Cari aรงฤฑkta darbe ihracattan, finansman net hata noksandan
Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Mayฤฑs ayฤฑ รถdemeler dengesi rakamlarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. ALB Forex Araลtฤฑrma Uzmanฤฑ Enver Erkan cari aรงฤฑk rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi.
ฤฐลte Erkanโฤฑn yorumu:
TCMB, Mayฤฑs ayฤฑ รถdemeler dengesi verileri aรงฤฑkladฤฑ. Buna gรถre Mayฤฑs ayฤฑnda cari aรงฤฑk 3,99 milyar dolar olarak gerรงekleลirken, Ocak โ Mayฤฑs dรถnemi iรงin cari aรงฤฑk ise 18,54 milyar dolar oldu. En belirleyici kalem olan dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ Mayฤฑsโta 5,36 milyar dolar olurken, Ocak โ Mayฤฑs dรถnemi iรงin dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ da 19,91 milyar dolar olarak gerรงekleลti. 2014โรผn eล dรถnemine gรถre deฤerlendirme yaptฤฑฤฤฑmฤฑzda ise dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 23,12 milyar dolardan 19,91 milyar dolara gerilediฤini, cari aรงฤฑฤฤฑn ise aynฤฑ dรถnemlerde 20,37 milyar dolardan 18,54 milyar dolara gerilediฤini gรถrรผyoruz.
En dikkat รงeken durum ihracattaki deฤiลim olarak gรถze รงarpฤฑyor. Mayฤฑs ayฤฑnda ihracat 11,92 milyar dolar olarak gerรงekleลti. ฤฐhracattaki dรผลรผล geรงtiฤimiz yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemiyle kฤฑyaslama yaptฤฑฤฤฑmฤฑz zaman yรผzde 18 olarak gรถrรผnรผyor. Nitekim, TรฤฐKโin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ da Mayฤฑs ayฤฑnda 6,75 milyar dolar olmuลtu. Mayฤฑs, รถzellikle ihracatฤฑn en sert dรผลรผล gรถsterdiฤi ay olmakla dikkat รงekiyor. 2014โรผn Haziran ayฤฑndan itibaren Euro Bรถlgesiโnde ekonomik sorunlar, Gรผney komลularฤฑnda jeopolitik riskler ve baลta Rusya olmak รผzere ticari ortaklarda gรถrรผlen ekonomik sorunlar ihracatta azalmayฤฑ beraberinde getirdi. 2015โin ilk 6 ayฤฑnda da bu nedenden dolayฤฑ baz etkisi oluลtu. Haziran ayฤฑndan sonra ihracattaki dรผลรผล hฤฑzฤฑnฤฑn daha az olduฤu veriler gรถrebiliriz. Ancak ithalata baฤlฤฑ ihracat modeli nedeniyle iรงsel dinamikler ihracat verileri รผzerinde baskฤฑlayฤฑcฤฑ olmaya devam edecektir. รรผnkรผ ithalat da geriliyor. Sanayi รผretim verilerindeki trendin zayฤฑf olmasฤฑ da, รผretimdeki gerileme รผzerinden ihracat gerilemesini aรงฤฑklฤฑyor.
Portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn ciddi bir katkฤฑ yapamadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Mayฤฑs ayฤฑnda, seรงimlerden hemen รถnce hisse senetlerine ciddi bir giriล olmadฤฑฤฤฑnฤฑ zaten biliyoruz. Aynฤฑ zamanda borรงlanma araรงlarฤฑ piyasasฤฑnda ise 1,4 milyar dolarlฤฑk รงฤฑkฤฑล gerรงekleลtiฤi gรถrรผlรผyor. Haziran ayฤฑnda bu tabloda olumlu yรถnde bir kฤฑrฤฑlma gรถrmeyeceฤiz. รรผnkรผ TCMBโnin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ haftalฤฑk menkul kฤฑymet istatistiklerine gรถre Haziran ayฤฑnda hisse senedi piyasasฤฑnda 38 milyon dolarlฤฑk bir รงฤฑkฤฑล gerรงekleลirken, borรงlanma araรงlarฤฑ piyasasฤฑnda ise 1,1 milyar dolar รงฤฑkฤฑล olmuล. Siyasi belirsizlik, iรงsel ve dฤฑลsal riskler ve sermaye hareketlerinin Tรผrkiyeโnin aleyhine olmasฤฑ beklentisi de doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn geรงen yฤฑla gรถre zayฤฑf kalmasฤฑna neden oluyor. Bu nedenden dolayฤฑ finans hesabฤฑ pozitif bir katkฤฑ yapamadฤฑ.
Net hata noksan kaleminde 1,8 milyar dolarlฤฑk giriล sรถz konusu. Ocak โ Mayฤฑs dรถneminde ise net hata noksan 8,8 milyar dolar olarak oluลmuล durumda. Yani cari aรงฤฑฤฤฑn yรผzde 47โsi kaynaฤฤฑ belli olmayan, รถngรถrรผlemeyen para ile finanse edilmiล. 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn Ocak โ Mayฤฑs dรถneminde net hata noksanฤฑn cari aรงฤฑk finansmanฤฑnฤฑn yรผzde 37โsini oluลturduฤu dรผลรผnรผlecek olursa, cari aรงฤฑk finansmanฤฑnda niteliฤin bozulmasฤฑ durumunun รถnรผmรผzde olduฤunu gรถrรผyoruz. Nisan ayฤฑnda 1,9 milyar dolar giriล olan rezerv varlฤฑklarda da Mayฤฑs ayฤฑnda 2 milyar dolar รงฤฑkฤฑล olmasฤฑ finansmanฤฑn niteliฤini bozan bir baลka ayrฤฑntฤฑ olarak gรถze รงarpฤฑyor.
