Yerli รผretimi korumak ve teลvik etmek adฤฑna alฤฑnan korumacฤฑlฤฑk รถnlemleri tekstil hammadde sektรถrรผnde de son gรผnlerde sฤฑkรงa tartฤฑลฤฑlฤฑyor. Zaman zaman tekstil hammaddecileri ile konfeksiyoncularฤฑ karลฤฑ karลฤฑya getiren ek vergi รถnlemleriyle ilgili en รถnemli ayrฤฑntฤฑ รผretim kapasitesi ile iรง pazar ihtiyaรงlarฤฑ arasฤฑndaki dengede gizli. Konuyla ilgili tartฤฑลmalara aรงฤฑklฤฑk getiren ฤฐstanbul Tekstil ve Hammadde ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (ฤฐTHฤฐB) Baลkanฤฑ ฤฐsmail Gรผlle, en รถncelikli konunun yerli รผretimi korumak ve artฤฑrmak olduฤunu sรถyledi.
Tekstil sektรถrรผnde yaลanan koruma tartฤฑลmalarฤฑnda รถnceliฤin โfabrikalarฤฑ korumakโ olduฤunu savunan Gรผlle, piyasayฤฑ kilitleyecek adฤฑmlardan kaรงฤฑnmak gerektiฤini dile getirdi. ฤฐplik konusundaki korumacฤฑlฤฑk konusunun iki ayrฤฑ bacaฤฤฑ olduฤunu ifade eden Gรผlle, pamuk ve suni sentetik elyaftan รผretilmiล iplikler ile poy iplik olmak รผzere iki ayrฤฑ baลlฤฑkta incelemek gerektiฤini dile getirdi. Pamuk ve suni sentetik iplikte Tรผrkiyeโnin toplam รผretiminin hem ihracatฤฑ hem de iรง piyasayฤฑ fazlasฤฑyla karลฤฑladฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Gรผlle, toplam รผretimin รผรงte birinin rakip รผlkelerden ithal edildiฤini, ithal edilen miktarฤฑn Tรผrkiyeโdeki รผretimin รผรงte birine denk geldiฤini, bundan dolayฤฑ Tรผrkiyeโdeki fabrikalarฤฑn รผรงte birinin atฤฑl bฤฑrakฤฑlmasฤฑ anlamฤฑna geldiฤini sรถyledi. TรฤฐK ve TOBB verilerine gรถre, 2016 yฤฑlฤฑnda toplam pamuk ipliฤi ithalatฤฑ 177 bin 515 ton, suni sentetik iplik ithalatฤฑ ise 187 bin 859 ton olarak gerรงekleลti. Bu iki kalemdeki yerli รผretim miktarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise benzer dรถnemlerde pamuk ipliฤinde 690 bin ton, suni sentetik iplikte ise 1.5 milyon tondan fazla รผretim kapasitesi mevcut.
Sektรถr 2 yฤฑlda 63 bin kiลilik iล kaybฤฑ yaลadฤฑ
Pamuk ve sentetik iplikte yaลanan ve fabrikalarฤฑn atฤฑl duruma dรผลmesinin ilk faturasฤฑnฤฑn istihdamda kesildiฤini belirten Gรผlle, yaลanan geliลmelerin 2015 ve 2016 yฤฑllarฤฑnda tekstil hammadde ve hazฤฑr giyimde 63 bin kiลilik istihdam kaybฤฑna neden olduฤuna dikkat รงekti. Pamuk ve suni sentetik iplikte koruma vergilerinin uygulamasฤฑnฤฑn 2012 yฤฑlฤฑnda bittiฤini hatฤฑrlatan Gรผlle, ลu ifadeleri kullandฤฑ: โSektรถrde koruma vergileriyle 4 milyar dolara yakฤฑn ek vergi geliri elde edildi. Uygulamanฤฑn sonlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan bu รผrรผnlerin ithalatฤฑnda ciddi artฤฑลlar yaลandฤฑ. Pamuk ipliฤinde yรผzde 25โe, suni sentetik iplikte yรผzde 5โe yakฤฑn miktar bazฤฑnda artฤฑล yaลandฤฑ. Tรผrkiyeโdeki รผretimin รผรงte biri miktarฤฑnฤฑ ลu anda dฤฑลarฤฑdan alฤฑyoruz. Bu รผretim gรผcรผnรผn รผรงte birinin pasif olmasฤฑ anlamฤฑna geliyor. Hem Tรผrkiye รผretebileceฤi gรผcรผ dฤฑลarฤฑdan alฤฑyor, hem de o oranda atฤฑl kapasite ve istihdam boลluฤu yaratฤฑyor. ฤฐstihdamฤฑn bu kadar kฤฑymetli olduฤu dรถnemlerde bu fabrikalarฤฑ korumak gerekiyor. Korumacฤฑlฤฑk รถnlemleri ilk geldiฤinde tekstil ve konfeksiyon sektรถrรผne ilave 183 bin istihdam saฤlandฤฑ. Korunmayan รผretimin ilk kaybedeni iลgรผcรผ piyasasฤฑ oluyor.โ
โYerli รผretim korunmazsa ithalat fiyatฤฑ da artarโ
ฤฐthalat fiyatฤฑnฤฑn bu iki รผrรผnde iรง piyasadan daha dรผลรผk olmasฤฑnฤฑn nedeninin Tรผrkiyeโdeki yerli รผretim gรผcรผ olduฤunu savunan Gรผlle, โRakip รผlkeler bizim iรงerdeki รผretim gรผcรผmรผze karลฤฑlฤฑk ancak dรผลรผk fiyatla piyasada รผrรผnlerini satabiliyor. Yoksa baลka tรผrlรผ bu fiyatlarฤฑn izahฤฑnฤฑ yapamฤฑyorlar. Eฤer ithalata yรผklenilir ve yerli รผretim korunmazsa o zaman ithalat fiyatlarฤฑ artacaktฤฑr. Bunu gรถzden kaรงฤฑrmamak lazฤฑmโ diye konuลtu. Tรผrkiyeโde kapanan fabrikalardaki makineleri Pakistan, Hindistan gibi rakip รผlkelerin deฤerinin รงok altฤฑnda alฤฑp kendi รผlkelerinde yatฤฑrฤฑm yapฤฑp, รผretimi Tรผrkiyeโye sattฤฑklarฤฑna dikkat รงeken Gรผlle, โEฤer onlarฤฑ koruyabilsek biz satacaฤฤฑzโ dedi.
