TรSฤฐAD, Danฤฑลtay ve Yargฤฑtay’ฤฑn yapฤฑsฤฑnda kรถklรผ deฤiลiklikler รถngรถren yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑn iรงinde yer alan tek maddeyle neredeyse tamamen deฤiลtirilen kayyum uygulamasฤฑ ile ilgili dรผzenlemenin, baลta ticaret hayatฤฑ ve รถzel mรผlkiyet hakkฤฑ alanlarฤฑnda olmak รผzere doฤurabileceฤi รถnemli riskler aรงฤฑsฤฑndan yeniden deฤerlendirilmesine ihtiyaรง olduฤunu bildirdi.
Tรผrkiye Sanayici ve ฤฐลadamlarฤฑ Derneฤi (TรSฤฐAD) tarafฤฑndan yapฤฑlan basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑnda yeni yargฤฑ paketinin รถngรถrdรผฤรผ halde ลirketlere kayyum atanmasฤฑna neden oluลturan suรงlar listesinin ve kayyumun yetki alanฤฑnฤฑn geniลleyecek olmasฤฑna dair “Kayyum atamasฤฑna yรถnelik bu tip รถnemli ve aฤฤฑr sonuรงlar doฤurabilecek bir dรผzenlemenin, ilgili dรผzenleyici otoriteler ve ilgili paydaลlarฤฑn aktif katฤฑlฤฑmฤฑ ile uzun ve titiz bir deฤerlendirme sรผrecinden geรงerek hazฤฑrlanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn gerektiฤini dรผลรผnmekteyiz” dendi.
TรSฤฐAD’dan yapฤฑlan aรงฤฑklamada ลรถyle dendi:
13.06.2016โda TBMM Baลkanlฤฑฤฤฑโna iletilen โDanฤฑลtay Kanunu ile Bazฤฑ Kanunlarda Deฤiลiklik Yapฤฑlmasฤฑna Dair Kanun Tasarฤฑsฤฑโnฤฑn 34โรผncรผ maddesi ile Ceza Muhakemesi Kanunuโnun (CMK) 133โรผncรผ maddesi รงerรงevesinde kayyฤฑm atanabilecek durumlarฤฑn kapsamฤฑna aลaฤฤฑdaki suรงlarฤฑn da eklenmesi รถngรถrรผlmรผลtรผr:
TCK Md. 155 gรผveni kรถtรผye kullanma suรงu ve TCK Md. 158 nitelikli dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk
Sermaye Piyasasฤฑ Kanunu (SPKn) Md. 110โda tanฤฑmlanan aลaฤฤฑdakiler dahil tรผm suรงlar
Halka aรงฤฑk ลirketler iรงin รถrtรผlรผ kazanรง aktarฤฑmฤฑ suรงu
Yatฤฑrฤฑm kuruluลlarฤฑ, fon kurullarฤฑ ve teminat sorumlularฤฑ iรงin mรผลteri varlฤฑklarฤฑnฤฑ kรถtรผye kullanma ve kayฤฑtlarda hile tรผrรผnden iลlemler
Tรผrkiyeโde faaliyet gรถsteren tรผm ลirketlerin ticari faaliyetlerini doฤrudan etkileyebilecek bu tip รถnemli ve aฤฤฑr sonuรงlar doฤurabilecek bir dรผzenlemenin, ilgili dรผzenleyici otoriteler ve ilgili paydaลlarฤฑn aktif katฤฑlฤฑmฤฑ ile uzun ve titiz bir deฤerlendirme sรผrecinden geรงerek hazฤฑrlanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn gerektiฤini dรผลรผnmekteyiz. Bรถyle bir sรผreรง izlenmeksizin hazฤฑrlandฤฑฤฤฑndan endiลe edilen sรถz konusu tasarฤฑ aลaฤฤฑdaki riskleri iรงermektedir:
1. CMK 133โdeki diฤer suรงlarฤฑn niteliฤi ile uyumsuzluk, yerindelik ve orantฤฑlฤฑlฤฑk ilkelerine aykฤฑrฤฑlฤฑk riski
2. Kapsamฤฑnฤฑn geniลliฤi nedeniyle olaฤan ticaret hayatฤฑnฤฑ olumsuz etkileme ve mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑ zedeleme riski
3. Sermaye Piyasasฤฑ Kanunuโnun kendi iรงindeki bรผtรผnlรผฤรผnรผn bozulmasฤฑ ve ikili bir yapฤฑnฤฑn oluลmasฤฑ riski
4. Benzer tedbir imkanlarฤฑnฤฑn Sermaye Piyasasฤฑ Kanunuโnda zaten halihazฤฑrda yer almasฤฑ, yeni bir tedbire ihtiyaรง bulunmamasฤฑ
5. Hukuk tekniฤi ve usul hรผkรผmleri aรงฤฑsฤฑndan riskler
Konu ile ilgili olarak, Baลbakan Binali YILDIRIM, Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Nurettin CANฤฐKLฤฐ, Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลฤฐMลEK, Adalet Bakanฤฑ Bekir BOZDAฤ ve Ekonomi Bakanฤฑ Nihat ZEYBEKรฤฐ ile paylaลtฤฑฤฤฑmฤฑz ayrฤฑntฤฑlฤฑ gรถrรผลlerimizi kamuoyunun bilgisine sunarฤฑz.
