Sรผper El Nino dรผnyayฤฑ yakacak. รnรผmรผzdeki yฤฑl 1864 yฤฑlฤฑndan bu yana en sฤฑcak yฤฑlฤฑ olacak. Neden 1864 yฤฑlฤฑ diye soracak olursanฤฑz en eski kayฤฑtlar o yฤฑla ait olduฤu iรงin baz kabul ediliyor. Gezegenin her yerinde ormanlar yanฤฑyor, insan eliyle yaลlฤฑ dรผnya yok oluyor.
Nepalโde akฤฑl almaz sel felaketi yaลandฤฑ. El Ninoโnun dรผnyaya maliyeti ฤฐran savaลฤฑndan รงok daha fazla olacak. รรผnkรผ tarฤฑmsal faaliyetler aลฤฑrฤฑ dรผzeyde zarar gรถrecek.
ฤฐnsanฤฑn โtek tek gelinโ diyesi geliyor.
600 USD seviyelerinde gezen uluslararasฤฑ motorin fiyatฤฑ Amerikaโnฤฑn ฤฐranโa mรผdahalesi, Ukrayna droneโlarฤฑnฤฑn Rusya rafinerilerine zarar vermesi ve benzeri olaylar sonrasฤฑ 1.400 USD seviyelerine yรผkseldi.
Biz de zaten bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ, devletin aลฤฑrฤฑ bรผyรผmesi, ithalat baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑz derken USD kurunun 6 TLโlerden neredeyse 50 TL seviyesine gelmesi motorin ve benzin pompa fiyatlarฤฑnฤฑn 80-90 TL seviyesine gelmesini saฤladฤฑ.
รnceki yazฤฑlarฤฑmda pompa fiyatฤฑ 100 TL olursa ลaลฤฑrmayalฤฑm diye sรถz ettiฤimde bazฤฑ tepkiler almฤฑลtฤฑm. รzรผlerek sรถylรผyorum haklฤฑ รงฤฑktฤฑm. Maliyeโnin almasฤฑ gerekip de almadฤฑฤฤฑ รTVโyi ลu anki pompa fiyatlarฤฑnฤฑn รผzerine eklesek pompa fiyatlarฤฑ zaten 100 TLโnin รผzerine รงฤฑkฤฑyor.
Savaล mฤฑ ekonomik bir oyun mu bilemediฤimiz garip, รผzรผcรผ, yฤฑkฤฑcฤฑ bir sรผreรง yaลฤฑyoruz ve en kรถtรผsรผ de nereye gideceฤini ne zaman biteceฤini bilemediฤimiz bir dรถngรผnรผn iรงindeyiz.
Petrol ve tรผrevleri kaynaklฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑna El Ninoโlarฤฑn en kรถtรผsรผ de eklenirse รถnรผmรผzdeki yฤฑl fiyatlarฤฑn ne olacaฤฤฑnฤฑ hayal bile edemiyorum. Su, ekmek, barฤฑnma, ulaลฤฑm, eฤitim, saฤlฤฑk fiyatlarฤฑ nasฤฑl oluลacak bilemiyorum.
Sadece รผlkemiz iรงin deฤil, dรผnya iรงin de รผrkรผtรผcรผ bir enflasyon demek anlamฤฑna geliyor. Son 10 yฤฑldฤฑr pandemi ile baลlayan felaketlerin ardฤฑ arkasฤฑ kesilmiyor. Felaketlere bir de รผlke yรถnetimlerinde ve dรผnya genelinde yaygฤฑnlaลan muhafazarlฤฑk, korumacฤฑlฤฑk rรผzgarlarฤฑ eklenince ekonomi savaลlarฤฑnฤฑn baลlamasฤฑ, baลlayan savaลlarฤฑn bitmemesi, her gรผn sรถylem, tavฤฑr deฤiลikliklerinin eklenmesi ile dรผnya genelinde fiyatlarฤฑn enflasyonun bฤฑrakฤฑn dรผลmesi aynฤฑ kalmasฤฑ dahi mรผmkรผn olamฤฑyor.
Olan biten her ลeyin faturasฤฑnฤฑ da her zamanki gibi tรผm dรผnyada dar gelirliler yani bรผyรผk รงoฤunluk รถdรผyor. 1960 sonrasฤฑ dรผnyada รงฤฑฤ gibi yayฤฑlan liberalizm rรผzgarlarฤฑ yerini sฤฑnฤฑrlarฤฑ, gรผmrรผk vergilerini korumaya arttฤฑrmaya yรถnelik eฤilimlere bฤฑraktฤฑ. โBฤฑrakฤฑnฤฑz yapsฤฑnlar, bฤฑrakฤฑnฤฑz geรงsinlerโ dรถnemi yerini ekonomi savaลlarฤฑna devretti.
