Mart ayฤฑndan bu yana konkordato ilan eden ลirketlerin sayฤฑsฤฑnda artฤฑล yaลanฤฑyor.
Borรงlarฤฑnฤฑn mahkeme kararฤฑyla yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ yoluna baลvuran ลirketler arasฤฑnda, her sektรถrden bรผyรผk ya da kรผรงรผk รถlรงekli ลirket var.
Peki, birbiri ardฤฑna gelen konkordato ilanlarฤฑnฤฑn sebebi ne?
Konkordato nedir?
Konkordato, ลirketlerin borรงlarฤฑnฤฑn yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin baลvurduklarฤฑ hukuki bir yรถntem.
Mali durumu bozulmuล olan borรงlunun, borรงlarฤฑnฤฑ belli bir oranda ve vadede รถdemesine iliลkin alacaklฤฑlarฤฑ ile yaptฤฑฤฤฑ ve mahkemece onaylanan bir anlaลma niteliฤi taลฤฑyor.
Net bir rakam bilinmemekle birlikte uzmanlar daha รถnce yฤฑlda ortalama 300 ลirketin iflas ertelemeye baลvurduฤunu, bu yฤฑl ise Mart ayฤฑndan bu yana en az bin ลirketin konkordato baลvurusu yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Konkordato baลvurusu kabul edilen ลirketlerde alacaklฤฑlar haciz iลlemi yapamฤฑyor, bankalar kredilerini isteyemiyor, ipotekler satฤฑลa รงฤฑkarฤฑlamฤฑyor ve devlet bir รงeลit geรงici koruma saฤlamฤฑล oluyor.
Konkordato, borรงlu ลirketlerin mali durumunu dรผzeltip iflastan kurtulmasฤฑnฤฑ ve alacaklฤฑlarฤฑn da belli bir vadeyle alacaklarฤฑnฤฑ temin etmelerini amaรงlฤฑyor.
Bรผyรผk รถlรงekli ลirketlerin konkordato ilan etmesi ise taลeronlarฤฑ olan kรผรงรผk ve orta รถlรงekli ลirketleri de konkordato ilan etmeye itiyor.
‘Domino etkisi’
BBC Tรผrkรงe’nin konuลtuฤu uzmanlar, bunu “domino taลฤฑ” etkisine benzetiyor. Son zamanlarda birbirini ardฤฑna gelen konkordato haberlerini, bรผyรผk รถlรงekli firmalarฤฑn teker teker konkordato ilan etmesine baฤlฤฑyor.
Marka deฤerinin zedelenmesi ve alacaklฤฑlar arasฤฑnda paniฤe neden olabileceฤi gibi sebeplerle, ลirketler รงoฤunlukla konkordato baลvuru sรผreรงlerini gizlilik iรงerisinde halletmek istiyor.
Bazฤฑ ลirketler konkordato konusunda danฤฑลmanlฤฑk veren firmalarฤฑ arayarak, hangi ลirketlerin konkordatoya baลvurduฤunu รถฤrenmeye รงalฤฑลฤฑyor.
BBC Tรผrkรงe’nin rรถportaj talebinde bulunduฤu ลirketler, benzer gerekรงeler sunarak rรถportaj vermeyi kabul etmedi.
ฤฐflas erteleme ve konkordato arasฤฑndaki fark ne?
Yฤฑllardฤฑr mevcut olan konkordato uygulamasฤฑ, Mart 2018’de iflas ertelemenin tamamen kaldฤฑrฤฑlmasฤฑyla daha fazla talep gรถrmeye baลladฤฑ.
2003 yฤฑlฤฑnda yรผrรผrlรผฤe giren iflas erteleme olaฤanรผstรผ hรขl (OHAL) ile askฤฑya alฤฑnmฤฑล ve 15 Mart 2018’de yรผrรผrlรผฤe giren bir torba yasa ile tamamen kaldฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑ.
Bazฤฑ avukatlarฤฑn ‘รzerine รถlรผ topraฤฤฑ atฤฑlmฤฑล bir mรผessese’ olarak tabir ettiฤi konkordato ise iflas ertelemenin kaldฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ bu tarihten itibaren daha iลlevsel bir yapฤฑ kazandฤฑ.
