“รnce Amerika” dediฤi yรถnetim yaklaลฤฑmฤฑyla ABD ekonomisini bรผyรผtme konusunda selefi Barack Obama’dan rakamsal olarak daha iyi bir performans ortaya koyan ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, tehdit ve tutarsฤฑzlฤฑklar iรงeren mesajlarฤฑ ile kรผresel ekonomiyi sฤฑkฤฑntฤฑya sokarak belirsizlikleri de artฤฑrฤฑyor.
Trump’ฤฑn, sรผrpriz seรงim zaferinin ardฤฑndan baลkanlฤฑk yemini ederek gรถrevi devralmasฤฑnฤฑn ikinci yฤฑlฤฑ bugรผn dolacak.
Baลkan olur olmaz KOBฤฐ ve esnaf kesiminin refahฤฑnฤฑ hedefleyen รงeลitli mali teลvik politikalarฤฑ sayesinde รผlke ekonomisi geniลleten Trump’ฤฑn “รnce Amerika” politikasฤฑndan kaynaklanan, “tehdit” iรงeren ve “tutarsฤฑz” aรงฤฑklamalarฤฑ, kรผresel ticareti sฤฑkฤฑntฤฑya sokarak dรผnyadaki belirsizliฤi artฤฑrdฤฑ.
Trump, baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑn ilk yฤฑl dรถnรผmรผnรผ, bilet fiyatlarฤฑnฤฑn รงiftler iรงin 100 bin dolardan baลladฤฑฤฤฑ Floridaโdaki partide kutladฤฑ. ABD Kongresi’ndeki Demokratlar ile Trump arasฤฑnda yaลanan ‘Meksika duvarฤฑ รถdeneฤi’ tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn รผlke tarihinin “en uzun sรผreli hรผkรผmet kapanmasฤฑna” neden olmasฤฑ dolayฤฑsฤฑyla Trump, baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑn ikinci yฤฑl dรถnรผmรผnde sessiz kalmayฤฑ tercih etti.
ABD ekonomisi, Trump yรถnetiminin ilk 2 yฤฑlฤฑnda kรผresel bรผyรผme rรผzgarฤฑnฤฑ da arkasฤฑna alarak รถzellikle sanayi, enerji ve finans sektรถrรผndeki gรผรงlenmeyle ivme kazandฤฑ. Trump; borsadaki rekor yรผkseliลler, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผk kalmasฤฑ, tรผketici ve kรผรงรผk iลletmelerin artan harcamalarฤฑ ve yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ile iลsizlikteki dรผลรผลe kadar yaลanan her olumlu geliลmeyi kendisine mal etti.
Geรงen yฤฑlฤฑn mart ayฤฑnda ithal รงelik ve alรผminyuma sฤฑrasฤฑyla yรผzde 25 ve yรผzde 10 ek gรผmrรผk vergisi getirerek kรผresel ticaret ihtilaflarฤฑnฤฑ “ticaret savaลฤฑna” รงeviren Trump, bunu da “Cumhuriyetรงi liderlik sayesinde Amerika yeniden kazanฤฑyor ve yeniden saygฤฑn bir รผlke oluyor. รรผnkรผ biz sonunda Amerika’yฤฑ ilk sฤฑraya koyuyoruz.” ลeklinde aรงฤฑkladฤฑ.
– Trumpโฤฑn bรผyรผme, iลsizlik ve yatฤฑrฤฑm karnesi
Eski Baลkan Barack Obama’nฤฑn son gรถrev yฤฑlฤฑ olan 2016’da reel olarak yรผzde 1,5 geniลleyen ABD ekonomisi, Trumpโฤฑn ilk yฤฑlฤฑ olan 2017โde yรผzde 2,2, geรงen yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 2,2, ikinci รงeyreฤinde yรผzde 4,2 ve รผรงรผncรผ รงeyreฤinde yรผzde 3,4 bรผyรผdรผ.
Yฤฑlฤฑn son รงeyreฤine yรถnelik bรผyรผme rakamlarฤฑ henรผz belli olmazken, 2018โnin son aylarฤฑna dair veriler, bรผyรผmenin bu dรถnemde de gรผcรผnรผ koruyacaฤฤฑna ve yรผzde 2,8 seviyelerinde olacaฤฤฑna iลaret ediyor.
Uluslararasฤฑ finans kuruluลlarฤฑ, son veriler ฤฑลฤฑฤฤฑnda ABD ekonomisinde 2018โde yฤฑllฤฑk bรผyรผmenin yรผzde 3’รผn รผzerinde gerรงekleลeceฤini รถngรถrรผyor. ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) kademeli faiz artฤฑลlarฤฑ ve Donald Trump’ฤฑn vergi indirimlerinin etkisinin azalmasฤฑyla ABD ekonomisinde bรผyรผmenin รถnemli รถlรงรผde yavaลlamasฤฑ bekleniyor. Bรผyรผmenin bu yฤฑl yรผzde 2,5โe, 2020โde ise yรผzde 2โye gerileyeceฤi tahmin ediliyor.