ฤฐngiliz yardฤฑm kuruluลu Oxfam’ฤฑn raporuna gรถre dรผnyanฤฑn en zengin yรผzde 1โlik kesiminin serveti, geri kalan yรผzde 99’luk kesimin servetinin toplamฤฑna eลit.โ Oxfam’ฤฑn verilerine gรถre dรผnyanฤฑn en zengin 62 milyarderin serveti de dรผnya nรผfusunun en yoksul yรผzde 50’lik kesiminin servetine denk geliyor.
Bu iki haber 2015 yฤฑlฤฑna ait. โฤฐngiliz uluslararasฤฑ insani yardฤฑm kuruluลu Oxfam tarafฤฑndan yayฤฑmlanan raporda, son iki yฤฑlda dรผnyanฤฑn en zengin yรผzde 1’lik kesiminin, kalan yรผzde 99’luk kesimin toplamฤฑndan neredeyse iki kat fazla servet kazandฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑktฤฑ.โ Bu haber ise 2023 yฤฑlฤฑna ait. Son gรผncel verilere bakฤฑlฤฑrsa en zengin yรผzde 1โlik kesimin serveti yรผzde 99โluk kesimin servetinin 3 katฤฑna รงฤฑkmฤฑล gรถrรผnรผyor.
Bu gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ adaletsizliฤi nereye kadar ve nasฤฑl taลฤฑnฤฑr, nasฤฑl kaldฤฑrฤฑlฤฑr? Dรผnya nรผfusunun 8,4 milyar olduฤunu gรถz รถnรผne alฤฑrsak 84.000.000 kiลi servetine servet katmaya devam ediyor. 8 milyar 300 milyon zavallฤฑ fakirleลmeye devam ediyor. Sadece ลubat ayฤฑnda baลlayan ฤฐran meselesi รผzerinden petrol fonlarฤฑ, motorin ve benzin fiyatlamalarฤฑ รผzerinden anlฤฑk, gรผnlรผk ve haftalฤฑk alฤฑm satฤฑmlar, oynanan oyunlardan edinilen servetler akฤฑl almaz boyutlarda maalesef.
Bรผtรผn bu meseleler yaลanฤฑrken sektรถrรผmรผzde son 3-4 ayda yaลananlar, motorin kฤฑsฤฑtlฤฑlฤฑฤฤฑ, fiyatlarda ve รTVโde yaลanan deฤiลimler, bir gรผn iรงerisinde pompa fiyatฤฑna gelmesi gereken 9 TLโlik artฤฑลฤฑn yapฤฑlmamasฤฑ, hemen ardฤฑndan yeni รTV kararlarฤฑnฤฑn alฤฑnmasฤฑ, รงok kฤฑsa bir sรผre sonra 5 TLโlik indirim gerรงekten akaryakฤฑt istasyonu iลletmecisi olmayฤฑ inanฤฑlmaz zorlaลtฤฑran faktรถrler. Sektรถrรผmรผz, 1980 รถncesi yaลanan bรผyรผk sorunlar, kuyruklar, yokluklar dรถnemi sonrasฤฑ benim hatฤฑrladฤฑฤฤฑm en kaotik, en tahmin edilmez, katlanฤฑlmasฤฑ en zor dรถnemlerden geรงiyor.
Gerรงekten masraflar รงok aฤฤฑr, iลletme sermayesi ihtiyacฤฑ akฤฑl almaz boyutlara geldi, pompa fiyatlarฤฑnฤฑ takip etmek oldukรงa zor, fiyatlarฤฑn ne olacaฤฤฑnฤฑ kestirmek neredeyse olanaksฤฑz. Yaลananlara katlanmayฤฑ ya da yรถnetebilmeyi anlamlฤฑ kฤฑlacak tek olumlu geliลme rafineri fiyatlarฤฑ ile pompa fiyatlarฤฑ arasฤฑndaki farkฤฑn toplamฤฑna verdiฤimiz isimle โdaฤฤฑtฤฑm marjฤฑ โ nฤฑn sektรถrรผn ilk 5-6 ลirketinin รถncรผlรผฤรผnde artmฤฑล olmasฤฑ, ayrฤฑca รถzellikle motorin bulmakta zorlanan istasyon iลletmecilerinin anlamsฤฑz, faydasฤฑz indirimlerden biraz olsun vazgeรงmeleri oldu.
Her kรถtรผlรผk kรถtรผ deฤildir bazen de iyi ลeylerin oluลmasฤฑnฤฑn รถnรผnรผ aรงar. Umarฤฑm bu kรถtรผ gรผnler berbat koลullar sektรถrรผmรผz paydaลlarฤฑnฤฑn daha akฤฑlcฤฑ, daha rasyonel davranmalarฤฑna yol aรงar.
