Tรผrkiye Mรผteahhitler Birliฤi‘nden (TMB) yapฤฑlan aรงฤฑklamaya gรถre, Birlik, inลaat sektรถrรผnde 2023 yฤฑlฤฑ ilk รงeyrek dรถnemine iliลkin ฤฐnลaat Sektรถrรผ Analizi Raporu’nu yayฤฑmladฤฑ.
“Deprem Felaketinin Acฤฑlarฤฑ ฤฐรงinde Seรงim Sรผreci” baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑyan raporda kรผresel ve ulusal ekonomi ile inลaat sektรถrรผne iliลkin veriler yer aldฤฑ.
Raporda, Kahramanmaraล merkezli depremlerin, รผlkede yaลanan acฤฑ tecrรผbelere raฤmen depreme karลฤฑ yeterli รถnlemlerin alฤฑnmamฤฑล olduฤunu ve dayanฤฑksฤฑz yapฤฑ รผretiminin yaygฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑ gรถzler รถnรผne serdiฤi belirtilerek, ลu deฤerlendirmede bulunuldu:
“Ortaya รงฤฑkan yaklaลฤฑk 230 milyon tonluk enkaz, boyutu itibarฤฑyla Erciyes Daฤฤฑ’nฤฑn bรผyรผklรผฤรผ ile kฤฑyaslanmฤฑลtฤฑr. Yฤฑkฤฑlan binalar ve yitirilen canlar, doฤal afet risklerini ve zemin ลartlarฤฑnฤฑ dikkate alan kentsel planlamanฤฑn, yetkin mรผhendisliฤin, projeye uygun imalatฤฑn, doฤru ve kaliteli malzeme kullanฤฑmฤฑ ile yapฤฑm faaliyetleri denetiminin hayati รถnemini ortaya koymaktadฤฑr.”
“ฤฐmar affฤฑ gรผndemden รงฤฑkartฤฑlmalฤฑ”
Deprem bรถlgesinde inceleme yapan teknik ekiplerin yapฤฑ hasarlarฤฑyla ilgili tespitlerine yer verilen raporda, 2019’da yapฤฑ mรผteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine gรถre sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin hazฤฑrlanan “Yapฤฑ Mรผteahhitlerinin Sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve Kayฤฑtlarฤฑnฤฑn Tutulmasฤฑ Hakkฤฑnda Yรถnetmelik”in, yurt รงapฤฑnda etkin ve taviz verilmeden uygulanmasฤฑ gerektiฤi vurgulandฤฑ.
Raporda, sektรถrdeki denetim sistemi mekanizmalarฤฑnฤฑn gรผรงlendirilmesi gerektiฤinin altฤฑ รงizilerek, “Sรผreรงte sorumluluฤun รงok taraflฤฑ olduฤu gerรงeฤi kabul edilerek รผlkenin gรผndeminden imar affฤฑ ve benzeri uygulamalar tรผmden รงฤฑkartฤฑlmalฤฑ, aksine mรผeyyidelerin caydฤฑrฤฑcฤฑ olmasฤฑ saฤlanmalฤฑdฤฑr” ifadesi kullanฤฑldฤฑ.
รlkede kentsel planlamanฤฑn depreme dayanฤฑklฤฑ ลekilde yapฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnemine iลaret edilen raporda, olasฤฑ imar aflarฤฑna gรผvenen kaรงak yapฤฑlaลmanฤฑn รถnlenmesi, yรผksek riskli yapฤฑ stoku iรงin etkin kentsel dรถnรผลรผm politikalarฤฑnฤฑn geliลtirilmesi gerektiฤi bildirildi.
Raporda, dรผลen alฤฑm gรผcรผ ve iรงinde bulunulan enflasyonist ortamฤฑn toplumun geniล kesimleri iรงin krediye eriลimde bรผyรผk engel teลkil ettiฤi belirtilerek, kentsel dรถnรผลรผm konusunda sadece ฤฐstanbul’daki ihtiyacฤฑn bile kapsamlฤฑ finansal รงรถzรผmler gerektirdiฤi vurgulandฤฑ.
Raporda, inลaat sektรถrรผnรผn 2018-2019 dรถneminden bu yana iรง ve dฤฑล ekonomik geliลmelerin etkisiyle kรผรงรผldรผฤรผnรผn altฤฑ รงizilerek, 2022 yฤฑlฤฑ genelinde ise sektรถrรผn, kovid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ 2020’den daha derin bir daralma yaลadฤฑฤฤฑ kaydedildi.
Salgฤฑnฤฑn etkileri veย dรถviz kurundaki geliลmeler nedeniyle 2021’de temel girdi maliyetlerinde yรผzde 150 dรผzeyine varan fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑna iลaret edilen raporda, “Ardฤฑndan ortaya รงฤฑkan Rusya-Ukrayna Savaลฤฑ’nฤฑn ham madde fiyatlarฤฑ รผzerinde kรผresel รงapta yarattฤฑฤฤฑ etkiyle de 2022’de bu oranฤฑn yรผzde 170’i aลtฤฑฤฤฑ izlenmiลtir” deฤerlendirmesinde bulunuldu.