Kanun tasarฤฑsฤฑna dair TรSฤฐAD gรถrรผลรผ
“รncelikle belirtmek isteriz ki; Tรผrkiyeโde faaliyet gรถsteren tรผm ลirketlerin ticari faaliyetlerini doฤrudan etkileyebilecek bu tip รถnemli ve aฤฤฑr sonuรงlar doฤurabilecek bir dรผzenlemenin, ilgili dรผzenleyici otoriteler ve paydaลlarฤฑn aktif katฤฑlฤฑmฤฑ ile uzun ve titiz bir deฤerlendirme sรผrecinden geรงerek hazฤฑrlanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn gerektiฤini dรผลรผnmekteyiz. Bรถyle bir sรผreรง izlenmeksizin hazฤฑrlandฤฑฤฤฑndan endiลe edilen sรถz konusu tasarฤฑ aลaฤฤฑdaki riskleri iรงermektedir:
“CMK 133โdeki diฤer suรงlarฤฑn niteliฤi ile uyumsuzluk, yerindelik ve orantฤฑlฤฑlฤฑk ilkelerine aykฤฑrฤฑlฤฑk riski: Tasarฤฑ ile kayyฤฑm atanabilecek suรงlar kapsamฤฑna eklenen TCK Md. 155, 158 ve SPKn Md.110โda tanฤฑmlanan suรงlar, CMK Md.133โde sayฤฑlan diฤer suรงlardan รถzรผ ve niteliฤi itibariyle รงok farklฤฑdฤฑr. CMK 133โte sayฤฑlan diฤer suรงlar kamu saฤlฤฑฤฤฑna, kamu gรผvenine, genel ahlaka, millete ve devlete karลฤฑ suรงlar iken Md. 155, 158 ve SPKn Md.110โda belirtilen suรงlar mal varlฤฑฤฤฑna karลฤฑ iลlenen suรงlardฤฑr. Bu suรงlarda kamusal menfaat deฤil, รถzel menfaat daha รถn plandadฤฑr. Dolayฤฑsฤฑyla, suรงlarฤฑn รถzรผndeki bu farklฤฑlฤฑฤa bakฤฑlmaksฤฑzฤฑn aynฤฑ tedbirlere tabi tutularak; mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn daha รงok รถzel hukuk alanฤฑnฤฑ ilgilendiren, รถzel kiลilerin รงฤฑkarlarฤฑnฤฑn zedelendiฤi ve diฤer hukuki yollarฤฑn denenebileceฤi bir konuda kayyฤฑm atanarak sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ; Anayasa hukukunda yer alan, temel hak ve hรผrriyetlerin sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑnda yerindelik ve orantฤฑlฤฑlฤฑk gibi ilkelere aykฤฑrฤฑlฤฑk teลkil edecektir.
“CMKโta bir ceza usul hukuku koruma tedbiri olarak ลirkete kayyฤฑm atanmasฤฑ hรผkmรผnรผn bulunmasฤฑna neden ihtiyaรง duyulduฤunun hatฤฑrlanmasฤฑ, hangi suรง ve durumlarฤฑn bu madde kapsamฤฑna girmesinin yerinde ve orantฤฑlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑn yorumlanmasฤฑnda yol gรถsterici olacaktฤฑr.
