Japonya bu haftadan itibaren, silikon levhalar รผzerine film biriktiren makinelerden, askeri amaรงlฤฑ kullanฤฑlabilecek รงiplerin mikroskobik devrelerini aลฤฑndฤฑran cihazlara kadar 23 รงeลit ekipmana kฤฑsฤฑtlama getiriyor.
Ancak ABD, Ekim ayฤฑnda รinli ลirketleri hedef alan aรงฤฑklamasฤฑnda รin‘e 20 kez atฤฑfta bulunurken, Japonya bรผyรผk komลusunu รถzel olarak hedef almayan geniล ekipman kontrollerini seรงti.
“ABD’nin bunu yapma biรงiminden garip bir rahatsฤฑzlฤฑk duyuyoruz. รlkeyi tanฤฑmlamaya gerek yok, tek yapmanฤฑz gereken รผrรผnรผ kontrol etmek” diyen bir Japon sanayi bakanlฤฑฤฤฑ yetkilisi Reuters’a konuลtu. Kaynak, Japonya’nฤฑn bir รงatฤฑลmaya dahil olmadฤฑklarฤฑ sรผrece รผlkelere yaptฤฑrฤฑm uygulayamayacaฤฤฑnฤฑ da sรถzlerine ekledi.
Japonya’nฤฑn ticaret ve sanayi bakanฤฑ Mart ayฤฑnda Japonya’nฤฑn รถnlemini aรงฤฑklarken gazetecilere รin’in kontrollere tabi olacak 160 รผlke ve bรถlgeden sadece biri olduฤunu ve Japonya’nฤฑn kurallarฤฑnฤฑn ABD’yi takip etmek anlamฤฑna gelmediฤini sรถyledi.
Yine de รin, Japonya’yฤฑ geri adฤฑm atmasฤฑ konusunda uyardฤฑ.
Tokyo ve Washington, รin’in ileri teknolojilere yรถnelmesi konusundaki endiลelerini paylaลฤฑyor ve Mayฤฑs ayฤฑnda diฤer Yedi Grup endรผstriyel demokrasiyle birlikte รin’in olasฤฑ ekonomik baskฤฑlarฤฑna karลฤฑ “riski azaltma” konusunda anlaลtฤฑ.
Ancak, รงip รผretim ekipmanฤฑ kontrollerindeki farklฤฑlฤฑklar, ihracatฤฑn engellenmesine izin vererek birinin diฤerine karลฤฑ rekabet avantajฤฑ elde etmesi durumunda bu birliฤi test edebilir.
Washington’daki iki partili kar amacฤฑ gรผtmeyen Stratejik ve Uluslararasฤฑ รalฤฑลmalar Merkezi’nde ticaret ve teknoloji projesi direktรถrรผ olan Emily Benson, “Her รผlke kendi lisanslama politikalarฤฑndan sorumludur ve bunun da รถtesinde, aldฤฑฤฤฑ lisanslama kararlarฤฑnฤฑ uygulamak her รผlkeye baฤlฤฑdฤฑr” dedi.
ฤฐkinci bir Japon hรผkรผmet yetkilisi, Japonya’nฤฑn ABD’nin ret karinesi standardฤฑnฤฑ uygulamadฤฑฤฤฑnฤฑ ve mรผmkรผn olan her durumda ihracata izin vereceฤini sรถyledi. Japon hรผkรผmet kaynaklarฤฑ konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemedi.
Eylรผl ayฤฑndan itibaren kontrolleri uygulamaya koyacak olan Japonya ve Hollanda’nฤฑn aksine ABD’nin kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ belirli araรงlarla sฤฑnฤฑrlamamasฤฑ da gerilimin altฤฑnda yatan nedenlerden biri olabilir.
Washington’daki ticaret avukatฤฑ Kevin Wolf, “ABD kurallarฤฑ hala diฤerlerinin kฤฑsฤฑtlamadฤฑฤฤฑ diฤer รผrรผn ve hizmetleri kฤฑsฤฑtlฤฑyor” dedi.
Reuters Japonya’daki altฤฑ รงip takฤฑm รผreticisiyle temasa geรงti. Bunlardan ikisi, biriktirme makineleri รผreticisi Kokusai Electric ve Japonya’nฤฑn รถnde gelen รงip takฤฑm รผreticisi Tokyo Electron, Japonya’nฤฑn kontrollerinin sฤฑnฤฑrlฤฑ bir iล etkisine sahip olmasฤฑnฤฑ beklediklerini sรถyledi.
รip test cihazฤฑ ลirketi Advantest Corp hiรงbir รผrรผnรผnรผn etkilenmediฤini sรถyledi.
Litografi makinesi รผreticileri Nikon Corp ve Canon Inc ile gofret temizleyici รผreticisi Screen Holdings yanฤฑt vermedi.
Japonya’nฤฑn kontrollerinin ABD ve Hollanda’nฤฑnkilerle uyumlu hale getirilmesi yakฤฑn koordinasyon gerektirecek.
Eski bir ABD Dฤฑลiลleri ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ yetkilisi ve Stratejik ve Uluslararasฤฑ รalฤฑลmalar Merkezi’nde (CSIS) araลtฤฑrmacฤฑ olan Jim Lewis “Tรผm bu konularda mesele, neyi gรผvenle bฤฑrakabileceฤiniz ve neyi engellemeniz gerektiฤidir. Herkes sฤฑnฤฑrฤฑ biraz farklฤฑ รงiziyor” dedi. Japon ticaret yetkilileriyle gรถrรผลen Lewis, Tokyo’nun belirli ihracatlarฤฑ engelleme konusunda kararlฤฑ olduฤuna inanฤฑyor.
Tokyo, Amsterdam ve Washington, Soฤuk Savaล sonrasฤฑnda kurulan Wassenaar Dรผzenlemesine taraf olan 42 รผlke tarafฤฑndan kontrol edilen silahlar, รงift kullanฤฑmlฤฑ mallar ve teknolojiler listesine รงipli araรงlarฤฑn da eklenmesini istediklerini belirttiler.
Bununla birlikte, รผyelerinden oybirliฤiyle destek almalarฤฑ pek olasฤฑ deฤil.
Lewis, “Wassenaar dรผzenlemesi umutsuzluฤa yakฤฑn รงรผnkรผ Rusya da bir รผye” dedi ve ekledi: “Asla evrensel bir fikir birliฤi saฤlayarak iลe baลlayamazsฤฑnฤฑz. O yรผzden รถnemseyenleri seรงin ve birlikte รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ saฤlayฤฑn.”
ฤฐlk Japon sanayi bakanlฤฑฤฤฑ yetkilisi, alternatifin รงip รผretim araรงlarฤฑnฤฑ denetlemek iรงin ABD ve Hollanda ile daha yakฤฑn bir grup oluลturmak olduฤunu ve bu grubun sonunda diฤer รผlkeleri de kapsayabileceฤini sรถyledi.
ABD Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ ve Hollanda hรผkรผmeti yorum yapmayฤฑ reddetti. Beyaz Saray ise yorum talebine yanฤฑt vermedi.