รrneฤin iflas ertelemeye baลvuracak ลirketin borcunun, alacaklarฤฑndan daha fazla olmasฤฑ gerekiyordu. Konkordatoya baลvurmak iรงin ise sadece “borรงalarฤฑ รถdeyememek” ya da “รถdeyememe riskinin olmasฤฑ” yeterli.
ฤฐflas ertelemeye yalnฤฑzca anonim ลirketi olanlar baลvurabilirken, konkordatoya ลahฤฑs ลirketi ya da kooperatif olarak da baลvuru yapฤฑlabiliyor.
Ayrฤฑca iflas talebinde bulunabilecek her alacaklฤฑ da gerekรงeli bir dilekรงeyle, borรงlu hakkฤฑnda konkordato iลlemlerinin baลlatฤฑlmasฤฑnฤฑ isteyebiliyor.
Uzmanlar bรถylece hem alacaklฤฑ hem de borรงlunun karลฤฑlฤฑklฤฑ eลitlik prensibine gรถre temsil edildiฤini ve taraflar arasฤฑnda menfaatler dengesinin kurulmaya รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ savunuyor.
‘Konkordatoya baลvuran ลirketler hedef haline geliyor’
BBC Tรผrkรงe’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Avukat Ali Rฤฑza Yฤฑlmaz, 2003 yฤฑlฤฑndan beri iflas erteleme ve konkordato davalarฤฑnda avukatlฤฑk yapฤฑyor.
รzellikle kriz zamanlarฤฑnda bu baลvurularฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ ve hali hazฤฑrda 14 konkordato dosyasฤฑ yรผrรผttรผฤรผnรผ sรถyleyen Yฤฑlmaz, hiรงbir firma yetkilisinin ‘konkordato ile anฤฑlmak istemediฤini’ รงรผnkรผ bu durumun alacaklฤฑlarda paniฤe yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor:
“Mรผvekkillerimin hepsi kuyruฤu dik tutarak bu sรผreci atlatmak istiyorlar. Konkordatoya baลvuracaklarฤฑ bir biรงimde duyulduฤunda, alacaklฤฑlarฤฑna karลฤฑ hedef tahtasฤฑnda oluyorlar.”
Bir ลirketin konkordato baลvurusunun onaylanabilmesi iรงin, bir kฤฑsฤฑm alacaklฤฑsฤฑ ile anlaลarak ticari faaliyetini devam ettireceฤini beyan etmesi ve onlarฤฑn da konkordatoyu kabul etmesi gerekiyor.
Konkordato baลvurusunda tรผm alacaklฤฑlar bir liste halinde mahkemeye sunuluyor ve konkordato komiseri tรผm bu alacaklฤฑlarฤฑ รงaฤฤฑrฤฑp konkordato iรงin uzlayฤฑลa varma sรผrecini yรผrรผtรผyor.
Dolayฤฑsฤฑyla konkordato baลvurusunun alacaklฤฑlarฤฑn gizli yapฤฑlmasฤฑ mรผmkรผn olmasa da, ลirketler kesin baลvuru รถncesindeki “danฤฑลmanlฤฑk” ve konkordatoya hazฤฑrlanma sรผrecinin gizli kalmasฤฑnฤฑ tercih ediyor.
Konkordato mahkeme tarafฤฑndan onaylandฤฑฤฤฑnda, yapฤฑlandฤฑrma konusunda uzlaลmak istemeyen alacaklฤฑlarฤฑ da baฤlฤฑyor.
TL’deki deฤer kaybฤฑyla artan borรง yรผkรผ
Yฤฑlmaz, konkordato baลvurusu yapan bir tekstil รผreticisi mรผvekkilinin, TL’deki deฤer kaybฤฑndan รถtรผrรผ yaลadฤฑฤฤฑ zor durumu ลรถyle anlatฤฑyor:
“Mรผvekkilim bir yฤฑl รถnce, Dolar 3,80 TL iken 600 bin dolarlฤฑk kumaล satฤฑn almฤฑล ve karลฤฑlฤฑฤฤฑnda 13 aylฤฑk รงek vermiล. Sรผreรง iรงerisinde Dolar yรผkselerek 6,70 TL olduฤunda รงeklerin รถdenme zamanฤฑ geldi. Yani zamanฤฑnda aldฤฑฤฤฑ 600 bin dolarlฤฑk รผrรผn 800 bin TL deฤerindeyken, 13 ay sonra 3 milyon 600 bin TL oldu.”
