Fransa’daki cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงim kampanyasฤฑna katฤฑlan bazฤฑ adaylar bรผtรผn sorunlarฤฑn suรงunu ortak para birimi Euro’ya yรผklรผyor. ฤฐลsizlik ve dรผลรผk bรผyรผme hฤฑzฤฑndan Euro sorumlu tutuluyor ve Fransa’nฤฑn para birliฤinden ayrฤฑlmasฤฑ รถneriliyor. Peki, ithalata baฤฤฑmlฤฑ olan aฤฤฑr borรง altฤฑndaki Fransa Euro’yu bฤฑrakฤฑrsa ne olur?
Euro’ya ateล pรผskรผrenlerin baลฤฑnda Ulusal Cephe lideri Marine Le Pen geliyor. Aลฤฑrฤฑ saฤcฤฑ baลkan adayฤฑ seรงilirse Euro referandumu yaptฤฑracaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. ฤฐkinci turda kaybedeceฤine kesin gรถzรผyle bakฤฑlsa da Le Pen’in birinci turu kazanmasฤฑ bekleniyor.
Siyasi yelpazenin karลฤฑ ucundaki solcularฤฑn adayฤฑ Jean-Luc Melenchon da Avrupa Birliฤi’ne sฤฑcak bakmฤฑyor. Birlik antlaลmalarฤฑnฤฑn yeniden gรถrรผลรผlmesini istiyor, olmadฤฑฤฤฑ takdirde ise ortak para bรถlgesinin terk edilmesini รถneriyor.
Kazanma ลansฤฑ tanฤฑnan diฤer adaylardan sosyalist Benoit Hamon, cumhuriyetรงi Franรงois Fillon ve seรงime baฤฤฑmsฤฑz olarak katฤฑlan eski ekonomi bakanฤฑ Emmanuel Macron ise Euro’dan ve daha da kenetlenmiล bir birlik Avrupa’sฤฑndan yana รงฤฑkฤฑyorlar.
โEuro giderse, Fransa’nฤฑn rekabet gรผcรผ artar’
Le Pen Euro’dan รงฤฑkฤฑlmasฤฑnฤฑ isterken bunun egemenlik meselesi olduฤunu sรถylรผyor. Fransa kendi parasฤฑnฤฑ devalรผe ederse, ithalatรงฤฑ aรงฤฑsฤฑndan Fransฤฑz รผrรผnleri ucuzlayacaฤฤฑndan, otomatikman rekabet gรผรงlerinin artacaฤฤฑnฤฑ savunuyor. Marine Le Pen dรผnya piyasasฤฑnda tutunabilmek iรงin รผcretleri dรผลรผk tutmanฤฑn tek deฤiลken olmaktan รงฤฑkacaฤฤฑ tezini รถne รงฤฑkarฤฑyor.
Saฤcฤฑ parti liderinin bir diฤer tezi de Brรผksel’in dikte ettiฤi bรผtรงe disiplininin gevลetilmesinin devlete yerli sanayiye sรผbvansiyonla yardฤฑmcฤฑ olma imkรขnฤฑ yaratacaฤฤฑ. Fransฤฑz hรผkรผmetleri geleneksel olarak sรผbvansiyonlarฤฑ, gemi inลaatรงฤฑlฤฑฤฤฑ gibi stratejik รถnemdeki branลlarฤฑ yaลatabilmek iรงin kullanฤฑyorlar.
Dรผnya Ekonomisi Araลtฤฑrma Enstitรผsรผ direktรถr vekili Anne-Laure Delatte DW’ye verdiฤi mรผlakatta devalรผasyonun ihracata gerรงekten olumlu etki yapacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Delatte, “Euro tedavรผle girdiฤinde bir ortak para birimi 6,50 Franc ediyordu, ลimdi ise 8 Franc ediyor. Ancak yabancฤฑlar Franc fiyatlฤฑ Fransฤฑz รผrรผnlerini alabilmek iรงin kendi paralarฤฑnฤฑn daha azฤฑnฤฑ harcayacaklardฤฑrโ, dedi.
Fransa’nฤฑn milli para birimi zayฤฑfladฤฑฤฤฑ takdirde ithalata yapฤฑlan masraf da artmฤฑล olacak. Yabancฤฑ para birimiyle satฤฑlan mallara daha fazla Franc รถdemek gerekecek. Fransa 2016 yฤฑlฤฑnda sattฤฑฤฤฑ mal ve hizmetlerden 48,1 milyar Euro fazlasฤฑnฤฑ ithal etti. Fransa dฤฑลarฤฑdan temel gฤฑda maddelerinin yanฤฑ sฤฑra petrol, doฤalgaz ve giyim eลyasฤฑ satฤฑn alฤฑyor.
