Rublenin dolar karลฤฑsฤฑnda aลฤฑrฤฑ deฤer kaybฤฑ, Rusya ile ekonomik iliลkilerini geliลtirmeye รงalฤฑลan Tรผrkiye’de, turizm, inลaat ve ihracat sektรถrlerini olumsuz yรถnde etkiledi.
Tรผrkiye Odalar ve Borsalar Birliฤi (TOBB) Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Antalya Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ (ATSO) Baลkanฤฑ รetin Osman Budak, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Rusya’dan gelen turist sayฤฑsฤฑnฤฑn eylรผl ayฤฑndan itibaren siyasi ve ekonomik geliลmelerden olumsuz etkilendiฤini ve bunun rakamlara da yansฤฑmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Rusya pazarฤฑnฤฑn Tรผrkiye turizminin baลkenti Antalya iรงin รถnemli olduฤuna iลaret eden Budak, kasฤฑm ayฤฑ itibarฤฑyla kentte aฤฤฑrlanan 3 milyon 480 bin Rus turistin, toplam turist sayฤฑsฤฑ olan 11,3 milyon kiลinin yรผzde 30,8’ini oluลturduฤunu kaydetti.
Budak, ลรถyle konuลtu:
“Rus turist sayฤฑsฤฑnฤฑn geรงen yฤฑla gรถre yรผzde 14, ekim ve kasฤฑm aylarฤฑnda yรผzde 35’lik dรผลรผล gรถstermesi Antalya’nฤฑn turizmdeki bรผyรผmesini de yรผzde 4’ler dรผzeyine รงekti. Bu sinyalleri iyi okumamฤฑz ve deฤerlendirmemiz gerekiyor. Rusya pazarฤฑnda son aylarda yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz sert dรผลรผลler ve rublenin deฤer kaybฤฑ, bu pazarda faaliyet gรถsteren firmalarฤฑmฤฑzฤฑn da sorunlar yaลamasฤฑna neden olmuลtur. Bu durum Tรผrkiye turizmini ve Antalya ekonomisini etkileyecek nitelikte olup konunun hรผkรผmet dรผzeyinde ele alฤฑnmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyorum.”
Ukrayna krizinin etkilerini turizm sektรถrรผnรผn doฤrudan hissettiฤini belirten Budak, “Antalya turizm sektรถrรผ, Ukrayna pazarฤฑnda bu yฤฑl รถnemli bir kรผรงรผlme yaลadฤฑ. Ukrayna’dan gelen turist sayฤฑsฤฑ geรงtiฤimiz yฤฑl kasฤฑm ayฤฑ itibarฤฑyla Antalya’ya gelen toplam turist sayฤฑsฤฑ iรงinde yรผzde 3,4’lรผk paya sahipken bu yฤฑl oran yรผzde 2,52โe dรผลtรผ. Aฤฤฑrladฤฑฤฤฑmฤฑz turist sayฤฑsฤฑnda kasฤฑm ayฤฑ itibarฤฑyla geรงen yฤฑla gรถre yรผzde 23,4’lรผk dรผลรผล yaลadฤฑk ve rakam 283 bin 948 olarak gerรงekleลti” dedi.
“Rus ekonomisi 2015’te ciddi bir daralmayla karลฤฑlaลacak”
Ruble/dolar ve TL/dolar paritelerindeki deฤiลimlerin, Rusya’da enflasyonun artmasฤฑna, bu durumun da tรผketim talebi ile turizmi etkileyeceฤine iลaret eden Budak, rublede yรผzde 100’รผ aลan deฤer kaybฤฑnฤฑn kalฤฑcฤฑ olmasฤฑ halinde bu etkilenmenin bรผyรผyeceฤini sรถyledi.
