Hollanda genel seรงimlerini, 33 milletvekili รงฤฑkaran Baลbakan Mark Rutte’nin liderliฤindeki รzgรผrlรผk ve Demokrasi iรงin Halk Partisi (VVD) kazandฤฑ, ฤฐslam ve yabancฤฑ karลฤฑtฤฑ aลฤฑrฤฑ saฤcฤฑ รzgรผrlรผk Partisi (PVV) ise ikinci oldu. Rutte, Avrupa Birliฤi’ni (AB) rahatlatan baลarฤฑsฤฑna raฤmen 41 milletvekili kazandฤฑฤฤฑ 2012 seรงimlerinin gerisinde kaldฤฑ. Bu sonuรงlara gรถre, en az 4 partili bir koalisyon hรผkรผmeti kurulmasฤฑ bekleniyor.
Hollandalฤฑlar dรผn sandฤฑk baลฤฑna gitti. รlkede dรผn yerel saatle 07.30’da (TSฤฐ 09.30) baลlayan oy verme iลlemi 21.00’de (TSฤฐ 23.00) sona erdi. Bin 114 aday ve 28 partinin 150 sandalye iรงin yarฤฑลtฤฑฤฤฑ seรงime katฤฑlฤฑm oranฤฑ, 2012 seรงimlerindeki 74,6’yฤฑ geรงerek yรผzde 82 oldu.
Seรงimde, Baลbakan Rutte’nin liderliฤindeki VVD, gรผรงlรผ rakibi aลฤฑrฤฑ saฤcฤฑ PVV’yi geride bฤฑraktฤฑ. Tรผrk bakanlara yรถnelik skandal tavฤฑr ve aลฤฑrฤฑ saฤ sรถylemlerinin ardฤฑndan son anketlere gรถre oyunu artฤฑrdฤฑฤฤฑ gรถrรผlen Rutte’nin partisi, 33 milletvekili ile birinci oldu. Buna karลฤฑn Rutte, yine de aldฤฑฤฤฑ oyla, 2012 seรงimlerinde elde ettiฤi 41 sandalyenin gerisine dรผลtรผ.
Sonuca iliลkin konuลan Rutte, VVD’nin seรงimlerden รผรงรผncรผ kez en bรผyรผk parti olarak รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Brexit ve ABD’de Trump’ฤฑn kazanmasฤฑndan sonra Hollanda yanlฤฑล bir popรผlizme ‘hayฤฑr’ dedi. Artฤฑk kampanya bitti. Beraber olup istikrarlฤฑ bir hรผkรผmet kurmamฤฑz lazฤฑm.” dedi.
‘Rutte benden henรผz kurtulamadฤฑ’
VVD’yi, 20 sandalyeye ulaลan aลฤฑrฤฑ saฤcฤฑ Geert Wilders’in liderliฤindeki PVV takip etti. 2012’de 15 milletvekili รงฤฑkaran yabancฤฑ ve ฤฐslam karลฤฑtฤฑ PVV’nin gรผcรผnรผ artฤฑrmasฤฑ dikkati รงekti.
Wilders, aรงฤฑklamasฤฑnda, “Rutte’yi yenmek isterdim ama ne yazฤฑk ki olmadฤฑ. Aรงฤฑkรงasฤฑ daha รงok oy bekliyordum ve daha รงok olabilirdi.” ifadesini kullandฤฑ.
Milletvekili sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrarak kazanรง elde ettiklerini sรถyleyen Wilders, “Teklif gelirse koalisyon iรงin gรถrรผลmelere aรงฤฑฤฤฑm ve hazฤฑrฤฑm. Dileฤimiz hรผkรผmette bulunmak ama gelmezse o zaman รถnรผmรผzdeki dรถnem daha sert muhalefet edeceฤiz. Rutte benden henรผz kurtulmadฤฑ.” diye konuลtu.
Yeลiller oylarฤฑ katladฤฑ
PVV’yi on dokuzar milletvekili ile AB yanlฤฑsฤฑ Demokratlar 66 (D66) ve son zamanlarda ฤฐslam karลฤฑtฤฑ sรถylemlerde bulunan Hristiyan Demokrat Parti (CDA) takip etti. Hem D66 hem de CDA, 2012 seรงimlerine gรถre oylarฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ.
