzde 50. โNe รงekiyorum, ne de รงekmiyorumโ diyenlerinkiyse 29. โHayฤฑr, geรงim sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงekmiyorumโ diyenlerin oranฤฑysa, yรผzde 21. Yani Tรผrkiyeโnin yรผzde 80โi geรงim sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลฤฑyor.
Bu durumda toplum, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimlerinde bir deฤiลim bekliyor mu?
Evet, Tรผrkiyeโnin yarฤฑsฤฑ รผlkede deฤiลim bekliyor. โ2019 Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimlerinden sonra Tรผrkiyeโde bir deฤiลim bekliyor musunuz, beklemiyor musunuzโ sorusuna yรผzde 57โsi โBekliyorumโ, yรผzde 43โรผ โBeklemiyorumโ diyor.
Erdoฤanlฤฑ mฤฑ yoksa Erdoฤansฤฑz mฤฑ bir deฤiลim bekliyor?
Bugรผnkรผ koลullar altฤฑnda soruyoruzโฆ Erdoฤanโฤฑn politikalarฤฑnฤฑn deฤiลmesini bekliyorlar.
‘AFRฤฐN HAREKATI MHP’NฤฐN OYUNU YรKSELTTฤฐ’
Yeniรงaฤ yazarฤฑ Ahmet Takanโฤฑn yazฤฑsฤฑna gรถre, Erdoฤanโฤฑn, Afrin harekatฤฑ sรผrerken yaptฤฑrdฤฑฤฤฑ anketlerdeki desteฤin sadece yรผzde 0,5 arttฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkmฤฑล. Erdoฤan neden รผรง ay boyunca anket yok dedi?
Bu anket bende var. Afrin harekatฤฑ sรผresince artan oy, AKPโnin deฤil MHPโnin. MHPโnin oyu yรผzde 8โden yรผzde 11โe รงฤฑktฤฑ. Cumhurbaลkanฤฑ bรถyle bir karar almฤฑลtฤฑr, muhtemelen de bir iki gรผvendiฤi ismi tutup, diฤer anket ลirketlerini deฤiลtirecektir.
MHPโnin kazanฤฑmฤฑ AKPโnin kazanฤฑmฤฑysa, iktidarฤฑ memnun etmeyen anket sonuรงlarฤฑ mฤฑ var?
Biri size bir anket getirip โฤฐyi Parti yรผzde 13โe รงฤฑktฤฑโ diye koyarsa, sฤฑkฤฑntฤฑ var demektir. Recep Tayyip Erdoฤan da, AK Partiโyi kurduฤundan beri yanฤฑnda olan isimlere, โรรง ay boyunca anket falan yapmayฤฑn, moralim bozuluyorโ demiลtir.
‘RAPORU KAFASINA YฤฐYENLERฤฐ รOK DUYDUM’
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn aldฤฑฤฤฑ oylarฤฑn arzu ettiฤi gibi olmamasฤฑ moralini mi bozuyor?
Muhtemelenโฆ Bir araลtฤฑrmacฤฑ iรงin en zor ลey nedir bilir misiniz? Mรผลterisine gidip, โKaybediyorsunโ demek. Dedikodu olabilir ancak โYรผzde 56 alฤฑyorsunuz Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmโ diyerek, o raporu kafasฤฑna yiyenleri de รงok duydum.
‘OHAL BU YIL BฤฐTECEK’
โรรง ay kadar anket yokโ aรงฤฑklamasฤฑ, erken seรงim olmayacaฤฤฑnฤฑn gรถstergesi mi?
Erken seรงim olmayacak zaten.
15 Temmuz 2018 olasฤฑ bir erken seรงim tarihi olarak รถne รงฤฑkฤฑyorโฆ
Yapฤฑlmayacak. Eฤer muhalefet yaptฤฑrฤฑrsa, bu onlarฤฑn suรงudur. Ve erken seรงim olursa, Recep Tayyip Erdoฤan birinci turda kazanฤฑr.
2019โda bir seรงim olacak mฤฑ peki?
Olacak. ฤฐลte o tarih 15 Temmuz 2019 olabilir. Ayrฤฑca OHAL ile seรงime gidilemeyecek. OHALโin son kez uzatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu sene biteceฤine eminim.
‘OHAL KALKMAZSA ERDOฤAN KAYBEDER’
OHALโin bir daha uzatฤฑlmayacaฤฤฑna nasฤฑl bu kadar emin olabiliyorsunuz?
OHAL mecburen kalkacak. Kalkmazsa Recep Tayyip Erdoฤan kaybedecek. Ve Erdoฤan kaybedeceฤi hiรงbir ลey yapmaz.