ฤฐcrasฤฑ tamamlanmฤฑล olan bir suรงla ilgili olarak ลirket yรถnetimine kayyฤฑm tayin edilemez
“2004 yฤฑlฤฑnda bu tedbirin yeni CMKโya eklenmesinin gerekรงesinde ilk olarak bu madde kapsamฤฑndaki suรงlarฤฑn zincirleme veya kesintisiz suรง olarak bir ลirketin faaliyeti รงerรงevesinde iลlenmesi gerektiฤi tespit edilmektedir. Bunun ardฤฑndan รถrnekler de verilerek CMK madde 133โรผn, kurulan ลirketin gerรงek bir faaliyetin icrasฤฑ iรงin deฤil, suรงtan kaynaklanan malvarlฤฑฤฤฑ deฤerlerinin transferi, bunlarฤฑn gayrimeลru kaynaฤฤฑnฤฑn gizlenmesi ve meลru bir yolla elde edildiฤi kanaatinin oluลturulmasฤฑ gibi durumlarda kullanฤฑlmak รผzere eklendiฤi ifade edilmektedir. Bu bakฤฑmdan bir ลirketin faaliyeti รงerรงevesinde iลlenmiล olsa bile, icrasฤฑ tamamlanmฤฑล olan bir suรงla ilgili olarak ลirket yรถnetimine kayyฤฑm tayin edilemez.
“Bu gerekรงeye gรถre CMK madde 133โรผn amacฤฑ, konusu suรง olan bir ekonomik faaliyeti kesintisiz bir ลekilde sรผrdรผren, aslฤฑnda bu suรงu kendine iล ve iลtigal alanฤฑ yapmฤฑล ancak gรถrรผnรผrde yasal iลler yapฤฑyor gรถrรผnen ลirketlerin yรถnetimine geรงici olarak kayyฤฑm atanmasฤฑdฤฑr. Bu gerekรงe ฤฑลฤฑฤฤฑnda denebilir ki, bu tedbire konu ลirketlerin gerรงek deฤil, fakat paravan ลirketler olmasฤฑ gerekir. Bunun aksine olarak, gรถrรผnen faaliyeti ile gerรงek faaliyeti aynฤฑ olan, her hangi bir suรงu ve suรง gelirini gizlemeyi hedef almayan ลirketler suรงu ne olursa olsun bu tedbirin dฤฑลฤฑnda olmalฤฑdฤฑr. Bu ceza usul tedbirinin kanuna girmesinin amacฤฑ, her tรผrlรผ ekonomik suรงta ekonomik tedbir uygulamak deฤildir.
“SPKn madde 110โdaki suรงlar, bu ceza usul tedbirinde olabilecek nitelikte deฤildir. SPKn madde 110โdaki suรงlar, her hangi baลka bir ekonomik faaliyetin รผzerini รถrtme, oradan kaynaklฤฑ geliri aklama, transfer etme ile ilgili suรงlar olmayฤฑp, SPKnโa tabi ลirketlerin bรผnyesinde iลlenecek alelade ekonomik suรงlardฤฑr. Tedbirin รถngรถrรผlmesinin ana gerekรงesi ile bu suรงlarฤฑn niteliฤi uyuลmamaktadฤฑr.
“Bu koruma tedbirinin alanฤฑnฤฑn bu ลekilde geniลletilmesi kanun uygulayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn gerekรงeyi unutmalarฤฑna, gerekรงeden uzaklaลmalarฤฑna ve sonuรง olarak bu tedbirin uygulamada adeta bir mรผsadereye dรถnรผลmesine yol aรงacaktฤฑr. Getirilmek istenen dรผzenleme, Devletโin รถzel teลebbรผsse, doฤrudan ve son derece basit bir yoldan mรผdahalesi imkanฤฑnฤฑ getirmektedir. Sรถz konusu koruma tedbiri, Kanun uyarฤฑnca geรงici bir tedbir iken, uygulamada mรผsadere veya ceza niteliฤini alarak sรผresiz uygulanmaktadฤฑr. Kaldฤฑ ki sรถz konusu koruma tedbiri kฤฑsa sรผreli uygulansa ve kovuลturma sonunda herhangi bir suรง unsuruna rastlanmasa dahi, uygulamada bu sรผre iรงerisinde ticari hayatฤฑn gizliliฤi ihlal edilmekte, hakkฤฑnda tedbir uygulanan ลirket ve ลirket ortaklarฤฑnฤฑn ticari itibarฤฑ telafisi imkansฤฑz bir ลekilde zarara uฤramaktadฤฑr.