– ฤฐลsizlik, yรผzde 3,7 ile 49 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine geriledi
ABD รalฤฑลma Bakanlฤฑฤฤฑ verilerine gรถre, รผlke ekonomisi, 2017 yฤฑlฤฑ boyunca 2 milyon 200 bin kiลiye iล saฤladฤฑ. Sรถz konusu rakam, 2018 yฤฑlฤฑnda yรผzde 18 artarak 2 milyon 600 bin kiลiye ulaลtฤฑ.
รlkede iลsizlik oranฤฑ, Eylรผl 2018’de yรผzde 3,7’ye gerileyerek son 49 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesini geriledi. Son aรงฤฑklanan rakamlara gรถre, iลsizlik, Aralฤฑk 2018’de yรผzde 3,9 oldu.
Obama yรถnetiminin, 8 yฤฑldaki istihdam รผretimi 10 milyon kiลiyi aลarken, kampanyasฤฑ sฤฑrasฤฑnda 10 yฤฑl iรงinde 25 milyon iล yaratacaฤฤฑnฤฑ ve “en bรผyรผk istihdam baลkanฤฑ” olacaฤฤฑnฤฑ iddia eden Trump ise seรงilmesinden bu yana ABD ekonomisi iรงin 5 milyon istihdam oluลturdu.
– Yatฤฑrฤฑmlar yรผzde 11 arttฤฑ
Rakamlar, Trump’ฤฑn, baลkanlฤฑk dรถneminde yatฤฑrฤฑmlar aรงฤฑsฤฑndan da baลarฤฑlฤฑ bir tablo รงizdiฤini ortaya koyuyor.
Verilere gรถre, GSYH’nin hesaplanmasฤฑnda kullanฤฑlan รถzel yurt iรงi yatฤฑrฤฑmlar Ekim 2016’da 3 trilyon 227 milyar dolar olurken, Nisan 2018’de 3 trilyon 580 milyar dolara ulaลtฤฑ. Trump’ฤฑn baลkan olarak seรงilmesinden itibaren รถzel yatฤฑrฤฑmlar yaklaลฤฑk yรผzde 11 artฤฑล kaydetti.
– Trump, KOBฤฐ ve esnafฤฑ destekledi
2008 yฤฑlฤฑndaki kรผresel krize giden sรผreรงte ABDโnin KOBฤฐ ve esnaf kesimi, ciddi yara almฤฑลtฤฑ. รok uluslu ลirketlerin รผretim ve iล baฤlantฤฑlarฤฑnฤฑ รin ve Uzak Doฤuโya kaydฤฑrmasฤฑ, ABDโde ciddi istihdam ve iล kaybฤฑna yol aรงmฤฑลtฤฑ.
Ekonominin bรผyรผmesine karลฤฑn Obama yรถnetimindeki Demokrat Parti politikalarฤฑ, bu kesimin derdine derman olamamฤฑลtฤฑ. 2016โda KOBฤฐ ve esnaf kesimini arkasฤฑna almayฤฑ baลaran Donald Trump, 2016’daki seรงimden zaferle รงฤฑkarken, baลa gelir gelmez de sรถz konusu kesimin refahฤฑnฤฑ hedefleyen รงeลitli mali teลvik politikalarฤฑnฤฑ hฤฑzlฤฑca devreye aldฤฑ.
Finansal kriz sonrasฤฑ geniลlemekte olan ABD ekonomisinin yavaลlamasฤฑ beklenirken, Fed’in faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn da eklenmesiyle piyasadaki genel kanฤฑ ABDโnin durgunluฤa girmesi yรถnรผnde oldu. Ekonomik beklentileri fiyatlayan verim eฤrisinde ciddi bir “yataylaลma” ile karลฤฑlandฤฑ.
Sรถz konusu geliลmelere karลฤฑn Trumpโฤฑn politikalarฤฑ, ABD halkฤฑ tarafฤฑndan benimsendi. Tรผketici gรผveni, 1990โlฤฑ yฤฑllardaki zirve seviyelere yeniden yรผkseldi. รzellikle KOBฤฐ gรผven endeksinin tarihi rekor seviyelere รงฤฑkmasฤฑyla Trumpโฤฑn kendi seรงmenine yรถnelik ekonomi politikalarฤฑnฤฑn hedefe ulaลtฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
– ABD ekonomisi de Trump’ฤฑn dฤฑล politikasฤฑndan olumsuz etkileniyor
Trump, “รnce Amerika” dediฤi yรถnetim yaklaลฤฑmฤฑyla diฤer รผlkelere aynฤฑ ลekilde davranmadฤฑ. รin ile yรผkselen dฤฑล ticaret gerilimi de geรงen yฤฑl kรผresel ticareti ve dรผnya ekonomisini olumsuz etkiledi. Almanya รผรงรผncรผ รงeyrekte daralฤฑrken, kรผresel tรผm varlฤฑk sฤฑnฤฑflarฤฑnda ciddi satฤฑล baskฤฑlarฤฑ oldu ve deฤer kayฤฑplarฤฑ yaลandฤฑ.
Sรถz konusu geliลmelerin sonucu olarak, ABD ekonomisi de Trumpโฤฑn dฤฑล politikasฤฑndan olumsuz etkilenir hale geldi. ฤฐรง piyasaya yรถnelik teลviklerin geride kalmasฤฑ ve kรผresel ลartlarฤฑn da birleลmesi, ABD ekonomisinin gelecek รงeyreklerde hฤฑz kaybedeceฤi anlamฤฑna geliyor.
