ABD’de ticarete iliลkin anlaลmalarฤฑn iptal edilmesi nedeniyle รผlkeler kendi aralarฤฑnda ABD’siz ticaret iรงin anlaลmalar yapmaya baลlฤฑyor. Akลam Gazetesi yazarฤฑ Deniz Gรถkรงe konuyu kรถลesine taลฤฑdฤฑ. ฤฐลte o yazฤฑ:
ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑndan sonra, ABD รผlkeler serbestรงe birbirinden emtia alฤฑp satabildikleri taktirde, tรผm ekonomilerin kazanacaฤฤฑ ilkesini dรผnyaya kabul ettirmiลti.
Ancak ลimdi ABDโnin baลฤฑna gelen Trump yรถnetimin dฤฑล ticaret anlaลmalarฤฑnฤฑ peล peลe iptal etmesi , global รงapta รผlkeleri, ABDโyi dahil etmeden dฤฑล ticaret anlaลmasฤฑ yapmaya mecbur bฤฑraktฤฑ. Son รถrnek de ลรถyle : bir dรผzine รผlke geรงtiฤimiz gรผnlerde ลili โde toplandฤฑ ve ABDโnin Trump tarafฤฑndan ocak ayฤฑnda atฤฑlan adฤฑmla iptal ettiฤi TPP veya โTrans Pacific Partnershipโ anlaลmasฤฑnฤฑ ABDโsiz canlandฤฑrmak รผzere giriลime baลladฤฑ. Bu anlaลma, yani TPP, aslฤฑnda geรงen yฤฑl imzalanmฤฑล, ama uygulanmaya vakit olmamฤฑลtฤฑ. รlkeler yeni anlaลma hazฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑ tamamlarken de yeni ad olarak โTPP minus oneโ kelimelerini kullanmaya baลladฤฑlar.
ลiliโdeki toplantฤฑda dรถrt Latin Amerika รผlkesi, evsahibi olacak: ลili, Kolombiya , Peru ve de Meksika! ABD bir temsilci gรถndermiล ama kimse onu ciddiye almฤฑyor, รงรผnkรผ gรถnderilen kiลi ABD temsilcisi ve elรงisi ama, โDฤฑล ticaret uzmanฤฑโ hiรง deฤil. Mesela Avustralya toplantฤฑya Dฤฑล Ticaret Bakanฤฑ Steve Cioboโyu gรถndermiล. Japonya da, ABD ticareti arttฤฑrmak istediฤini sergilemediฤi taktirde, muhatap olunmayacak ilkesine katฤฑlฤฑyor.
ABD serbest ticareti bundan tam 70 yฤฑl evvel gรผndeme getirmiลti. O dรถnemde World Trade Organization adlฤฑ kurumu da kurmak iรงin รงok uฤraลmฤฑล ve sonunda kurmuลtu. Bugรผnkรผ ABD Baลkanฤฑ Trump ise hem TPP gibi anlaลmalarฤฑ iptal edeceฤini gรผndeme getiriyor, hem de รงoklu dฤฑล ticaret anlaลmalarฤฑnฤฑn รผlkelere zarar verdiฤini, mesela ABDโde isitihdamฤฑ azalttฤฑฤฤฑnฤฑ iddia ediyordu. Trumpโa gรถre ikili anlaลma yapฤฑlabilirdi. ABD 70 yฤฑl sonra aniden ulusalcฤฑ oluvermiลti.
Hatta 20 yฤฑl รถnce yapฤฑlan ve de Meksika, Kanada ve ABD arasฤฑndaki รผรงlรผ โ North American Free Trade Agreementโ anlaลmasฤฑnฤฑ da ( adฤฑ NAFTA) iptal edeceฤini vurguluyordu. Tabii ABDโnin tutumu yakฤฑnda dฤฑล ticaret savaลlarฤฑnฤฑn yeniden baลlamasฤฑna yol aรงabilir.
Birรงok รผlke ลimdi, bugรผne kadar ikili anlaลma yapmaya gerek duymadฤฑklarฤฑ รผlkelerle yeni ikili anlaลmalar yapmaya mecbur kalฤฑrlar diye de dรผลรผnรผlรผyor.
Yeni Zelanda Dฤฑล Ticaret Bakanฤฑ Todd Mc Clay de ลiliโde yapฤฑlan toplantฤฑya katฤฑldฤฑ. Yeni Zelanda 2008 yฤฑlฤฑnda รin ile ilk serbest dฤฑล ticaret anlaลmasฤฑ yapan รผlke olmuลtu. รin de ลiliโdeki toplantฤฑya bir temsilci yollamฤฑล.
Japonya ve de Vietnam da TPP รผyesi idi, ลimdi de Avrupa Birliฤi ile dฤฑล ticaret anlaลmasฤฑ yapmak iรงin รงalฤฑลmaktalar.
Perลembe gรผnรผ toplantฤฑda konuลan Peru Baลkanฤฑ Pedro Kuczyinsky รผlkesinin โPasific Allianceโ ile iliลkilerini kuvvetlendireceฤini , Asyaโda birรงok รผlke ve blok ile , mesela โSoutheast Asian Nations Allianceโ ile , anlaลmalar da yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi ve โ ABD ile ortaklฤฑk olmadan TPP zor olacak ama yeniden anlaลmayฤฑ da becereceฤiz!โ dedi!