Rusya’nฤฑn 2015 yฤฑlฤฑnda ciddi bir ekonomik daralmayla karลฤฑlaลacaฤฤฑnฤฑn aรงฤฑk ลekilde gรถrรผldรผฤรผnรผ ifade eden Budak, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bu durum neredeyse 1998 ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlฤฑyor. Tรผrkiye ekonomisinin ise petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลmesi ve 2014 yฤฑlฤฑnda kredi yavaลlamasฤฑ sonucunda 2015’e daha direnรงli girdiฤini sรถyleyebiliriz. Rusya’ya Tรผrkiye’nin 2013 yฤฑlฤฑ ihracatฤฑ 7 milyar dolardฤฑ ve 4. pazarฤฑmฤฑzdฤฑ. Bu yฤฑl 11 ayda ise 5,5 milyar dolarlฤฑk bir ihracatla ลimdiden yรผzde 15 civarฤฑnda bir dรผลรผล olduฤunu gรถrรผyoruz. Sorunun ihracattan olduฤu kadar Rusya’da yatฤฑrฤฑmฤฑ olan firmalarฤฑmฤฑz nedeniyle de bรผyรผyeceฤini ve asฤฑl etkinin turizmde ortaya รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyebiliriz. Antalya iรงin Rusya pazarฤฑ 3,5 milyon turist anlamฤฑna geliyor ve bu pazarda yaลanacak bir dรผลรผลรผn turizm gelirlerine ve turizmden etkilenen tรผm sektรถrlere olumsuz etkisi olacaktฤฑr. Bu yรผzden turizm sektรถrรผ mutlaka imaj ve tanฤฑtฤฑm รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ artฤฑrmalฤฑ, kamu destekli รถnlem ve kampanyalara da aฤฤฑrlฤฑk verilmelidir. Tรผrkiye’nin fiyat avantajฤฑ ฤฐspanya ve Yunanistan gibi รผlkelere giden Rus turisti Tรผrkiye’ye รงekmeye yardฤฑmcฤฑ olabilir.”
“Birim alacaklarฤฑmฤฑzฤฑn yรผzde 40’ฤฑ eridi”
Akdeniz Yaล Meyve Sebze ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Yรถnetim Kurulu Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet Soylu, Rusya’da ruble/dolar paritesindeki geliลmelerin ihracatรงฤฑyฤฑ รงok olumsuz etkilediฤini belirtti.
Rus ithalatรงฤฑlarฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผnรผn kรผรงรผk รถlรงekli firmalar olduฤunu, Tรผrkiye’deki ihracatรงฤฑlarฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑn ruble ile satฤฑล yaptฤฑklarฤฑnฤฑ ifade ederek, dolar/ruble paritesinin dรผn 72 seviyesine รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ancak Rusya Merkez Bankasฤฑnฤฑn mรผdahalesiyle bir miktar dรผลtรผฤรผnรผ anฤฑmsatan Soylu, “Rusya aรงฤฑsฤฑndan da ihracatรงฤฑ aรงฤฑsฤฑndan da bรผyรผk kayฤฑp oldu. Bunun telafisi รงok zor. Bize olan borรงlarฤฑnฤฑ รถdemede รงok zorlanacaklar. Krizden รถnce Noel nedeniyle yรผklemeler yapฤฑlmฤฑล ve Rusya’ya ulaลmฤฑลtฤฑ. Bunlarฤฑn รถdemelerini alamadฤฑk. Rubledeki bu kriz devam ederse yฤฑlbaลฤฑndan sonra ihracatฤฑmฤฑz bฤฑรงak gibi kesilecek” diye konuลtu.
Tรผrkiye’nin yaล meyve sebze ihracatฤฑnฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn Rusya ve Ukrayna’ya yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Soylu, ihracatรงฤฑnฤฑn son gรถnderdiฤi รผrรผnlerin parasฤฑnฤฑ alamayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Son dรถnemde Ukrayna para biriminde de bรผyรผk bir kriz yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Soylu, “Orada da ihracatรงฤฑmฤฑz sorun yaลayacak, zorlanacak. Eฤer kriz bรถyle devam ederse sadece narenciye deฤil, turfanda sebze meyve de etkilenecek. Sektรถrรผn birim alacaklarฤฑnฤฑn yรผzde 40’ฤฑ Rusya’daki son krizde eridi. Sektรถrรผmรผz รงok sฤฑkฤฑntฤฑya girecek. Endiลeliyiz” dedi.
“ฤฐnลaat projelerinin toplam bedeli 55 milyar dolar”
Tรผrkiye Mรผteahhitler Birliฤinden konuya iliลkin yapฤฑlan deฤerlendirmede, sektรถrรผn ilk defa 1989 yฤฑlฤฑnda giriล yaptฤฑฤฤฑ Rusya’da รผstlendiฤi bin 550’yi aลkฤฑn projenin toplam bedelinin yaklaลฤฑk 55 milyar dolar olduฤu bildirildi.
