Kazakistan’ฤฑn baลkenti Astana’da altฤฑncฤฑsฤฑ dรผzenlenen Suriye zirvesinde alฤฑnan kararlar ilan edildi. Garantรถr รผlkeler Tรผrkiye, Rusya ve ฤฐran, Tรผrkiye sฤฑnฤฑrฤฑndaki ฤฐdlib’te oluลturulacak รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesinde uzlaลtฤฑ. รรง รผlkenin kontrol gรผรงleri, rejim ve muhalifler arasฤฑnda รงatฤฑลmayฤฑ engellemek iรงin bรถlgede konuลlanacak.
Zirvenin kapanฤฑล bildirgesini Kazakistan Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Kayrat Abdrahmanov okudu. Abdurrahmanov, garantรถr รผlkelerin, baลkent ลam’ฤฑn Doฤu Guta bรถlgesi, Humus’un kuzeyindeki belirli bรถlgeler, Suriye’nin gรผneyindeki Deraa ve รงevresinin yanฤฑ sฤฑra ฤฐdlib vilayetinde de (Halep, Lazkiye ve Hama’nฤฑn bazฤฑ kฤฑsฤฑmlarฤฑnฤฑ iรงerecek ลekilde) รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesi kurulmasฤฑnda anlaลtฤฑklarฤฑnฤฑ duyurdu.
Dรถrt รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesindeki aktiviteleri dรผzenlemek iรงin Tรผrk-Rus-ฤฐran Koordinasyon Merkezi kuruluyor. รatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgeleri altฤฑ aylฤฑk olacak, garantรถr รผlkeler anlaลฤฑrsa sรผre uzayacak.
Toplantฤฑya katฤฑlan kaynaklardan alฤฑnan bilgiye gรถre, kontrol gรผรงlerinin yerleลeceฤi alanlar, รถnรผmรผzdeki gรผnlerde kararlaลtฤฑrฤฑlacak.
Anlaลma terรถr รถrgรผtรผ IลฤฐD ve El Kaide baฤlantฤฑlฤฑ Nusra gruplarฤฑnฤฑ kapsamฤฑyor.
Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan ฤฐdlib aรงฤฑklamasฤฑ
Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ, Ankara’nฤฑn alฤฑnan sonuรงta รถnemli bir rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamayla duyurdu.
Aรงฤฑklama ลรถyle:
“Astana toplantฤฑlarฤฑnฤฑn รผรง garantรถr รผlkesi arasฤฑnda saฤlanan mutabakat uyarฤฑnca, sรถzkonusu รผรง รผlkeden gรถzlemciler, รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesinin sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ teลkil eden gรผvenlikli bรถlgelerde oluลturulacak kontrol ve gรถzlem noktalarฤฑnda konuลlandฤฑrฤฑlacaktฤฑr. Gรถzlemci kuvvetlerin asli gรถrevi, rejim ve muhalefet arasฤฑnda รงatฤฑลma yaลanmasฤฑnฤฑ engellemek ve olabilecek ateลkes ihlallerini izlemek olarak tanฤฑmlanmฤฑลtฤฑr. Gรถzlemci kuvvetlerin faaliyetlerinin eลgรผdรผmรผ, รผรง garantรถr รผlke arasฤฑnda oluลturulacak Mรผลterek Koordinasyon Merkezi tarafฤฑndan saฤlanacaktฤฑr.
Tรผrkiye, ฤฐdlip รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesine iliลkin mรผzakere sรผreci boyunca, muhalefetin garantรถrรผ sฤฑfatฤฑyla sahadaki muhalif gruplarฤฑn yaklaลฤฑm ve deฤerlendirmelerini de dikkate alarak mutabakatฤฑn hayata geรงirilmesinde belirleyici rol oynamฤฑลtฤฑr.
ฤฐdlip รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesinin ilan edilmesi, Suriye’de sahada yaลanan gerginliฤin azaltฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla Mayฤฑs ayฤฑnda imzalanan muhtฤฑranฤฑn hayata geรงirilmesindeki son aลamayฤฑ teลkil etmektedir. ฤฐmzalandฤฑฤฤฑ gรผnden itibaren sahada yaลanan ateลkes ihlallerinin sayฤฑsฤฑnda รถnemli dรผลรผล saฤlayan muhtฤฑra, bu son geliลmeyle birlikte, BM arabuluculuฤunda Cenevre’de yรผrรผtรผlmekte olan siyasi sรผrecin ilerletilmesi iรงin sahada gerekli koลullarฤฑn hazฤฑrlanmasฤฑna รถnemli katkฤฑda bulunmaktadฤฑr.
Suriye ihtilafฤฑnฤฑn ancak siyasi รงรถzรผmle sona erdirilebileceฤine inanan Tรผrkiye, Astana toplantฤฑlarฤฑ sayesinde kaydedilen bu ilerlemenin saฤladฤฑฤฤฑ ivmeyi, Cenevre toplantฤฑlarฤฑyla Suriyeโde ilerletilmeye รงalฤฑลฤฑlan siyasi geรงiล sรผrecine verdiฤi gรผรงlรผ destekle sรผrdรผrmeye kararlฤฑdฤฑr.”