Yฤฑlmaz, TL’nin Dolar karลฤฑsฤฑndaki deฤer kaybฤฑdฤฑnฤฑn baลka pek รงok ลirketi benzer biรงimde etkilediฤini sรถylรผyor. Konkordatoya artan talebin bir baลka nedenini ise ลรถyle aรงฤฑklฤฑyor:
“Tรผrkiye’de รงok basit rakamlarla ลirket kurabiliyorsunuz. Belli bir sermayesi olmayan ลirket, birtakฤฑm bilanรงo oyunlarฤฑ yaparak banka kredilerine mรผracaat ediyor. Yani “Tรผrkiye’de ticaret รถz sermaye ile yapฤฑlmฤฑyor.”
“Bankalardan aldฤฑklarฤฑ ลiลirilmiล kredilerle ayakta duran ลirketlerin kredi faiz oranlarฤฑ ลu an yรผzde 50 seviyesine รงฤฑktฤฑ. Bu faiz oranฤฑyla ayakta kalmalarฤฑ mรผmkรผn deฤil. O yรผzden ลirketler konkordato ilan ederek bankalarฤฑn haciz baskฤฑsฤฑndan bir sรผreliฤine kurtulmak istiyor.”
‘ลirketler konkordato sรผrecini gizli tutmak istiyor”
Konkordato hakkฤฑnda bilgi almak isteyen ลirketlere danฤฑลmanlฤฑk hizmeti veren bir ลirketin sahibi, danฤฑลanlarฤฑn kimliฤini gizli tutmak iรงin haberde isminin yer almasฤฑnฤฑ istemiyor.
ลirket kayฤฑtlarฤฑna gรถre Mart ayฤฑndan bu yana en az 500 firmanฤฑn konkordato baลvurusu yaptฤฑฤฤฑ sรถyleyen yรถnetici, kendi kayฤฑtlarฤฑ dฤฑลฤฑndaki ลirketlerle birlikte konkordatoya baลvuran en az bin firma olduฤunu sรถylรผyor.
รnceki yฤฑllarda iflas ertelemeye baลvuran ลirket sayฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk ortalama 300’รผ geรงmediฤini sรถyleyen yรถnetici, Mart’tan bu yana konkordatoya olan ilginin รงok daha fazla olduฤunu sรถylรผyor:
“Kรผรงรผk รถlรงekli ลirketlerin baลvurusunda รงok bรผyรผk bir artฤฑล oldu. รrneฤin daha รถnce kรผรงรผk รถlรงekli firmalar bizi hiรง aramazdฤฑ ama ลu anda รงok yรผksek sayฤฑda kรผรงรผk รถlรงekli firma konkordato baลvurusu yapmanฤฑn ลartlarฤฑnฤฑ รถฤrenmek iรงin bizi arฤฑyor.”
“Bunun yanฤฑnda orta รถlรงekli firmalar da eskiye gรถre daha fazla arฤฑyor. Ancak bรผyรผk รถlรงekli firmalar bilgi almak iรงin aramฤฑyor รงรผnkรผ bu sรผreci gizli tutmak, sessizce halletmek istiyorlar.”
ลirketlerin konkordatoya olan yoฤun ilgisi, piyasada bazฤฑ ekonomik tedirginlikleri de beraberinde getiriyor. Alacaklฤฑ konumundaki ลirketler, konkordatoya baลvuran ลirketlerin bilgisini henรผz sรผreรง tamamlanmadan รถฤrenmek istiyor.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan yรถnetici, bu durumu ลรถyle รถzetliyor:
“Bรผyรผk ve orta รถlรงekli ลirketler bizi arayฤฑp, konkordatoya baลvuran ลirketlerin isimlerini รถฤrenmek istiyorlar. รรผnkรผ bu firmalar bir sรผrรผ baลka firmaya mal ve hizmet satฤฑyorlar. Ama satฤฑล yaptฤฑklarฤฑ firma konkordato ilan ederse teminatlarฤฑ boลa รงฤฑkฤฑyor, alacaklarฤฑnฤฑ tahsil edemiyorlar.”
