Çin, Güney Koreli büyük bir nakliye şirketinin ABD’deki birimlerine yaptırım uygulayarak ve sektöre yönelik daha fazla misilleme tehdidinde bulunarak ABD ile olan ticaret savaşını tırmandırdı. Bu hamle, Pekin ve Washington’ın beklenen ticaret görüşmeleri öncesinde birbirlerine karşı avantaj sağlama çabalarının son örneğini teşkil etti.
Hanwha Ocean Co.’nun beş ABD birimini hedef alan yaptırımlar, dünyanın en büyük ekonomileri arasındaki gerginliğin azalacağı yönündeki umutların azalmasıyla Salı günü küresel hisse senetlerinde düşüşe neden oldu. Hanwha Ocean hisseleri %6,2 oranında değer kaybederken, Çinli gemi üreticilerinin hisseleri yükseldi. Ticaret Savaşı’nın yarattığı belirsizlik, küresel piyasaları etkiledi.
Ticaret savaşı: Hanwha Ocean yaptırımları ve küresel etki
Çin’in attığı adımlar, deniz hakimiyeti konusunda ABD ile uzun süredir devam eden anlaşmazlığı daha da derinleştirdi. Her iki taraf da birbirlerinin gemilerine özel liman ücretleri uygularken, ABD, başta Güney Kore olmak üzere müttefiklerini, zor durumdaki Amerikan gemi inşa sanayisini canlandırmaya yardım etmeye çağırdı. Gemilerin uluslararası ticaretin %80’inden fazlasını taşıma sorumluluğuna sahip olması nedeniyle, bu mücadelenin küresel ekonomi üzerinde de etkileri bulunuyor.
Singapur merkezli bir hayır kurumu olan Hinrich Vakfı’nın ticaret politikası başkanı Deborah Elms, “Ticaret Savaşı’nın genişlemesi ve yayılması budur,” dedi. “Artık mesele sadece gümrük vergileri ve ihracat kontrolleri değil, hangi firmaların hangi pazarlarda faaliyet gösterebileceğidir. Bu durum devam ederse, çok daha fazla ekonomik faaliyet risk altında olacaktır.”
Kritik tartışma konuları: nakliye ve nadir toprak elementleri
Deniz taşımacılığı, son günlerde küresel yatırımcıları tedirgin eden Çin-ABD ilişkilerindeki tartışma konularından sadece biri. Pekin, diğer önlemlerin yanı sıra nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerini sıkılaştırırken, ABD Çin’in çiplere erişimini kısıtladı ve ülkeye %100 ek gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu. Bu durum, mevcut Ticaret Savaşı’nı farklı boyutlara taşıyor.
Her iki hükümetin yetkilileri görüşmeleri sürdürdüklerini vurgulamış olsa da, Donald Trump ve Xi Jinping arasındaki zirve öncesinde bir ateşkes anlaşması yapılıp yapılamayacağı belirsizliğini koruyor. Xi için bir risk, Çin’in nadir toprak elementleri ve deniz taşımacılığına ilişkin son önlemlerinin Güney Kore gibi ülkeleri Pekin’e baskı yapmak için ABD’nin yanında yer almaya sevk edebilmesi.
ABD Hazine Bakanı’ndan sert eleştiriler
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Pekin’i “tüm özgür dünyanın tedarik zincirlerine ve endüstriyel tabanına bazuka doğrultmakla” suçladı ve Amerika’nın müttefiklerini bu politikaya karşı çıkmak için Washington ile birleşmeye çağırdı. Ticaret Savaşı’nda ABD, müttefiklerini yanına çekme stratejisi izledi.
Çinli yetkililer bu hafta gerilimi karşı tarafla ele aldı. Konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynağa göre, Pekin’in ticaret müzakere ekibinin önemli bir üyesi olan Maliye Bakan Yardımcısı Liao Min, Washington’da düzenlenen yıllık küresel maliye bakanları toplantısına katıldı ve burada Bessent’in ekibinin üyeleriyle görüştü. Önümüzdeki haftalarda daha geniş kapsamlı ticaret görüşmeleri yapılması bekleniyor.
Çin Salı günü yaptığı açıklamada, ABD Ticaret Temsilciliği’nin ülkenin denizcilik sektörüne yönelik 301. Madde soruşturmasının etkisini değerlendirdiğini ve daha fazla yanıt verebileceğini bildirdi. Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Hanwha Ocean‘ın iştirakleri ABD hükümetinin soruşturma faaliyetlerine yardım ve destek sağladı ve böylece Çin’in egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını tehlikeye attı. Ticaret Savaşı’nın hukuki boyutları da ortaya çıktı.
Ticaret savaşı gerilimi ve nadir toprak elementleri
Çinli nadir toprak elementleri şirketleri, Pekin’in geçen hafta kritik mineraller üzerindeki kontrolleri genişletme kararından önce bile, Eylül ayından bu yana ihracat lisansı başvurularında daha sıkı denetimlerle karşı karşıya kaldı.
Nadir toprak elementleri üreticilerinin karşılaştığı daha uzun inceleme süreleri, dünyanın en büyük tedarikçisi olan Çin’in, askeri ve ticari teknolojide hayati öneme sahip ürünler üzerindeki kontrolünü daha da sıkılaştırmak için ihracat sevkiyatlarını kısıtlamaya çalıştığına dair soruları gündeme getirdi. Bu durum, ülkenin Mayıs ayında ABD ile ticaret ateşkesinde ihracatı hızlandırma taahhüdüyle çelişiyor. Ticaret Savaşı nedeniyle tedarik zincirindeki aksamalar endişe yarattı.
Konuyla ilgili bilgi sahibi iki kaynağa göre, Eylül ayından itibaren ihracat lisansı almak daha zor hale geldi. Kaynaklardan biri, başvuruların artık daha sık ek bilgi talebiyle geri gönderildiğini söyledi. Diğer kaynak ise onayların daha uzun sürdüğünü, ancak genellikle ticaret bakanlığının 45 iş günü süresi içinde kaldığını belirtti. Ancak inceleme sürecinin artık Ticaret Savaşı’nın doruk noktasında olduğu Nisan ayına benzediğini ekledi. O dönemde, lisansların uzun süre bekletilmesi nadir toprak elementi kıtlığına yol açmış ve otomotiv fabrikalarının kapanmasına neden olmuştu.
Nadir element ihracatında sert düşüş
Pazartesi günü açıklanan veriler, Çin’in nadir toprak elementleri ihracatının Eylül ayında %31 düştüğünü gösterdi. Veriler ürünler arasında ayrım yapmadığından, bu düşüşün ne kadarının nadir elementlerde kaynaklandığı belli değil.
Fibonacci Asset Management Global Pte CEO’su Jung In Yun’a göre, Çin’in son önlemleri Güney Kore’yi Pekin ve Washington arasında seçim yapmaya zorlayacak. Yun, “Hanwha’ya uygulanan yaptırımlar Pekin’den açık bir mesaj gönderiyor,” diye ekledi ve Kore şirketinin ABD ile çalışmaya devam etmesi halinde “Çin’deki işlerini feda etmek zorunda kalacağını” belirtti.