‘Ulusal uzlaลฤฑ komiteleri’
Rus mรผzakereci ise 3 รผlkenin Suriye’de ulusal uzlaลฤฑ komiteleri kurulmasฤฑ konusunu tartฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Rus mรผzakereciye gรถre, Rusya, Tรผrkiye ve ฤฐran, ฤฐdlib’e 500’er gรถzlemci gรถnderecek.
Kritik nokta ฤฐdlib
ฤฐdlib, iรง savaลฤฑn en kritik noktasฤฑ. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ ฤฐbrahim Kalฤฑn, dรผn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ฤฐdlib’in de รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesine dahil edilmesini beklediklerini sรถylemiลti.
Rusya lideri Vladimir Putin’in Suriye รถzel temsilcisi Aleksandฤฑr Lavrentiev de, ฤฐdlib รผzerinde anlaลmaya รงok yakฤฑn olduklarฤฑnฤฑ belirtmiลti. Lavrentiev, ฤฐdlib’te Tรผrkiye, Rusya ve ฤฐran’dan gรถzlemcilerin yer almasฤฑnฤฑ รถngรถrdรผklerini aktarmฤฑลtฤฑ.
Yeni ลafak gazetesi, bugรผnkรผ haberinde 25 bin Tรผrk askerinin ฤฐdlib’e yerleลtirileceฤini sayfalarฤฑna taลฤฑmฤฑลtฤฑ. Haberde Tรผrk ordusunun รzgรผr Suriye Ordusu (รSO) unsurlarฤฑyla birlikte ฤฐdlib’in kuzeyini kontrol edeceฤi belirtiliyor. Sรถz konusu haber, henรผz doฤrulanmฤฑล deฤil.
รnceki Astana toplantฤฑlarฤฑnda ne olmuลtu?
Astana toplantฤฑlarฤฑnฤฑn ilki 23-24 Ocak’ta Tรผrkiye ve Rusya รถncรผlรผฤรผnde, iki รผlkenin garantรถrlรผฤรผnde saฤlanan ateลkesin gรผรงlendirilmesi gรผndemiyle dรผzenlenmiลti. Tรผrkiye, Rusya, ฤฐran, BM, muhalefet ve rejim heyetleri, ateลkesi izlemek iรงin รผรงlรผ mekanizma kurulmasฤฑ konusunda anlaลmฤฑลtฤฑ. Yalnฤฑzca garantรถr รผlkelerin katฤฑldฤฑฤฤฑ 6 ลubat’taki toplantฤฑda izleme mekanizmasฤฑna iliลkin teknik detaylar ele alฤฑnmฤฑลtฤฑ. Tรผm taraflar, 15-16 ลubat’taki ikinci toplantฤฑda yeniden bir araya gelmiลti. Astana 3 toplantฤฑsฤฑ da 14-15 Martโta yapฤฑlmฤฑลtฤฑ. Toplantฤฑda ฤฐran’ฤฑn, Tรผrkiye ve Rusya’nฤฑn yanฤฑ sฤฑra ateลkesin garantรถrรผ olmasฤฑnda anlaลฤฑlmฤฑลtฤฑ.
Garantรถrler, 3-4 Mayฤฑs’ta dรผzenlenen 4. toplantฤฑda, rejim ve muhalefet arasฤฑnda รงatฤฑลmalarฤฑn en yoฤun olduฤu ฤฐdlib ili ve รงevresi, Humus ilinin kuzeyindeki belli bรถlgeler, baลkent ลam’daki Doฤu Guta, Suriyeโnin gรผneyindeki Dera ve Kuneytra illerinde “รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgeleri” kurulmasฤฑna karar vermiลti.
Beลincisi 4-5 Temmuz’da dรผzenlenen diฤer toplantฤฑda ise garantรถr รผlkeler, Ortak รalฤฑลma Grubu’nun รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgelerinin sฤฑnฤฑrlarฤฑ รผzerine รงalฤฑลmasฤฑna devam etmesi kararฤฑ almฤฑลtฤฑ.
Toplantฤฑ sฤฑrasฤฑnda ABD ve Rusya’nฤฑn, Suriye’nin gรผneyindeki Dera ve Kuneytra illerini kapsayan รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesinde, ABD’nin de sรถz sahibi olacaฤฤฑ bir gรผvenli bรถlge kurmak ayrฤฑ bir anlaลma yaptฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. Yรผrรผrlรผฤe 9 Temmuz’da giren ateลkesi denetlemek iรงin Rus askeri polisi bรถlgeye konuลlanmฤฑลtฤฑ.
Rusya Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ, 22 Temmuz’da da ลam’ฤฑn doฤusunda rejimin kuลatmada tuttuฤu Doฤu Guta bรถlgesinde ateลkes iรงin anlaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ilan etmiลti. Rusya, 3 Aฤustos’ta da Humus’ta ateลkes saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