“Tabii ki bu senaryoya karลฤฑ risklerini minimize etmek iรงin bu firmalarla ilgili bilgi arayฤฑลฤฑndalar. Yani bรผyรผk ลirketlerin mรผลterilerinin mali durumunu รถฤrenmek istiyor ki daha konkordato onaylanmadan aksiyon alabilsinler ve alacaklarฤฑnฤฑ tahsil edebilsinler.”
‘Konkordatoya en รงok ayakkabฤฑ ve inลaat firmalarฤฑ baลvuruyor’
Tรผrkiye’nin belli baลlฤฑ ayakkabฤฑ รผreticileri birer birer konkordato ilan ediyor. Yฤฑlmaz’a gรถre ayakkabฤฑ sektรถrรผnde baลlayan bu “konkordato rรผzgarฤฑ” ลu an inลaat sektรถrรผyle devam ediyor.
Nitekim konkordato ilan eden inลaat firmalarฤฑ arasฤฑnda, ismi son yฤฑllarda รถne รงฤฑkan bรผyรผk รถlรงekli inลaat firmalarฤฑ da yer alฤฑyor.
Ayakkabฤฑ sektรถrรผnde ham maddenin ihracata ve dolayฤฑsฤฑyla dรถvize endeksli olduฤunu sรถyleyen Yฤฑlmaz, inลaat sektรถrรผndeki konkordato artฤฑลฤฑnฤฑ ise ลรถyle aรงฤฑklฤฑyor:
“Dรถviz kurlarฤฑndaki deฤiลim ve TL mevduatlarฤฑnda faiz artฤฑลฤฑ nedeniyle, gayrimenkul artฤฑk insanlar iรงin bir yatฤฑrฤฑm aracฤฑ olmaktan รงฤฑktฤฑ. Parasฤฑnฤฑ faize yatฤฑrdฤฑฤฤฑnda gayrimenkule gรถre daha fazla kar edeceฤini dรผลรผnen kiลiler, gayrimenkule ilgisini yitirdi.”
“Ayrฤฑca inลaat ลirketlerinin arzฤฑ, gayrimenkule olan talebin รงok รผzerinde. Bugรผn ฤฐstanbul’da bir gayrimenkul almak istediฤinizde fiyatlar 500 Bin liradan baลlฤฑyor. Banka kredilerine baลvurmak gerekiyor ama ลu an konuta uygulanan kredi oranlarฤฑ da รงok yรผksek. Kaldฤฑ ki bankalar bu dรถnemde kredi vermek istemiyorlar.”
Konkordato uygulamasฤฑnฤฑn iflasฤฑn eลiฤinde olan ลirketleri iflastan kurtarฤฑp kurtaramayacaฤฤฑ ise merak konusu.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan uzmanlar, uzun vadede daha kalฤฑcฤฑ olacak adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmasฤฑ gerektiฤini savunuyor.
ฤฐลletmelerin bankalara olan kredi borรงlarฤฑ, konkordato sisteminin iลlemesi รถnรผndeki en bรผyรผk engelerden biri olarak gรถrรผlรผyor.
Geรงtiฤimiz Mayฤฑs ayฤฑnda Tรผrkiye Bankalar Birliฤi Baลkanฤฑ (TBB) Hรผseyin Aydฤฑn, รถzel sektรถrde yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlan alacak tutarฤฑnฤฑn 2017 sonu itibarฤฑyla 78 milyar Tรผrk Lirasฤฑ olduฤunu aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Nitekim konkordatoya baลvuran pek รงok firmanฤฑn da esas olarak bankalara borรงlu olduฤu ve bankalarฤฑn alacaklarฤฑnฤฑ hemen tahsil etme konusunda ฤฑsrarcฤฑ olacaฤฤฑ tahmin ediliyor.