“Kapsamฤฑnฤฑn geniลliฤi nedeniyle olaฤan ticaret hayatฤฑnฤฑ olumsuz etkileme ve Anayasadaki mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑ zedeleme riski:TCKโnฤฑn 155โinci ve SPKnโnun 110โuncu maddeleri, olaฤan ticari hayatta sฤฑklฤฑkla karลฤฑlaลฤฑlabilen durumlarฤฑ kapsayan, oldukรงa geniล kapsamlฤฑ dรผzenlemelerdir. Bu dรผzenlemelerle ilgili olarak getirilecek olaฤanรผstรผ nitelikteki bu tedbir imkanฤฑ, ticari hayatฤฑ doฤrudan etkileyecek, amacฤฑna uygun olmayan ลekilde kullanฤฑldฤฑฤฤฑnda ticari faaliyetlerin olumsuz etkilenmesine sebep olabilecektir. รrneฤin halka aรงฤฑk ลirketlerde รถzellikle grup ลirketleri aรงฤฑsฤฑndan her durumda belirli iliลkili taraf iลlemlerinde emsallerine gรถre farklฤฑ bir fiyat uygulandฤฑฤฤฑna veya kar/malvarlฤฑฤฤฑ azaltฤฑmฤฑ yapฤฑldฤฑฤฤฑna yรถnelik iddialar ile soruลturma/kovuลturma sonuna kadar madde kapsamฤฑnda kayyฤฑm atanmasฤฑ yoluna gidilebilecektir. Kayyฤฑm atanmasฤฑ iรงin suรงlarฤฑn kesinleลmesinin beklenilmesine gerek olmamasฤฑ nedeni ile hukuki gรผvenliฤi ve mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑ zedeleyecek ลekilde halka aรงฤฑk ลirketlere ve yatฤฑrฤฑm kuruluลlarฤฑna kayyฤฑm atanabilecektir. Dolayฤฑsฤฑyla getirilen dรผzenlemenin amacฤฑnฤฑ aลan nitelikte, Anayasanฤฑn mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑ zedeleyecek bir uygulama olduฤu ve olaฤan ticari faaliyet akฤฑลฤฑnฤฑ zedeleyerek รผlkemiz ekonomisinin geliลimini engelleme riski taลฤฑdฤฑฤฤฑ dรผลรผnรผlmektedir. Bunun yanฤฑnda รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn รถnรผnde caydฤฑrฤฑcฤฑ bir unsur olarak gรถrev gรถrecektir.
“Kaldฤฑ ki mevcut dรผzenlemeden farklฤฑ olarak, sรถz konusu suรงlarฤฑn toplumsal hayatta nispeten daha fazla karลฤฑlaลฤฑlabilir suรงlar olduฤu gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, istisnai uygulanmasฤฑ gereken sรถz konusunu koruma tedbirinin uygulama alanฤฑ geniลleyecektir. Bu durum; ลirketโin tรผm yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑ, รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑ ve bu ลirketle ticari iliลkisi olan kiลi ve kurumlarฤฑ da etkileyeceฤinden; tedbirin olumsuz etkisi, tedbirin amacฤฑnฤฑ aลar nitelikte olacaktฤฑr. Yine ayrฤฑca; ลirketโin herhangi bir รงalฤฑลanฤฑ tarafฤฑndan da ลirket ile alakalฤฑ olarak iลlenebilecek bu suรงlarda, ลirketโin tรผzel kiลiliฤinin cezalandฤฑrฤฑlmasฤฑ ceza hukukunun temel ilkelerinden olan suรง ve ceza sorumluluฤunun ลahsiliฤi ilkesine de aykฤฑrฤฑ olacaktฤฑr.
“SPKnโnun kendi iรงindeki bรผtรผnlรผฤรผnรผn bozulmasฤฑ, ikili yapฤฑ oluลturulmasฤฑ: SPKn, sermaye piyasasฤฑna รถzgรผ dรผzenlemeleri iรงeren, kendi iรงinde bรผtรผnlรผฤรผ olan รถzel bir kanundur. Sermaye piyasalarฤฑna รถzgรผ yรผkรผmlรผlรผkler, suรงlar ve yaptฤฑrฤฑmlar SPKn iรงerisinde birbirleriyle baฤlantฤฑlฤฑ olarak tanฤฑmlanmฤฑล ve sermaye piyasasฤฑ ile ilgili uyuลmazlฤฑklarฤฑn bu รถzel kanun hรผkรผmleri dahilinde รงรถzรผlmesi รถngรถrรผlmรผลtรผr. SPKnโnun iรงerisinde halka aรงฤฑk ลirketler ve yatฤฑrฤฑm kuruluลlarฤฑ ile ilgili alฤฑnabilecek birรงok farklฤฑ tedbir uyumlu bir yapฤฑ iรงerisinde zaten tanฤฑmlanmฤฑล olup, bu alanda yeni bir tedbire ihtiyaรง duyulmamaktadฤฑr. Taslak hรผkรผm nedeniyle, sermaye piyasasฤฑnda alฤฑnabilecek tedbirler ile ilgili olarak oluลturulacak ikili yapฤฑ, hangi dรผzenlemenin uygulanacaฤฤฑ net olmadฤฑฤฤฑ iรงin belirsizlik ve รถngรถrรผlmeyen sonuรงlar yaratabilecek; idareyi zor durumda bฤฑrakabilecektir.
