AKP ile CHP arasฤฑnda 13 Temmuzโdan beri heyetlerarasฤฑ ve liderler dรผzeyinde devam eden koalisyon gรถrรผลmelerinin baลarฤฑsฤฑzlฤฑkla sonuรงlanmasฤฑ gรถzleri izleyen sรผreรงte gรผndeme gelebilecek ihtimallere รงevirdi. Seรงim kararฤฑ alฤฑnmasฤฑndan sonraki 90 gรผn iรงinde sandฤฑฤa gidilmesi gerekiyor. YSK takvimi kฤฑsaltma yetkisinin olduฤunu bildirmiล ve daha รถnce 63 gรผnde seรงim yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulamฤฑลtฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla, Ekim sonu veya Kasฤฑm ayฤฑnda sandฤฑฤa gidilmesi bekleniyor.
– Bu ihtimallerin baลฤฑnda AKP Genel Baลkanฤฑ ve Baลbakan Ahmet Davutoฤlu veya AKP temsilcilerinin, 7 Haziran seรงimlerinden beri herhangi bir koalisyon ya da azฤฑnlฤฑk hรผkรผmeti formรผlรผnรผn iรงinde olmayacaฤฤฑnฤฑ duyuran MHPโnin Genel Baลkanฤฑ Devlet Bahรงeli veya MHP temsilcileriyle ile tekrar gรถrรผลmesi geliyor.
– Davutoฤluโnun, Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan ve AKPโnin โterรถr รถrgรผtรผnรผn uzantฤฑsฤฑ olmakโla suรงladฤฑฤฤฑ HDP ile bir koalisyon gรถrรผลmesi giriลiminde bulunmasฤฑna ihtimal verilmiyor. MHPโnin herhangi bir hรผkรผmet oluลumunda yer alma ya da destekleme tavrฤฑnda bir deฤiลiklik olmamasฤฑ durumunda, Davutoฤlu 9 Temmuzโda Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโdan aldฤฑฤฤฑ hรผkรผmeti kurma gรถrevini iade edecek.
– Teamรผllere gรถre Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn bu noktada seรงimlerden anamuhalefet partisi olarak รงฤฑkan CHPโnin Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤluโnu yeni hรผkรผmeti kurmakla gรถrevlendirmesi bekleniyor. Erdoฤanโฤฑn, seรงimleri yenileme yetkisini baลlatacak olan TBMM Baลkanlฤฑk Divanฤฑโnฤฑn oluลumundan sonra geรงecek 45 gรผnlรผk sรผreyi sadece tek partiyi yani AKPโyi gรถrevlendirmeyle doldurmasฤฑ durumunda bรผyรผk bir tartฤฑลma รงฤฑkabileceฤine iลaret ediliyor.
– Kฤฑlฤฑรงdaroฤluโnun hรผkรผmet kurma gรถrevi almasฤฑ halinde yeni รถnerilerle AKPโye gitmesi ihtimaller arasฤฑnda bulunuyor. Bu ihtimalin bir kez daha koalisyonla sonuรงlanmamasฤฑ durumunda HDP ve MHPโnin CHPโye birlikte desteฤi dฤฑลฤฑnda bir hรผkรผmet kurma imkanฤฑ bulunmamasฤฑ ve Bahรงeliโnin HDPโye karลฤฑ kesin bir รงizgi รงekmesi nedeniyle Kฤฑlฤฑรงdaroฤluโnun olumlu sonuรง almasฤฑ mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor.
– CHP koalisyon kuramasa da teorik olarak HDP ve MHPโnin dฤฑลarฤฑdan desteฤiyle azฤฑnlฤฑk hรผkรผmeti kurabilir. Ancak bu formรผlรผn de HDP desteฤini iรงermesi nedeniyle MHP tarafฤฑndan hayata geรงirilmesine ihtimal verilmiyor.
– Anayasanฤฑn 116. maddesinde Cumhurbaลkanฤฑโฤฑn erken seรงim kararฤฑ almasฤฑna imkan tanฤฑyan 45 gรผnlรผk sรผre, TBMM Baลkanlฤฑk Divanฤฑโnฤฑn oluลturulduฤu 9 Temmuzโda baลladฤฑ, 24 Aฤustosโta sona erecek. Bu durumda anayasa Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑ erken seรงim kararฤฑ almaya zorlamฤฑyor. 116. madde; “… Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisinde Baลkanlฤฑk Divanฤฑ seรงiminden sonra (…) kฤฑrkbeล gรผn iรงinde Bakanlar Kurulunun kurulamamasฤฑ hallerinde de Cumhurbaลkanฤฑ Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi Baลkanฤฑna danฤฑลarak seรงimlerin yenilenmesine karar verebilir” hรผkmรผyle Cumhurbaลkanฤฑโna takdir hakkฤฑ tanฤฑyarak esnek davranma imkanฤฑ bฤฑrakฤฑyor.
– Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn koalisyon kurulmasฤฑ yรถnรผnde somut bir geliลme ve ihtimal belirmemesi durumunda almasฤฑ gรผndeme gelecek erken seรงim kararฤฑ รผzerine anayasa uyarฤฑnca seรงim hรผkรผmeti kurulmasฤฑ gรผndeme gelecek. Anayasaya gรถre TBMM Baลkanฤฑโnฤฑn devrede olacaฤฤฑ bu sรผreรงte partiler, parlamentoda sahip olduklarฤฑ milletvekili sayฤฑsฤฑ oranฤฑnda seรงim hรผkรผmetine bakan verecekler. Ancak burada da konuลulan ihtimal, MHPโnin HDP ile aynฤฑ hรผkรผmette yer almama tavrฤฑnฤฑ koruyarak dฤฑลarฤฑdan destek vereceฤi AKPโye azฤฑnlฤฑk hรผkรผmeti kurdurmasฤฑ. TBMM Baลkanlฤฑฤฤฑ seรงiminde de AKPโye destek veren MHPโnin bu durumda temel koลulunun รผlkeyi hฤฑzla seรงime gรถtรผrme olacaฤฤฑ biliniyor.
– Azฤฑnlฤฑk hรผkรผmetinin teorik olarak CHP ve MHPโnin de kurmasฤฑ mรผmkรผn. Ancak parlamentodaki sandalye daฤฤฑlฤฑmฤฑ ve siyasal dengeler nedeniyle bu seรงeneklere ihtimal verilmiyor.
Parlamentoda sandalye daฤฤฑlฤฑmฤฑ
AKP: 258
CHP: 131
MHP: 80
HDP: 80
Baฤฤฑmsฤฑz: 1
116. madde ne diyor?
Anayasanฤฑn โTรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi seรงimlerinin Cumhurbaลkanฤฑnca yenilenmesiโ baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑyan 116. maddesi ลรถyle:
โBakanlar Kurulunun, 110 uncu maddede belirtilen gรผvenoyunu alamamasฤฑ ve 99 uncu veya 111 inci maddeler uyarฤฑnca gรผvensizlik oyuyla dรผลรผrรผlmesi hallerinde; kฤฑrkbeล gรผn iรงinde yeni Bakanlar Kurulu kurulamadฤฑฤฤฑ veya kurulduฤu halde gรผvenoyu alamadฤฑฤฤฑ takdirde Cumhurbaลkanฤฑ, Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi Baลkanฤฑna danฤฑลarak, seรงimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Baลbakanฤฑn gรผvensizlik oyu ile dรผลรผrรผlmeden istifa etmesi รผzerine kฤฑrkbeล gรผn iรงinde veya yeni seรงilen Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisinde Baลkanlฤฑk Divanฤฑ seรงiminden sonra yine kฤฑrkbeล gรผn iรงinde Bakanlar Kurulunun kurulamamasฤฑ hallerinde de Cumhurbaลkanฤฑ Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi Baลkanฤฑna danฤฑลarak seรงimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Yenilenme kararฤฑ Resmรฎ Gazetede yayฤฑmlanฤฑr ve seรงime gidilir.โ
Anayasanฤฑn 114. maddesi ne diyor?
Anayasanฤฑn โSeรงimlerde geรงici Bakanlar Kuruluโ baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑyan 114. maddesi ลรถyle:
โTรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi genel seรงimlerinden รถnce, Adalet, ฤฐรงiลleri ve Ulaลtฤฑrma bakanlarฤฑ รงekilir. Seรงimin baลlangฤฑรง tarihinden รผรง gรผn รถnce; seรงim dรถnemi bitmeden seรงimin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan baลlayarak beล gรผn iรงinde, bu bakanlฤฑklara Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi iรงinden veya dฤฑลarฤฑdan baฤฤฑmsฤฑzlar Baลbakanca atanฤฑr.
116 ncฤฑ maddegereฤince seรงimlerin yenilenmesine karar verildiฤinde Bakanlar Kurulu รงekilir ve Cumhurbaลkanฤฑ geรงici Bakanlar Kurulunu kurmak รผzere bir Baลbakan atar.
Geรงici Bakanlar Kuruluna, Adalet, ฤฐรงiลleri ve Ulaลtฤฑrma bakanlarฤฑ Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisindeki veya Meclis dฤฑลฤฑndaki baฤฤฑmsฤฑzlardan olmak รผzere, siyasรฎ parti gruplarฤฑndan, oranlarฤฑna gรถre รผye alฤฑnฤฑr.
Siyasรฎ parti gruplarฤฑndan alฤฑnacak รผye sayฤฑsฤฑnฤฑ Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi Baลkanฤฑ tespit ederek Baลbakana bildirir. Teklif edilen bakanlฤฑฤฤฑ kabul etmeyen veya sonradan รงekilen partililer yerine, Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi iรงinden veya dฤฑลarฤฑdan baฤฤฑmsฤฑzlar atanฤฑr.
Geรงici Bakanlar Kurulu, yenilenme kararฤฑnฤฑn Resmรฎ Gazetede ilรขnฤฑndan itibaren beล gรผn iรงinde kurulur.
Geรงici Bakanlar Kurulu iรงin gรผvenoyuna baลvurulmaz.
Geรงici Bakanlar Kurulu seรงim sรผresince ve yeni Meclis toplanฤฑncaya kadar vazife gรถrรผr.โ
