ฤฐstanbul’un kangrene dรถnen taksi sorununu รงรถzmek yeni ฤฐBB yรถnetiminin getirmek istediฤi yeni taksi sistemine iliลkin teklif, UKOME’de 11 kez reddedildi. Tartฤฑลmalara neden olan taksi sistemi ile ilgili Sayฤฑลtay’ฤฑn 2020 yฤฑlฤฑ ฤฐBB Denetim Raporu’nda da dikkat รงeken tespitler yer aldฤฑ. Sayฤฑลtay, ฤฐBB tarafฤฑndan geรงmiล dรถnemlerde tahsis edilen ve halen kullanฤฑlan taksi ve dolmuล plakalarฤฑnฤฑn mevzuata aykฤฑrฤฑ biรงimde sรผresiz bir hak olarak kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ tespit etti.
Sรถzcรผ’den รzlem Gรผvemli’nin haberine gรถre, Sayฤฑลtay denetรงilerinin ฤฐBB’nin hesap ve iลlemlerinde yaptฤฑฤฤฑ incelemede, mevcut 17 bin 395 taksi ve 6 bin 460 dolmuล plaka sahibinden herhangi bir imtiyaz bedeli veya yฤฑllฤฑk kira bedeli gibi bir รผcret tahsil edilmediฤi belirlendi. ฤฐstanbul genelinde en son taksi plakasฤฑ tahsisinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ 1998 yฤฑlฤฑna kadar รงeลitli ฤฐl Trafik Komisyonu kararlarฤฑ ile 17 bin 395 ticari taksi plakasฤฑ verildiฤi kaydedildi. Bazฤฑlarฤฑnฤฑn Bakanlar Kurulu Kararฤฑ doฤrultusunda ihale ile ancak sรผresiz olarak verildiฤi ve halen faaliyetlerini sรผrdรผrdรผฤรผ belirtildi. Diฤerlerinin ise ฤฐl Trafik Komisyonu kararlarฤฑ doฤrultusunda noter huzurunda รงekiliล ile belirlendiฤi kaydedildi.
โSรผresiz iลlem yapฤฑlamazโ
Mevzuata gรถre toplu ulaลฤฑm ve yolcu taลฤฑma hizmetlerinde yetkili olan belediyenin; bu hizmetlerin รผรงรผncรผ kiลilere gรถrdรผrรผlmesini ihale yapฤฑlmaksฤฑzฤฑn doฤrudan meclis, encรผmen veya belediye baลkanฤฑ kararฤฑyla yapmasฤฑnฤฑn ya da kendisine ait imtiyazฤฑ sรผre belirtilmeksizin devrederek gerรงekleลtirmesinin ihaleyle olsa dahi sรผresiz satฤฑล ลeklinde iลlem yapmasฤฑnฤฑn mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ.
โPlaka tahsisi ihale kanuna uygun deฤilโ
Mevzuatฤฑna gรถre, taksi plakalarฤฑnฤฑn geรงim kaynaฤฤฑ ลofรถrlรผk mesleฤi olanlara sรผresi ve ลartlarฤฑ belirtilmek suretiyle ihale edilmesi gerektiฤinin altฤฑ รงizildi. ฤฐstanbul sฤฑnฤฑrlarฤฑ iรงinde ฤฐl Trafik Komisyonu tarafฤฑndan verilen taksi ve dolmuล plakalarฤฑnda hak sahipliฤi iรงin herhangi bir sรผre belirtilmediฤine vurgu yapฤฑldฤฑ. Sรผre belirtilmeksizin yapฤฑlan plaka tahsislerinin 10553 sayฤฑlฤฑ Bakanlar Kurulu Kararฤฑ’na ve yรผrรผrlรผkte olan Devlet ฤฐhale Kanunu’na uygun yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ da belirlendi.
โฤฐhale dรผzenlenmeliโ
Raporda,ย taksi veya dolmuล ile yolcu taลฤฑma faaliyetinde bulunulmasฤฑ iรงin belirlenen plakalara izin veya ruhsat verilmesi iลleminin yasalar รงerรงevesinde sรผresi belirlenmiล ihalelerle yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤi yรถnรผnde gรถrรผล bildirdi.
2004’te ฤฐBB’ye devredildi
ฤฐBB, Sayฤฑลtay’ฤฑn bu tespiti karลฤฑsฤฑnda verdiฤi yanฤฑtta รถnceki yฤฑllarda sรถz konusu plakalarฤฑn tahdit altฤฑna alฤฑndฤฑฤฤฑ kaydetti.ย 2004 yฤฑlฤฑnda รงฤฑkan Bรผyรผkลehir Belediyesi Kanunu sonrasฤฑ bu toplu ulaลฤฑm araรงlarฤฑ ile ilgili kayฤฑtlarฤฑn, ฤฐl Emniyet Mรผdรผrlรผฤรผ tarafฤฑndan belediyeye devredilirken plakalarฤฑn sรผreli verilmesi veya ihale ลartlarฤฑ ile ilgili bir hรผkรผm bulunmadฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ.
Kanuna gรถre 10 yฤฑl ile sฤฑnฤฑrlฤฑ
Sayฤฑลtay bu yanฤฑt รผzerine devir sฤฑrasฤฑnda ihale ilgili bir ลart koลulmasa da taksi plakalarฤฑnฤฑn verilmesine dayanak olan Bakanlar Kurulu kararฤฑnda sรผre hususunun bulunduฤunu, yasaya gรถre imtiyaz olarak verilen haklarda dahi maksimum sรผrenin 49 yฤฑl olduฤunu belirtti. 1983’ten beri yรผrรผrlรผkte bulunan ve kamu haklarฤฑnฤฑn kiralanmasฤฑna veya satฤฑlmasฤฑna dair temel mevzuat olan Devlet ฤฐhale Kanunu’na gรถre kiralamalarda sรผrenin 10 yฤฑl ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤu vurgulandฤฑ.
Kamu hakkฤฑ sรผresiz olarak devredilemez
Raporda โMevzuat uyarฤฑnca, sรถz konusu haklarฤฑn sรผresiz bir ลekilde kullanฤฑlmasฤฑ mรผmkรผn bulunmamaktadฤฑr. Kanun gereฤi, idarenin yรผrรผtmekle yรผkรผmlรผ olduฤu bir hizmeti bizzat yerine getirmeyip รผรงรผncรผ kiลilere gรถrdรผrmesi mรผmkรผndรผr. Ancak, mevzubahis kamu hizmetinin รผรงรผncรผ ลahฤฑslara gรถrdรผrรผlmesi, hizmet alanฤฑnฤฑn kamu hizmeti olma niteliฤini ortadan kaldฤฑrmadฤฑฤฤฑ gibi bu konuda belediyenin gรถrevinin sona ermesine yol aรงmamakta ve bu hizmetin yerine getirilmesi yรถnรผnden sorumluluฤu devam etmektedir. Toplu taลฤฑma hizmetinin bu niteliฤi gรถzetildiฤinde, bir kamu hakkฤฑnฤฑn sรผresiz bir ลekilde รผรงรผncรผ kiลilere devredilmesi hukuka uygun deฤildirโ tespitinde bulundu.
ย