“Benzer tedbir imkanlarฤฑnฤฑn SPKnโda zaten halihazฤฑrda yer almasฤฑ, yeni bir tedbire ihtiyaรง bulunmamasฤฑ: SPKnโnun 92โnci maddesinde, 110โuncu maddede tanฤฑmlanan suรงlarฤฑ da kapsayacak ลekilde halihazฤฑrda โimza yetkilerini kaldฤฑrmaโ, โyรถnetim kurulu รผyelerini gรถrevden alma ve yerlerine yenilerini atamaโ gibi birรงok tedbir tanฤฑmlanmฤฑลtฤฑr. Dolayฤฑsฤฑyla bu konuda yeni bir dรผzenlemeye aslen ihtiyaรง olmadฤฑฤฤฑ dรผลรผnรผlmektedir. Ancak, kanun koyucu tarafฤฑndan SPKnโdaki tedbirlerin yetersiz olduฤu dรผลรผnรผlรผyor ve bu gerekรงeyle bir dรผzenleme yapฤฑlฤฑyor ise, bu tip bir dรผzenleme SPKn iรงerisinde ve kanunun bรผtรผnlรผฤรผ bozulmadan oluลturulmalฤฑdฤฑr.
“Hukuk tekniฤi ve usul hรผkรผmleri aรงฤฑsฤฑndan riskler: Getirilen dรผzenlemenin hukuk tekniฤi aรงฤฑsฤฑndan da sakฤฑncalฤฑ hรผkรผmler iรงerdiฤi dรผลรผnรผlmektedir.
“Ceza kanunu gibi kapsam ve sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑn oldukรงa net รงizilmesi gereken bir kanunun taslaฤฤฑnda yer verilen โmenkul kฤฑymet idare yetkisiโ gibi muฤlak ifadeler sermaye piyasasฤฑ mevzuatฤฑnda tanฤฑmlanmamฤฑลtฤฑr, dolayฤฑsฤฑyla kayyฤฑma devredilebilecek yetkilerin kapsamฤฑ net olarak anlaลฤฑlamamaktadฤฑr.
“SPKnโnun 110โuncu maddesinde yer verilen yatฤฑrฤฑm kuruluลlarฤฑ tanฤฑmฤฑ bankalarฤฑ da iรงermektedir. Bu durumda taslaktaki hรผkรผmlerin bankalar iรงin de uygulanฤฑp uygulanmayacaฤฤฑ, bu dรผzenlemenin bankalar BDDKโnฤฑn yรผrรผttรผฤรผ รถzel mevzuatฤฑnda ne ลekilde karลฤฑlฤฑk bulacaฤฤฑ da net deฤildir.
“Kayyฤฑm atama sรผrecinin usul hรผkรผmleri taslakta detaylandฤฑrฤฑlmamฤฑล, sรผreรง รงok basit bir yapฤฑ ile tanฤฑmlanmฤฑลtฤฑr. TCKโdaki benzer tedbirlerde sรผreรงler detaylฤฑ ve birรงok aลamalฤฑ olarak tanฤฑmlanmฤฑล iken, buradaki usul hรผkรผmlerinde paralellik yaratฤฑlmamฤฑลtฤฑr. Sรผreรงte SPKโnฤฑn ne aลamada ve nasฤฑl mรผdahil olacaฤฤฑ dahi net olarak anlaลฤฑlamamaktadฤฑr. Benzer tedbirler iรงin aranan uygulama koลullarฤฑ burada da dikkate alฤฑnmalฤฑ, sรผreรง detaylฤฑ ve amacฤฑna uygun biรงimde yapฤฑlandฤฑrฤฑlmalฤฑdฤฑr.
“Dรผzenlemede kayyฤฑmlarฤฑn gรผvence altฤฑna alฤฑnmasฤฑ iรงin aรงฤฑlacak tazminat davalarฤฑnฤฑn devlete karลฤฑ aรงฤฑlmasฤฑ รถngรถrรผlmรผล olup, kayyฤฑmฤฑn kรถtรผ niyetli ve kasti olarak vermiล olduฤu zararlardan doฤrudan sorumlu olmasฤฑ kayyฤฑmlarฤฑn verdiฤi kararlarda daha sorumlu hareket etmelerine neden olacaktฤฑr. Aksi durumda kayyฤฑmlarฤฑn yukarฤฑda ifade edilen ลekilde kasti olarak verdikleri zarardan devlet mesul olacaktฤฑr ki bunun hakkaniyete uygun olmadฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir.