Jesse Klaver liderliฤindeki Yeลil Sol (GL) ise รถnemli bir รงฤฑkฤฑล yakaladฤฑ. Parti, gรผรงlรผ kampanyasฤฑyla 2012โde 4 olan milletvekili sayฤฑsฤฑnฤฑ 14’e yรผkseltmeyi baลardฤฑ. Sosyalist Parti (SP) de bir kayฤฑpla mecliste 14 sandalye elde etti.
ฤฐลรงi Partisinin kaybฤฑ bรผyรผk
Seรงimde, hรผkรผmet ortaฤฤฑ Lodewijk Asscher liderliฤindeki ฤฐลรงi Partisi (PvdA) hezimet yaลadฤฑ. 2012’de 38 milletvekili kazanan parti, 29 sandalye kaybederek 9’da kaldฤฑ. PvdA’nฤฑn gerilemesinde, savunduฤu kemer sฤฑkma politikasฤฑnฤฑn bรผyรผk etkisi oldu. Oy kaybฤฑndaki diฤer bir neden de hรผkรผmette olmasฤฑna raฤmen ฤฑrkรงฤฑ ve ฤฐslam karลฤฑtฤฑ sรถylemlere karลฤฑ alternatif bir sรถylem geliลtirememesi ve bu nedenle de gรถรงmen kรถkenlilerin desteฤini yitirmesi gรถsteriliyor.
DENK 3 sandalye kazandฤฑ
PvdA’nฤฑn entegrasyon politikasฤฑna gรผvenoyu vermedikleri iรงin ihraรง edilen Tรผrk kรถkenli milletvekilleri Tunahan Kuzu ve Selรงuk รztรผrk’รผn kurduฤu DENK Partisi ise 3 sandalye elde etti. Son yฤฑllarda Hollanda’da Mรผslรผman ve Tรผrk karลฤฑtlฤฑฤฤฑnฤฑn giderek artmasฤฑ รผzerine sesi duyulmayan insanlarฤฑn taleplerini dile getirebilmek iรงin siyasi arenaya giren DENK’in katฤฑldฤฑฤฤฑ ilk seรงimde milletvekili รงฤฑkarmasฤฑ รถnemli gรถrรผlรผyor.
Kuzu, ilk aรงฤฑklamasฤฑnda, “Selรงuk รztรผrk ile partiyi kurduฤumuzda hayalimiz vardฤฑ ve biz bunu ลimdi gerรงekleลtirdik. Yabancฤฑ kรถkenliler birlik olarak bu baลarฤฑyฤฑ elde ettik. Hollanda’da artan Irkรงฤฑlฤฑk ve ฤฐslamofobiye karลฤฑ en gรผzel cevabฤฑ oylarฤฑnฤฑzla verdiniz. Hollanda hepimizin.” yorumunu aktardฤฑ.
Avrupa’da hiรงbir zaman yabancฤฑ kรถkenlilerden oluลan bir partinin seรงimlere katฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Kuzu, “Biz bu insanlarฤฑn sesini duyurmak iรงin var olacaฤฤฑz. Bugรผn hep birlikte tarih yazdฤฑk.” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
En az 4 partili koalisyon
Sonuรงlara gรถre, hiรงbir parti tek baลฤฑna hรผkรผmet kuracak รงoฤunluฤa ulaลamadฤฑ. En az 4 partili bir koalisyon bekleniyor. 21 Mart’ta resmi sonuรงlarฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan koalisyon gรถrรผลmeleri baลlayacak. En fazla milletvekili รงฤฑkaran partinin diฤer partilere hรผkรผmet kurma teklifi gรถtรผreceฤi sรผrecin, gรผnler, haftalar hatta aylar sรผreceฤi belirtiliyor.
Rutte liderliฤindeki liberal VVD’nin Hristiyan Demokrat CDA ve AB yanlฤฑsฤฑ D66 ile hรผkรผmet kurmak isteyeceฤine kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑyor ancak gerekli 76 sandalyeye ulaลabilmek iรงin dรถrdรผncรผ bir partiye ihtiyaรง duyuluyor. Bu durumda, GL, PvdA ve CU ile hรผkรผmet kurulmasฤฑ gรผndeme gelebilir.
Mark Rutte’nin hรผkรผmeti kuramamasฤฑ durumunda, sol partiler GL, PvdA ve SP’nin CDA ve D66 ile bir araya gelerek 5’li koalisyon kurmasฤฑ da senaryolar arasฤฑnda yer alฤฑyor. Hiรงbir partinin ฤฑrkรงฤฑ Wilders’in partisi PVV ile hรผkรผmet kurmak istemediฤi biliniyor.