Raporda, inลaat sektรถrรผnรผn talebe paralel ลekilde konut รผretimi gerรงekleลtirebilmesi iรงin sektรถrรผn kamu projelerinde yaลadฤฑฤฤฑ sorunlarฤฑn giderilmesi gerektiฤi belirtildi.
Depremlerin ardฤฑndan, baลta ฤฐstanbul olmak รผzere, riskli gรถrรผlen ลehirlerde konut satฤฑลlarฤฑnฤฑn dรผลtรผฤรผ tespitine yer verilen raporda, ลunlar kaydedildi:
“ฤฐlaveten izleyen gรผnlerde sanayi sektรถrรผnรผn tesislerini taลฤฑmak iรงin deprem riski bulunmayan รงevre illeri mercek altฤฑna aldฤฑฤฤฑ takip edilmiลtir. Ankara ve ฤฐzmir’in toplam satฤฑลlardan aldฤฑฤฤฑ payda artฤฑล dikkat รงekerken yabancฤฑlara konut satฤฑลฤฑndaki dรผลรผลte hฤฑzlanma yaลanmฤฑลtฤฑr”
Yurt dฤฑลฤฑ faaliyetleri
Raporda, bu yฤฑlฤฑn ocak-mart dรถnemi itibarฤฑyla Tรผrk inลaat sektรถrรผnรผn yurt dฤฑลฤฑnda 4,1 milyar dolarlฤฑk 52 proje รผstlendiฤi bildirilerek, sektรถrรผn yurt dฤฑลฤฑ pazarlara aรงฤฑlmasฤฑndan bu yana ulaลtฤฑฤฤฑ uluslararasฤฑ proje portfรถyรผ bรผyรผklรผฤรผnรผn, 133 รผlkede รผstlenilen 11 bin 700 projeyle toplam 477 milyar dolar olduฤu bilgisi paylaลฤฑldฤฑ.
Rusya-Ukrayna Savaลฤฑ’nฤฑn Tรผrk yurt dฤฑลฤฑ mรผteahhitlik hizmetlerinde yarattฤฑฤฤฑ kaybฤฑn sรผrdรผฤรผ vurgulanan raporda, ลu ifadeler yer aldฤฑ:
“Tรผrk mรผteahhitler iรงin yeniden aรงฤฑlan Kรถrfez pazarฤฑnda รถzellikle Suudi Arabistan’a yรถnelik รงalฤฑลmalar geรงtiฤimiz รงeyrek dรถnemde hฤฑz kazanmฤฑลtฤฑr. รlkeye 19-20 Mart 2023’te Ticaret Bakanฤฑ Mehmet Muล baลkanlฤฑฤฤฑnda ve TMB organizasyonunda bir mรผteahhitlik heyeti ziyareti gerรงekleลtirilmiลtir. Gรถrรผลmeler รงerรงevesinde Suudi Arabistan Ticaret Bakanฤฑ Majid Bin Abdullah Al Qasabi, Public Investment Fund tarafฤฑndan her yฤฑl 40 milyar dolarlฤฑk proje gerรงekleลtirilmesinin hedeflendiฤini, Tรผrk mรผteahhitlik firmalarฤฑyla alt ve รผstyapฤฑ, turizm, konut baลta olmak รผzere birรงok alanda iลbirliฤi imkanฤฑnฤฑn bulunduฤunu belirtmiลtir.”
Raporda, Irak’a da mรผteahhitlik heyeti ziyaretinin dรผzenlenmesinin gรผndemde olduฤu bildirildi.
Bu yฤฑl dรผnya ekonomisindeki ivme kaybฤฑyla รผlkelerdeki nakit aรงฤฑฤฤฑnฤฑn, kรผresel altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlandฤฑrmasฤฑnฤฑn beklendiฤi belirtilen raporda, ลu deฤerlendirmede bulunuldu:
“Diฤer taraftan yenilenebilir enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑ iรงin uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑn finansman imkanlarฤฑ artmฤฑลtฤฑr. Avrupa รผlkelerinde savaลla birlikte ve Avrupa Yeลil Mutabakat kapsamฤฑnda enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑyla renovasyon projelerinden sektรถr iรงin yeni fฤฑrsatlar oluลabilecek. Birlik genelinde enerji tรผketimini 2030’a kadar yรผzde 11,7 azaltma kararฤฑ alan Avrupa Birliฤi kurumlarฤฑnฤฑn bu adฤฑmฤฑ kapsamฤฑnda รผye รผlkelerde her yฤฑl kamu kurumlarฤฑna ait binalarฤฑn toplam yรผz รถlรงรผmlerinin en az yรผzde 3’รผnรผn restore edilmesi beklenmektedir.”