Tรผrkiye ihracatฤฑnฤฑn yerinde saydฤฑฤฤฑ hatta gerilediฤi dรถnemlerde bile tekstil ve hazฤฑr giyim sektรถrlerinin ihracatฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ, en kรถtรผ dรถnemde bile korumayฤฑ baลardฤฑฤฤฑna dikkat รงeken Gรผlle, โTรผm olumsuzluklara raฤmen ihracatฤฑmฤฑzฤฑ hep koruduk, kaybฤฑmฤฑz yapabileceฤimiz ama yapamadฤฑฤฤฑmฤฑz ihracat olduโ dedi. Son iki dรถnemde kabinedeki ekonomi bakanlarฤฑna konuyu ilettiklerini belirten Gรผlle, โMรผracatlarฤฑmฤฑzฤฑ yaptฤฑk, Sayฤฑn Bakanฤฑmฤฑz Nihat Zeybekciโnin bu konudaki iradesini bekliyoruz. Kendisi bu konuda รงok duyarlฤฑ. ฤฐnanฤฑyoruz ki referandumdan sonra bununla ilgili adฤฑmlar atฤฑlacaktฤฑr. Fabrikalar yeniden devreye girdiฤi zaman, 63 bin kiลiyi iลe geri alฤฑp ardฤฑndan yeni ilave istihdam saฤlayacaฤฤฑmฤฑzฤฑ dรผลรผnรผyorum. Hazฤฑr giyim sektรถrรผnรผn de belli bir oranda vergiyi kabul edebilecekleri seviyeye gelmiลtik. Bu gerรงekleลirse kimsenin kaybฤฑ olmayacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorumโ dedi.
Poyda kapasite artฤฑลฤฑ isteniyor
Poy iplikte ise durumun biraz daha farklฤฑ olduฤunu sรถyleyen ฤฐsmail Gรผlle, polyesterin hammaddesi olan poyda Tรผrkiyeโde รผreticilerin olduฤunu, ancak รผretimin ลu anda iรง piyasanฤฑn ihtiyaรงlarฤฑnฤฑ karลฤฑlamakta yeterli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Sasa fabrikasฤฑ satฤฑlmak istendiฤi yฤฑllarda yabancฤฑya satฤฑlmamasฤฑ iรงin tรผm sektรถr olarak taraf olduklarฤฑnฤฑ, sonunda da fabrikanฤฑn Tรผrkiyeโde kaldฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Gรผlle, โSasa bizim deฤerimiz dedik ve koruduk. Biliyoruz ki Sasa olmasa Tรผrkiyeโye satฤฑlan elyafฤฑn fiyatฤฑ yรผzde 50 artar. ลu an Tรผrkiyeโye ithalat fiyatฤฑnฤฑn biraz รผzerinde mal satฤฑlฤฑyor ama hem tรผm kapasitesi Tรผrkiyeโde satฤฑlฤฑyor, hem de ithalat yapฤฑlฤฑyor. Biz Sasaโyฤฑ korurken yรถneticilerine dedik ki kapasitenizi artฤฑrฤฑn. Onlar da bunu yaptฤฑlar yapmaya da devam ediyorlarโ dedi. Tรผrkiyeโde 2005โten sonra polyester tesislerinin birรงoฤunun kapandฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Gรผlle, โTรผrkiyeโde รผretimi olan her fabrikanฤฑn korunmasฤฑna tarafฤฑz. ฤฐthalatta poya ek vergi getirilmek isteniyor. Biz yerli fabrikalarฤฑn desteklenmesini istiyoruz. Ama diฤer yandan da bu รผreticilerin piyasa ihtiyaรงlarฤฑna karลฤฑlฤฑk verecek yatฤฑrฤฑmlarฤฑ yapmalarฤฑnฤฑ istiyoruz. Yani bu anlamda yerli รผretim kapasitesinin artฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑ destekliyoruz. รzetle, pamuk ve suni sentetik elyaftan รผretilen ipliklerde kapasite fazlasฤฑ var, vergi konulmasฤฑnฤฑ istiyoruz. Diฤer taraftan poyda da az รผretim รงok tรผketim var, bu anlamda da yerli รผretimin artฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ istiyoruz. Piyasayฤฑ kilitlemek yerine dengeleyecek รผretim olmalฤฑโ ifadelerini kullandฤฑ.