Rusya Federasyonu’nun bu tutarla yurt dฤฑลฤฑnda รผstlenilen projelerin รผlkelere gรถre daฤฤฑlฤฑmฤฑnda yรผzde 18,6’lฤฑk payla lider konumda bulunduฤu belirtilerek, ลunlar kaydedildi:
“Tรผrk firmalarฤฑ geรงtiฤimiz 3 yฤฑlda Rusya Federasyonu’nda toplam tutarฤฑ 10 milyar dolarฤฑ aลan 100’den fazla proje รผstlenmiลlerdir. Ayrฤฑca Rusya, Tรผrk yurt dฤฑลฤฑ mรผteahhitlik hizmetleri aรงฤฑsฤฑndan olduฤu kadar, firmalarฤฑn รผstlendikleri inลaat projelerinde gerรงekleลen artฤฑล trendine baฤlฤฑ olarak inลaat malzemeleri talebindeki yรผkseliล nedeniyle รผlkemiz ihracatฤฑ aรงฤฑsฤฑndan da รถnemli bir pazardฤฑr. Rusya’ya Batฤฑ dรผnyasฤฑ tarafฤฑndan uygulanan yaptฤฑrฤฑmlar, eล zamanlฤฑ olarak petrol fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlฤฑ gerilemeye baฤlฤฑ olarak Rusya ekonomisindeki geliลmeler ve rublenin hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑ tarafฤฑmฤฑzca yakฤฑndan izlenmektedir.
รnรผmรผzdeki dรถnemde Rusya ekonomisinde yaลanabilecek durgunluk, devam eden yatฤฑrฤฑm ve projelerde olasฤฑ gecikmeler dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda รถnemli tehdit oluลturmaktadฤฑr. Devam eden iลlerde sรถzleลmelerin firmadan firmaya farklฤฑlฤฑk arz edecek ลekilde kฤฑsmen ruble kฤฑsmen dolar รผzerinden yapฤฑlmฤฑล olmasฤฑ ve rublenin hฤฑzlฤฑ dรผลรผลรผ kaygฤฑ vericidir. Diฤer taraftan rublede yรผksek faiz artฤฑลฤฑyla saฤlanamayan istikrarฤฑn sermaye kontrolรผ getirilerek saฤlanmaya รงalฤฑลฤฑlacak olmasฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑ, bir baลka risk unsuru olarak bazฤฑ piyasa uzmanlarฤฑnca dillendirilmektedir.”
Sebzede Tรผrkiye zirvede
Rusya’nฤฑn geรงen yฤฑl toplam 6,4 milyar dolarlฤฑk meyve ve sebze ithalatฤฑnda Ekvador 950 milyon dolarla ilk sฤฑrayฤฑ alฤฑrken, Tรผrkiye bu alanda 910 milyon dolarla ikinci sฤฑrada yer buldu. Rusya’nฤฑn sebze alanฤฑnda gerรงekleลtirdiฤi 2,9 milyar dolarlฤฑk ithalatฤฑnda Tรผrkiye 571 milyon dolarla zirveye yerleลirken, รin’den 386, Hollanda’dan 274, Polonya’dan 250, ฤฐsrail’den 240 milyon dolarlฤฑk ithalat yapฤฑldฤฑ.
Geรงen yฤฑl Rusya’ya yaklaลฤฑk 7,09 milyar dolarlฤฑk ihracat yapan Tรผrkiye’nin toplam gฤฑda ve tarฤฑm ihracatฤฑ ise 1,8 milyar dolar olarak gerรงekleลti. Tรผrkiye’nin Rusyaโya ihraรง ettiฤi รผrรผnler arasฤฑnda yaล meyve sebze, tรผtรผn, su รผrรผnleri, ลeker ve ลeker mamulleri, hayvansal ve bitkisel katฤฑ sฤฑvฤฑ yaฤ, yemeklik katฤฑ yaฤ, hububat, yaฤlฤฑ tohum, รงeลitli gฤฑda mรผstahzarlarฤฑ dikkati รงekiyor.