Muhalefet kanadฤฑ, hรผkรผmete, Afrin harekatฤฑnฤฑn iรง siyaset malzemesi yapฤฑlmamasฤฑ eleลtirisini getiriyor. Savaลlar, hรผkรผmetlere her zaman oy kazandฤฑrฤฑr mฤฑ?
Tรผrkiye herhangi bir savaลa girse, bu millet รถnce o savaลฤฑn sonucunu bekler, sonrada onu o savaลa sokanฤฑ cezalandฤฑrฤฑr. Ancak Afrin harekatฤฑ baลka. ลu an bu harekata destek yรผzde 85. Yรผzde 10โluk HDPโli bir kitle olduฤunu dรผลรผnรผrsek, รงekimserler sadece yรผzde 5.
‘HDP’NฤฐN BARAJ SIKINTISI FฤฐLAN YOK’
HDPโli kitle yรผzde 10 diyorsunuz. HDPโnin รถnรผmรผzdeki seรงimlerde baraj sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yok mu?
Hayฤฑr, HDPโnin baraj sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ falan yok. 2002โden beri baฤฤฑmsฤฑz adaylarฤฑyla HDP, yรผzde 2 ile yola รงฤฑktฤฑ, yรผzde 13โe kadar geldi. ลimdi de yรผzde 10โda sabitledi. Bir zamanlar Recep Tayyip Erdoฤan nasฤฑl bir tane ลiir okudu diye maฤduriyet yaลadฤฑysa, bugรผn HDPโnin seรงmenleri aynฤฑ maฤduriyeti Demirtaล iรงin hissediyor. Demirtaลโฤฑn tutuklu olmasฤฑ, HDPโli seรงmenin oylarฤฑnฤฑ kenetledi. Bu yรผzden oylarฤฑ dรผลmรผyor.
AKPโnin, Kรผrt seรงmenler รผzerindeki oy etkisi nasฤฑl? Kรผrtler, Afrin harekatฤฑ iรงin ne dรผลรผnรผyor?
AK Parti, Kรผrtlerin oyunu MHP ittifakฤฑ ile kaybediyor. Afrin harekatฤฑ gibi olaylara Kรผrtler zaten senelerdir alฤฑลkฤฑn. Ama MHP ile iliลkiye girerseniz, HDPโnin oyunu alamazsฤฑnฤฑz. HDPโye oy verme eฤilimi olanlarฤฑn ve seรงmenlerin oylarฤฑnฤฑ geรงmiลte almฤฑล olabilirsiniz ama bu kez mรผmkรผn deฤil. Gรผneydoฤu ve Doฤu Anadolu bรถlgesinde yaลayan yurttaลlarฤฑmฤฑz referandumda olduฤu gibi muhtemelen รงok yรผksek oranda Ak Parti politikalarฤฑnฤฑ desteklemeyecek.
‘AK PARTฤฐ’YE 2-3 PUAN LAZIM’
Peki AKP iรงin milliyetรงi seรงmen Kรผrt aรงฤฑฤฤฑnฤฑ kapatabiliyor mu?
Kapatamaz ama Ak Partiโye iki, รผรง puan lazฤฑm. MHP bugรผn yรผzde 11โe รงฤฑkmฤฑล vaziyette. ลรถyle de bir durum var, MHPโlilerin sadece yรผzde 15โi Recep Tayyip Erdoฤanโฤฑn baลkan olmasฤฑnฤฑ istiyor. Yani Ak Parti, farkฤฑ ucu ucuna kapatฤฑyor.
Son anketinize gรถre, toplumun yรผzde 51โi Demirtaลโฤฑn tutuklu yargฤฑlanmasฤฑnฤฑ doฤru buluyor. Siz, โHayฤฑr, yanlฤฑล buluyorumโ diyen yรผzde 28โin รถnemine vurgu yapฤฑyorsunuz, neden?
รรผnkรผ HDPโnin oyu yรผzde 10. Yรผzde 28 รถnemli, bu dilim demokratik insanlardan oluลuyor ve seรงilmiล kiลileri koruma eฤilimindeler. Bu yรผzde 28โin iรงinde Demirtaลโฤฑ ve HDPโyi hiรง beฤenmeyenler ancak โTutuklayamazsฤฑnฤฑz sonuรงta milletvekiliโ diyenler var.
ฤฐYฤฐ Parti kurulduฤundan beri iktidar bir kere bile ne โAkลenerโ ne de โฤฐYฤฐ Partiโ dedi. Neden?