Ceremesini dar gelirli รงeker
Paris รniversitesi รถฤretim รผyelerinden Profesรถr Olivier Pastre DW’nin sorusu รผzerine, Fransฤฑz para biriminin devalรผe edilmesinin en รงok Euro Bรถlgesi’nden ayrฤฑlmak isteyen politikacฤฑlarฤฑn oylarฤฑna gรถz diktiฤi dar gelirlilerle kรผรงรผk ve orta รถlรงekli iลletmelere zarar vereceฤini sรถyledi. Pastre dar gelirli kesimin parasฤฑnฤฑ en รงok ithal malฤฑ gฤฑda maddelerine harcadฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlattฤฑ.
ฤฐktisat profesรถrรผ Pastre Franc’a geรงilmesinin de faizler รผzerinden dar gelirlileri olumsuz etkileyeceฤini, รงรผnkรผ birikimi olmayan kesimlerin krediye ihtiyaรง duyduฤunu sรถzlerine ekledi.
Faizler yรผkselir, enflasyon tฤฑrmanฤฑr
Fransa borรงlarฤฑnฤฑ Euro รผzerinden รถdemek zorunda olduฤundan, ortak biriminin terk edilmesiyle faizler รถnemli oranda artacak. Avrupa Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Mario Draghi ฤฐtalya ve ฤฐspanya’ya ortak para birimini bฤฑrakmalarฤฑ durumunda dฤฑล borรงlarฤฑnฤฑ Euro ile รถdemek zorunda kalacaklarฤฑnฤฑ bildirmiลti. Fransa’nฤฑn borรง stoku 2 trilyon Euro’nun รผzerinde. Milli gelirine oranฤฑ da neredeyse yรผzde 100’รผ buluyor.
Fransa faiz ve borรง taksitlerini รถdeyebilmek iรงin yรผklรผ miktarda Euro satฤฑn almak zorunda kalacak. Euro’ya รงevireceฤi Franc’ฤฑn รถnemli bรถlรผmรผnรผ de vergi mรผkellefine borรงlanarak temin edecek. Kredi talebinin artmasฤฑ, kredinin fiyatฤฑ olan faizin tฤฑrmanmasฤฑna yol aรงacak.
Aynฤฑ zamanda devlet, Franc milli parasฤฑ olduฤu iรงin, banknot matbaasฤฑnฤฑ da devreye sokabilir. Ama enflasyonu kรถrรผkleyici bu adฤฑm da รถncelikli olarak orta halli ve dar gelirli kesimleri etkiler. รรผnkรผ artan para miktarฤฑ otomatikman mal ve hizmet arzฤฑnฤฑ arttฤฑrmaz.
โFransa Euro’yu bฤฑrakฤฑrsa ekonomi batar’
Ekonomist Philippe Crevel Euro’suz Fransa’nฤฑn ekonomik felakete sรผrรผkleneceฤi ve Avrupa Birliฤi’nin de en gรผรงlรผ ikinci ekonomisi olmadan ayakta kalamayacaฤฤฑ iddiasฤฑnda. Crevel, “Borรงlarฤฑmฤฑzฤฑ Euro ile รถdeyemezsek, batarฤฑz. Kimse bizden Franc almak istemeyecektir. Devlet gibi, borรงlarฤฑnฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผnรผ yabancฤฑ para birimleriyle รถdemek zorunda olan banka ve sigortacฤฑlฤฑk ลirketleri de iflas ederโ, dedi.
Makro ekonomi uzmanฤฑ Philippe Crevel Fransa’nฤฑn Euro Bรถlgesi’nden ayrฤฑlmasฤฑnฤฑn yol aรงacaฤฤฑ olumsuzluklarla ilgili aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑ ลรถyle sรผrdรผrdรผ: “BNP Paribas Avrupa’nฤฑn en bรผyรผk ikinci bankasฤฑdฤฑr. Bu bankanฤฑn batmasฤฑnฤฑn yol aรงacaฤฤฑ รงรถkรผล, 2008 yฤฑlฤฑnda kรผresel ekonomik krize yol aรงan Lehman Brothers’ฤฑn iflasฤฑndan katbekat fazla olur. Fransฤฑz bankalarฤฑ Alman bankalarฤฑndan รงok daha kฤฑrฤฑlgandฤฑr. Fransa’da bรผtรผn ekonomik hayat gibi bankalar da, birรงok baฤฤฑmsฤฑz eyalet merkez bankasฤฑnฤฑn bulunduฤu Almanya’nฤฑn aksine son derece merkezileลmiลtir. Ayrฤฑca Axa gibi dev bir sigortacฤฑlฤฑk ลirketinin iflas etmesi de sistemik ลoka yol aรงar ve bรผtรผn Avrupa finans sistemini anarลiye sรผrรผkler. Hiรงbir ลey eskisi gibi olmaz.โ (Lisa Louis – DW)
ย
