Kรผresel รงapta faaliyet yรผrรผten bรผyรผk Alman ลirketlerini gelecekte insan haklarฤฑ, รงocuk iลรงiliฤi, doฤal kaynaklar ve iklim koruma konusunda daha fazla sorumluluk altฤฑna alacak olan Tedarik Zinciri Yasasฤฑ รผzerinde Almanya’daki hรผkรผmet ortaklarฤฑ uzlaลtฤฑ. Federal hรผkรผmeti oluลturan Baลbakan Angela Merkel’in partisi Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), kรผรงรผk ortaฤฤฑ Hristiyan Sosyal Birlik (CSU) ve Sosyal Demokrat Parti (SPD) tarafฤฑndan hazฤฑrlanan yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki ay bakanlar kuruluna gelmesi, yaz tatiline girilmesinden รถnce de oylanarak Federal Meclis’ten geรงmesi planlanฤฑyor.
DW Tรผrkรงenin haberine gรถre Tedarik Zinciri Yasasฤฑ 1 Ocak 2022’den itibaren kademeli olarak yรผrรผrlรผฤe girecek. Almanya tarihinde รถnemli bir paradigma deฤiลimi olarak da kabul edilen kanun, kรผresel รงapta faaliyet yรผrรผten Alman ลirketlerin tedarik zincirinin bรผtรผnรผnde sorumluluk รผstlenmesini รถngรถrรผyor.
Yasa tasarฤฑsฤฑ neleri iรงeriyor?
Yasa 2023’ten itibaren, รถnce 3 binden fazla รงalฤฑลanฤฑ olan 600’den fazla Alman ลirketini baฤlayacak. 2024’ten itibaren ise binden fazla รงalฤฑลanฤฑ olan yaklaลฤฑk 3 bin ลirket kรผresel tedarik zincirinde olanlar konusunda sorumluluk รผstlenmek zorunda kalacak. ฤฐnsan haklarฤฑ kuruluลlarฤฑ, yasanฤฑn 500 รงalฤฑลanฤฑ olan ลirketleri de kapsamasฤฑnฤฑ talep ettiyse de orta รถlรงekli ลirketlerin bundan muaf tutulmasฤฑ iรงin รถzellikle Federal Ekonomi Bakanฤฑ CDU’lu Peter Altmaier’in bastฤฑrdฤฑฤฤฑ bildiriliyor. Yasa tasarฤฑsฤฑ, sรถz konusu Alman ลirketleri doฤrudan tedarikรงilerinden sorumlu kฤฑlฤฑyor. Ara tedarikรงi ลirketlerde ihlaller yaลandฤฑฤฤฑnฤฑn รถฤrenilmesi halindeyse bunlarฤฑ aydฤฑnlatmakla ve ortadan kaldฤฑrmak iรงin harekete geรงmekle yรผkรผmlรผ kฤฑlฤฑyor.
Yasanฤฑn kapsadฤฑฤฤฑ ลirketler, tedarikรงilerinde รงocuk iลรงiliฤine ve zorla รงalฤฑลtฤฑrmaya izin vermeyecek. Adil รผcret รถdenmesi ve uluslararasฤฑ sรถzleลmelerle tanฤฑmlanan รงalฤฑลma ve รงevre koruma kurallarฤฑnฤฑn yerine getirilmesinden yรผkรผmlรผ olacak. Bunlarฤฑn ihlal edilmesi durumunda, maฤdurun da rฤฑzasฤฑyla olay sivil toplum kuruluลlarฤฑ veya sendikalar vekilliฤinde Alman yargฤฑsฤฑna taลฤฑnabilecek.
Yasada tanฤฑmlanan, Alman ลirketlerin tedarikรงilerinde yaลandฤฑฤฤฑ bildirilen ihlalleri denetleme gรถrevi de Federal Ekonomi ve ฤฐhracat Kontrolรผ Dairesi’ne veriliyor. Daire konuyu yerinde inceleyecek ve ihlal gรถrmesi halinde maddi yaptฤฑrฤฑm uygulayacak veya sorumlulara para cezasฤฑ verebilecek. ฤฐhlalden sorumlu gรถrรผlen bir Alman ลirketi รผรง yฤฑla kadar ihalelere katฤฑlmaktan men edilebilecek.
Tรผrkiye yasanฤฑn neresinde?
Yaklaลฤฑk iki milyon รผyesi olan Birleลik Hizmet Sendikasฤฑ ver.di, Tedarik Zinciri Yasasฤฑ’nฤฑn yรผrรผrlรผฤe girmesi halinde bรผtรผn tedarikรงi รผlkeler kadar Tรผrkiye’yi de etkileyeceฤini belirtiyor. Sendikanฤฑn basฤฑn sรถzcรผsรผ Daniela Milutin DW Tรผrkรงe’ye verdiฤi demeรงte, ลimdiye kadar Tรผrkiye’de Hugo Boss, Zara, C&A gibi ลirketlerin tedarikรงilerinde zaman zaman รงocuk iลรงiliฤi sorunuyla karลฤฑlaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktarmฤฑลtฤฑ.
Almanya Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ verilerine gรถre, 2019 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye ile Almanya arasฤฑndaki ticaret hacmi รถnceki yฤฑla oranla yรผzde 8,6 dรผลรผล gรถstererek 33 milyar 400 milyon euro oldu. Rusya ve รin’in ardฤฑndan Almanya, Tรผrkiye’nin en fazla ithalat yaptฤฑฤฤฑ รผรงรผncรผ รผlke. Almanya’nฤฑn Tรผrkiye’ye ihraรง ettiฤi รผrรผnlerde aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ motorlu taลฤฑtlar, otomotiv yan sanayi รผrรผnleri, makineler ve kimyasal รผrรผnler oluลtururken, Tรผrkiye’nin Almanya’ya ihraรง ettiฤi รผrรผnlerde aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ tekstil ve deri mamulleri, motorlu taลฤฑtlar oluลturuyor ancak gฤฑda รผrรผnleri ve makineler de giderek รถnem kazanฤฑyor.
1980’den bu yana yaklaลฤฑk 15 milyar 500 milyon dolar yatฤฑrฤฑm ile Almanya Tรผrkiye’deki en bรผyรผk yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda geliyor. Tรผrkiye’de faaliyet yรผrรผten Alman veya Tรผrk iลtiraklฤฑ Alman ลirketlerin sayฤฑsฤฑ 7 bin 500’i geรงti. Almanya, Tรผrkiye’deki patent baลvurularฤฑnda da 2017 yฤฑlฤฑnda ABD ve Japonya’nฤฑn da รถnรผnde gelerek 2 bin 44 baลvuruda bulundu.
1985 yฤฑlฤฑndan beri Alman ekonomisi Tรผrkiye’de Alman-Tรผrk Ticaret ve Sanayi Odasฤฑ tarafฤฑndan da temsil ediyor ve Oda’nฤฑn yaklaลฤฑk bin civarฤฑnda รผyesi bulunuyor.