Bilemiyorum. Yalnฤฑz Meral Akลener รงok beฤenilen bir isim. Halka dokunuyor. Beฤenilme oranฤฑ yรผzde 16-17. Ancak ฤฐYฤฐ Partiโnin oyu o kadar deฤil. ฤฐkisini ayฤฑrt etmek lazฤฑm.
โBahรงeli ve MHP desteฤiโ, partiden ayrฤฑlฤฑp ฤฐyi Partiโye geรงenlerle kan kaybediyor. MHPโnin yaลadฤฑฤฤฑ oy kaybฤฑ Bahรงeliโye mi yoksa AKPโye mi daha รงok zarar veriyor?
MHP oy filan kaybetmiyor. MHP, CHPโden, ulusalcฤฑ kesimden bile oy alฤฑyor.
‘ฤฐYฤฐ PARTฤฐ’NฤฐN OYLARI KรRT, ARAP VE ZAZALARDAN’
Meral Akลener referandum kampanyasฤฑ sฤฑrasฤฑnda โHayฤฑr blokuโnun yรผzlerindendi. Anadoluโya gitti, halkฤฑn kapฤฑsฤฑnฤฑ รงaldฤฑ. Halktan nasฤฑl karลฤฑlฤฑk buluyor?
Bir kere Akลener halka dokunan bir isim. Gรผneydoฤu ve Doฤu Anadoluโda Tรผrkiye genelindeki oyunun beล mislini alฤฑyor. Zira partisinin รงalฤฑลmalarฤฑna oradan baลladฤฑ. Akลener sahaya indiฤi zaman รงok etkili oluyor. Akลener, รผlkeyi karฤฑล karฤฑล geziyor ve รงok รงalฤฑลฤฑyor.
Hemen hemen tรผm anketรถrler, CHPโnin, ฤฐYฤฐ Partiโye hatฤฑrฤฑ sayฤฑlฤฑr oranda oy kaptฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. Sizin รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑzdan da aynฤฑ sonuรง รงฤฑkฤฑyor mu?
CHPโnin ฤฐYฤฐ Partiโye oy kaybettiฤini gรถrmedim. CHP iรงin daha bรผyรผk bir tehlike varsa, o da ฤฐYฤฐ Partiโnin, Ak Partiโden oy alฤฑp ana muhalefet partisi olma potansiyelidir. Ancak bu da รงok zor gรถzรผkรผyor. Zaten ฤฐYฤฐ Parti ลu sฤฑra Ak Partiโden oy alamฤฑyor.
O halde ฤฐYฤฐ Parti nereden oy alฤฑyor?
ฤฐYฤฐ Parti, Gรผneydoฤuโda AKP ve MHP ittifakฤฑndan tedirgin olan Kรผrt, Arap ve Zaza gibi seรงmen kitlesinden oy alฤฑyor. Bir de deฤiลim isteyen genรง seรงmen kitlesini ฤฐYฤฐ Parti cezbediyor.
‘GรL, ERDOฤAN’A KARลI ADAY OLMAZ’
CHPโnin 36โncฤฑ olaฤan kurultayฤฑnda genel baลkan yeniden Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu seรงildi. Muharrem ฤฐnceโnin konuลmasฤฑysa salondan bรผyรผk alkฤฑล aldฤฑ. Bu kurultay CHP รผzerinde bir deฤiลim ve yenilik yaratฤฑr mฤฑ?
Hayฤฑr. Bu kurultayฤฑn bana verdiฤi sonuรง, yรผzde 25 oy demek. Baลka da bir ลey yok.
Ankara kulislerinde, Abdullah Gรผl ve Ali Babacan gibi isimlerin 2019 seรงimleri iรงin yarฤฑลฤฑn iรงine dahil olacaklarฤฑ รถne sรผrรผlรผyor. AKPโli seรงmen, oyunu Erdoฤan-Bahรงeli ittifakฤฑndan mฤฑ yoksa Gรผl-Babacan ittifakฤฑndan mฤฑ yana kullanฤฑr?
Bu olmaz. Ona bakarsanฤฑz ben de daha beล altฤฑ ay รถncesine dek, Ali Babacanโฤฑ Ankara Bรผyรผkลehir Belediye Baลkanฤฑ adaylฤฑฤฤฑ iรงin duyuyordum. Bu isimler aynฤฑ siyaseti gรผtmรผลler, birbirlerinden ayrฤฑlmazlar. Abdullah Gรผlโรผn hiรงbir koลulda Recep Tayyip Erdoฤanโla karลฤฑ karลฤฑya geleceฤini dรผลรผnmรผyorum.
